Trung Quốc kiểm duyệt các bài đăng phản đối việc sinh con trong bối cảnh dân số sụt giảm

Chính quyền Bắc Kinh đang nhắm mục tiêu vào các phát ngôn bị coi là kích động “nỗi sợ kết hôn” hoặc “sự lo ngại về việc sinh con”, khi Trung Quốc ghi nhận tỷ lệ sinh thấp nhất từ ​​trước đến nay.

Chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đang kiểm duyệt các ý kiến trực tuyến phản đối việc có con trong bối cảnh nước này tiếp tục nỗ lực giải quyết tình trạng suy giảm dân số.

Vào ngày 12/2, Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc (CAC) đã thông báo về chiến dịch kiểm duyệt thường niên dịp Tết Nguyên đán nhằm “tạo ra một bầu không khí trực tuyến vui vẻ, yên bình và tích cực” cho kỳ nghỉ lễ. Cơ quan này cho biết những phát ngôn cổ xúy việc không kết hôn hoặc không sinh con sẽ là mục tiêu của đợt trấn áp kéo dài một tháng này.

CAC lần đầu tiên nhắm mục tiêu vào các phát ngôn loại này trong chiến dịch kiểm duyệt Tết Nguyên đán năm 2025. Tuy nhiên, biện pháp này, cùng với các nỗ lực khác, rõ ràng đã thất bại trong việc đảo ngược đà sụt giảm dân số của đất nước.

Thông báo năm 2026 được đưa ra ngay trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài 9 ngày, bắt đầu từ ngày 15/2. Trong thời gian này, theo truyền thống, các thế hệ trẻ thường về thăm cha mẹ, họ hàng và thường xuyên bị “tra hỏi” về các chủ đề như chuyện tình cảm hay kế hoạch gia đình — đây cũng là những chủ đề phổ biến được các nhà sáng tạo nội dung khai thác để thu hút lượt xem.

CAC cho biết họ sẽ kiểm duyệt các bình luận “kích động cảm xúc tiêu cực một cách ác ý”, bao gồm những nội dung “cổ súy và ủng hộ các giá trị không lành mạnh như không kết hôn hoặc không sinh con, phản đối hôn nhân và sinh đẻ, kích động đối kháng giới tính, hoặc khơi dậy ‘nỗi sợ kết hôn’ hay ‘sự lo ngại về việc sinh con'”.

CAC cho biết cơ quan này cũng sẽ siết chặt quản lý đối với các chủ đề như “rác kỹ thuật số” do trí tuệ nhân tạo tạo ra, các cuộc tranh cãi giữa các vùng miền hoặc cộng đồng người hâm mộ, những thứ gọi là thuyết âm mưu, và thông tin về các dịch vụ cờ bạc, tình dục hoặc bói toán.

Việc kiểm duyệt ngôn luận phản đối sinh con là một trong chuỗi các biện pháp mà chính quyền Trung Quốc đã sử dụng để đối phó với cuộc khủng hoảng nhân khẩu học.

Vào năm 2015, ĐCSTQ đã bãi bỏ chính sách một con kéo dài nhiều thập kỷ, chính sách mà chính quyền này tuyên bố là đã ngăn chặn được 400 triệu ca sinh.

Bên cạnh các sáng kiến do các quan chức địa phương triển khai, Bắc Kinh đã khởi động các chương trình giáo dục mầm non miễn phí vào năm 2025, sau khi giới thiệu các khoản trợ cấp trên toàn quốc cung cấp khoảng 500 USD cho mỗi trẻ dưới 3 tuổi mỗi năm.

Vào tháng 12/2025, chính quyền đã bãi bỏ việc miễn thuế đối với bao cao su và thuốc tránh thai đường uống, đồng thời thực hiện miễn thuế cho các công ty mai mối, cũng như đưa ra các mức ưu đãi thuế mới cho dịch vụ chăm sóc trẻ em và các doanh nghiệp liên quan đến hôn nhân.

Theo các số liệu do Cục Thống kê Quốc gia công bố, vào năm 2025, Trung Quốc ghi nhận 7,92 triệu ca sinh, tương đương 5,63 ca sinh trên 1.000 dân. Đây là tỷ lệ thấp nhất kể từ khi các số liệu chính thức bắt đầu được ghi chép vào năm 1949, thời điểm ĐCSTQ thành lập chính quyền.

Số ca sinh vào năm 2025 chưa bằng một nửa so với năm 2016, khi có khoảng 18 triệu trẻ em được sinh ra.

