Có một câu chuyện hài hước đen vào cuối thu 2026: một chú mèo không miệng lại châm ngòi cho một cơn địa chấn chính trị xuyên quốc gia. Chỉ trong một tuần vào cuối tháng 10, Kylian Mbappé rồi Hello Kitty đã bị bộ máy tuyên truyền Bắc Kinh đưa lên “bục xét xử” đạo đức và chính trị.

(Ảnh: Shutterstock)

Hai biểu tượng hàng đầu thế giới chẳng hề liên quan đến nhau ấy cùng xuất hiện trên mặt báo quốc tế. Một bên là Kylian Mbappé, “cậu bé vàng” của bóng đá Pháp, cầu thủ có giá trị cao nhất hiện nay, vừa khoác chiếc áo trắng của Real Madrid. Bên kia là Hello Kitty, nhân vật hoạt hình Nhật Bản ra đời tròn nửa thế kỷ, nổi tiếng khắp thế giới vì vẻ hiền lành, vô hại.

Mới đây, siêu sao bóng đá trị giá hơn 100 triệu này buộc phải đăng thư xin lỗi bằng ba thứ tiếng Pháp, Trung, Anh trên các tài khoản mạng xã hội của mình. Đổi lại, anh chỉ nhận từ Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) một câu kẻ cả: “Nghe lời nói, xem việc làm”. Lời xin lỗi của Mbappé chưa ráo mực, chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã chĩa mũi dùi sang một chú mèo bông màu hồng đến cái miệng cũng không có. Chuyện gì đã xảy ra?

Hóa ra, bộ phim gián điệp ăn khách “VIVANT” của đài truyền hình TBS (Nhật Bản) có tình tiết hư cấu về một tổ chức tình báo bí mật của ĐCSTQ tra tấn đặc vụ Nhật Bản. Vì tình tiết này, bộ phim bị Thời báo Hoàn Cầu cùng nhiều cơ quan truyền thông nhà nước khác của ĐCSTQ tấn công dồn dập.

Sanrio xin lỗi ngay trong đêm

Chỉ ĐCSTQ mới được “xé xác quỷ Nhật bằng tay không”, còn người khác thì không được hư cấu chuyện gián điệp. Đằng sau tiêu chuẩn kép ấy là một lòng tự ái mỏng như thủy tinh, chạm nhẹ là vỡ.

“VIVANT” của TBS là một phim gián điệp ly kỳ thương mại điển hình, xoay quanh cuộc đấu ngầm giữa tập đoàn tội phạm xuyên quốc gia “Tent” với cơ quan tình báo các nước. Phim có cảnh đặc vụ nước ngoài bị thẩm vấn khắc nghiệt, thậm chí bị tra tấn. Đó là lối kể quen thuộc trong mọi phim gián điệp trên thế giới, từ “007”, “Nhiệm vụ bất khả thi” của Hollywood đến loạt phim Anh “Sherlock”. Thế nhưng dưới kính lúp của truyền thông nhà nước ĐCSTQ, những cảnh ấy lại thành âm mưu thâm độc nhằm “cố tình bôi nhọ Trung Quốc”, “gán cực hình của quân Nhật xâm lược Trung Quốc cho người Trung Quốc hiện đại”.

Một cư dân mạng tỉnh táo mỉa mai cay độc: “Màn ảnh trong nước đã quay mấy chục năm ‘phim thần thánh kháng Nhật’, nào xé xác quỷ Nhật bằng tay không, giấu mìn trong đũng quần, phi dao giết giặc bất chấp định luật vật lý. Đến người Nhật cũng lười để ý tới thứ tuyên truyền thấp kém, phản trí tuệ ấy. Vậy mà người ta quay một bộ phim gián điệp hư cấu, gán cho nhân vật phản diện chút lý lịch tình báo, các người đã co giật đến tận đầu dây thần kinh? Chẳng lẽ chỉ các người được ngày ngày chống Nhật, còn người ta thì không được chống Trung?”

