Đài quan sát Swift của NASA sắp rơi xuống Trái Đất, mảnh vỡ sẽ rơi ở đâu?
- Dịch Phàm
- •
Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) cho biết Đài quan sát Swift, sau hơn 20 năm hoạt động, dự kiến rơi vào bầu khí quyển Trái Đất hôm thứ Tư (4/11). Mảnh vỡ có thể rơi trong vùng từ vĩ độ 20,6 độ Nam đến 20,6 độ Bắc.
NASA hôm thứ Hai (2/11) đăng thông báo trên trang chính thức, cho biết Đài quan sát Swift (Swift Observatory) dự kiến rơi trở lại bầu khí quyển Trái Đất vào thứ Tư, gần 22 năm sau ngày phóng.
Swift là đài quan sát đầu tiên có thể cùng lúc quan sát nhiều dải sóng điện từ khác nhau. Đài mang theo 3 kính viễn vọng không gian và được phóng lên năm 2004, nhiệm vụ chính là ghi lại các vụ nổ tia gamma, dạng giải phóng năng lượng dữ dội nhất trong vũ trụ.
Theo thông báo, Lực lượng Không gian Mỹ dự kiến Swift, nặng khoảng 3.200 pound (khoảng 1.450 kg), sẽ rơi vào bầu khí quyển khoảng 3h30 sáng 4/11 theo giờ miền Đông nước Mỹ, sai số 11 giờ.
Phần lớn đài quan sát dự kiến sẽ bốc cháy khi đi qua bầu khí quyển, nhưng một số bộ phận có thể còn sót lại. Vì thời điểm rơi chưa thể xác định chắc chắn, các mảnh này có thể rơi xuống Bắc bán cầu, cũng có thể rơi xuống Nam bán cầu.
Do quỹ đạo của Swift có độ nghiêng thấp, mảnh vỡ còn sót lại chỉ có thể rơi trong vùng từ vĩ độ 20,6 độ Nam đến 20,6 độ Bắc. “Khả năng bất kỳ ai trên Trái Đất bị tổn hại là thấp, khoảng 1/2.100”, NASA cho biết. Cơ quan này và Lực lượng Không gian Mỹ sẽ tiếp tục theo dõi quá trình Swift rơi vào bầu khí quyển và liên tục cập nhật dự báo.
Khi chế tạo, Đài quan sát Swift tốn tới 250 triệu USD. NASA ban đầu thiết kế Swift cho nhiệm vụ chính kéo dài hai năm, nhưng đài đã hoạt động hơn 20 năm.
Trong những năm đó, Swift quan sát được ánh sáng ở dải sóng rộng và có thể nhanh chóng xoay về phía các vụ nổ tia gamma vốn chỉ diễn ra trong thời gian ngắn. Đài còn gửi cảnh báo tới các cơ sở quan sát khác để phối hợp những đợt quan sát tiếp theo, giúp con người mở rộng hiểu biết về nhiều loại thiên thể và hiện tượng trong vũ trụ. Swift cũng đã phát hiện ít nhất 1.400 siêu tân tinh trong thời gian hoạt động.
Swift không có hệ thống đẩy, nên ngay từ khi phóng, đài đã được dự tính sẽ có ngày rơi trở lại bầu khí quyển và bốc cháy. Những năm gần đây, bão Mặt Trời gia tăng làm lực cản của khí quyển Trái Đất lớn hơn, khiến độ cao của Swift giảm với tốc độ chưa từng có. Hồi tháng 6, Swift còn bay ở độ cao khoảng 340 km. Đến ngày 20/10, độ cao này chỉ còn khoảng 275 km.
Trước đó, NASA từng tìm cách cứu Swift. Trong giai đoạn 2025-2026, cơ quan này thuê Katalyst Space, một công ty vũ trụ thương mại của Mỹ, dùng vệ tinh robot có cánh tay máy tóm lấy Swift rồi đẩy đài quan sát trở lại quỹ đạo cao hơn.
NASA chi 30 triệu USD cho nhiệm vụ này. Nếu thành công, tuổi thọ của Swift có thể kéo dài thêm ít nhất 10 năm. Tuy nhiên, đây là nhiệm vụ cực kỳ khó, vì khi chế tạo, Swift hoàn toàn không được thiết kế bộ phận nào để ghép nối hay sửa chữa về sau.
Vệ tinh robot LINK của Katalyst Space được phóng lên hồi tháng 7, nhưng sau đó hệ thống điều khiển tư thế gặp lỗi. Vệ tinh không giữ ổn định được hướng của mình và xoay lộn mất kiểm soát, nên không thể bay tới đúng vị trí gần Swift để ghép nối. Dù về sau từng bay tới cách Swift khoảng 12-15 km, LINK vẫn không tóm được đài quan sát này.
Giữa tháng 8, NASA tuyên bố từ bỏ nỗ lực giải cứu. Quyết định này đồng nghĩa với việc Swift kết thúc vòng đời sau hơn 20 năm hoạt động.
Xem thêm
Từ khóa rác vũ trụ Lực lượng Không gian Mỹ kính viễn vọng Swift NASA kính viễn vọng