Số liệu của Cục Thống kê Quốc gia năm 2025 cũng cho thấy quy mô dân số Trung Quốc đã sụt giảm trong 4 năm liên tiếp, xuống còn 1.404,89 triệu người vào năm 2025.

Độ tin cậy của các số liệu thống kê chính thức từ Trung Quốc từ lâu đã đặt ra nhiều dấu hỏi, do ĐCSTQ có tiền lệ che giấu các thông tin bị coi là gây hại cho hình ảnh của mình, đặc biệt là dữ liệu liên quan đến đại dịch COVID-19. Hiện vẫn chưa rõ có bao nhiêu người Trung Quốc đã tử vong trong đại dịch COVID-19 và sự kiện này đã ảnh hưởng đến cơ cấu dân số của Trung Quốc như thế nào.

Dưới áp lực kinh tế và đời sống, giới trẻ lựa chọn không kết hôn, không sinh con

Cùng với sự phát triển của Internet di động và mạng xã hội, những người trẻ thực sự “không đủ khả năng kết hôn, không dám sinh con” đã tìm đến không gian mạng để tìm kiếm sự đồng cảm. Hiện nay, trên các diễn đàn trực tuyến ở Đại lục, dễ dàng bắt gặp những bài đăng với nội dung như “kết hôn là mệt mỏi, sinh con là phá sản”. Một số bài viết liên hệ hôn nhân và nuôi dạy con cái với áp lực kinh tế, trách nhiệm gia đình và các yếu tố khác, phản ánh sức ép đời sống mà một bộ phận giới trẻ đang phải đối mặt.

Tuy nhiên, đối với giới chức Trung Quốc, những tâm trạng bức bối xuất phát từ thực tế này lại bị gắn nhãn là “truyền bá năng lượng tiêu cực”, bị cho là “dẫn dắt dư luận”, cố tình tạo ra tâm lý sợ hôn nhân, sợ sinh con.

Trong khi đó, các nền tảng cũng phải đối mặt với yêu cầu cao hơn trong việc kiểm duyệt nội dung và quản lý dư luận. Có cư dân mạng cho biết, nếu nội dung của bạn khiến người khác “xem xong thấy tâm trạng không tốt” hoặc “không muốn kết hôn”, thì có thể bị coi là “gây cản trở đại kế dân số quốc gia”.

Hiện nay, các nền tảng Internet lớn như Douyin, Weibo, Xiaohongshu… đang chịu áp lực rất lớn, buộc phải đóng vai “người gác cổng cảm xúc”, nghiêm ngặt ngăn chặn mọi dạng “tự sự tiêu cực”.

Phản ứng của cư dân mạng

Một số cư dân mạng chỉ trích: “Chẳng phải các anh đang tự mình đánh nhau giữa hai não sao? ‘Nỗi sợ hôn nhân’ và ‘lo lắng sinh con’ là những vấn đề tồn tại phổ biến. Miệng thì liên tục nói đàn áp ‘thông tin không đúng sự thật’, kết quả là vừa bắt đầu đã chỉnh đốn sạch sẽ phần chân thực nhất trước tiên.”

“Vậy thì các anh phản bác quan điểm của họ đi chứ. Không phản bác được thì cấm hết tất cả sao? Không đi giải quyết vấn đề mà chỉ bịt miệng, đúng không?”

“Vẫn là chiêu cũ thôi, không giải quyết vấn đề mà giải quyết người nêu vấn đề.”

“Ngoài việc chặn lại thì còn làm được gì nữa? Những vấn đề khách quan trong thực tế các anh không giải quyết, hôm nay chặn được thì ngày mai, ngày kia thì sao?”

“Kiểu kinh điển: không cho nói = không có vấn đề. Thế nào gọi là ‘bịt tai trộm chuông’? Đây chính là tiêu chuẩn của ‘bịt tai trộm chuông’.”

Cũng có cư dân mạng chất vấn:

“Nỗi lo lắng, sợ hãi về hôn nhân và sinh con là do tuyên truyền tạo ra sao?”

“Gốc rễ của việc không kết hôn, không sinh con là gì? Làm ơn giữ chút thể diện đi được không?”

“Tại sao lại là giá trị quan không lành mạnh? Ai quy định vậy?”

“Tôi muốn hỏi, hiện nay không kết hôn, không sinh con đã bị phía chính thức định nghĩa là giá trị quan không lành mạnh rồi sao?”

Xem thêm

ĐCSTQ bất an: 1,73 triệu kiểm duyệt viên mạng được bổ sung trong 7 năm

Từ năm 2015-2022, Trung Quốc đã bổ sung 1,73 triệu kiểm duyệt viên mạng.