Tuy nhiên, trong vụ này, đài TBS, đơn vị sản xuất “VIVANT”, đã chọn đứng thẳng lưng. Tại cuộc họp báo hôm thứ Tư (28/10), Tổng giám đốc đài TBS Masamine Ryuho thẳng thắn nói đây là một tác phẩm giải trí hoàn toàn hư cấu, không hề có ý thù địch hay hạ thấp một quốc gia cụ thể nào. Ông cho biết có thể bàn cách cải thiện những cảnh gây khó chịu. Nhưng từ đầu đến cuối, ông không chịu khuất phục trước cáo buộc chính trị của truyền thông nhà nước ĐCSTQ mà xin lỗi.

Thế là chiến thuật bắt vạ lây hèn hạ được tung ra. ĐCSTQ nhanh chóng dồn mũi tấn công sang đối tác thương mại yếu thế là Sanrio. Thời báo Hoàn Cầu đích thân vung gậy, đăng bài “Hello Kitty không nên khiêu vũ cùng cánh hữu Nhật Bản”, kích động giới “tiểu phấn hồng” (cư dân mạng trẻ theo chủ nghĩa dân tộc) thề tẩy chay các sản phẩm ăn theo của hãng.

Trước doanh thu khổng lồ từ thị trường Trung Quốc, Sanrio gần như không kháng cự. Ngay 23h đêm đó, chi nhánh Thượng Hải tuyên bố chấm dứt mọi hợp tác với “VIVANT” và bày tỏ lời xin lỗi sâu sắc tới phía Trung Quốc. Nhưng trớ trêu hơn, lòng tham của Bắc Kinh đã lớn dần.

Ngày hôm sau, Bắc Kinh Nhật báo lập tức chỉ trích gay gắt tuyên bố này là “lời xin lỗi chỉ dành riêng cho Trung Quốc, không chút thành ý”, buộc trụ sở Sanrio ở Tokyo cũng phải đăng thông báo tạ lỗi trên trang web chính thức. Chiều cùng ngày, đến cả người phát ngôn Bộ Ngoại giao Quách Gia Côn cũng lớn tiếng chỉ trích nặng nề bộ phim tại cuộc họp báo, cho rằng phim “gieo rắc tư tưởng thù ghét Trung Quốc, cộng đồng quốc tế cần cảnh giác”. Một chiếc khăn quàng cổ hợp tác thương hiệu in hình chú mèo hồng vậy mà lại trở thành vật tế để ĐCSTQ đường hoàng đẩy mạnh đàn áp chính trị ở tầm quốc gia.

“Cả thế giới nợ ĐCSTQ một lời xin lỗi?”

Từ Mbappé đến Hello Kitty, một nghịch lý đáng suy ngẫm hiện ra. Cái gọi là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, có hàng triệu quân, kho vũ khí hạt nhân ngày càng lớn, suốt ngày rêu rao “phương Đông trỗi dậy, phương Tây suy tàn”, vì sao lại mang một tinh thần mong manh như một đứa trẻ to xác mắc chứng loạn thần kinh nặng?

Nó dường như tin chắc rằng mọi lời nói, việc làm của 7 tỷ người trên thế giới đều phải luôn xoay quanh vùng cấm tâm lý của nó. Bất kỳ người nước ngoài nào, khi sáng tác, biểu diễn hay nói cười, mà không chiều theo lòng tự tôn nhạy cảm của nó thì đều phạm tội không thể tha thứ, và cả thế giới nợ nó một lời quỳ gối nhận lỗi.

Cấu trúc tâm lý bệnh hoạn này là trái độc tất yếu của thứ “nhân cách kép” mà ĐCSTQ cấy sâu vào tuyên truyền ý thức hệ suốt mấy chục năm. Một mặt, để giữ tính chính danh cầm quyền, nó nhồi nhét cho người dân trong nước cơn cuồng tự tôn dân tộc cực đoan, khoe khoang chế độ ưu việt, rao giảng giấc mộng phục hưng “muôn nước đến chầu”.

Mặt khác, để đánh lạc hướng khỏi khủng hoảng quản trị và mâu thuẫn xã hội trong nước, nó lại luôn cần đóng vai “nạn nhân” của lịch sử cận đại. Mọi sự soi xét, phê bình thông thường của thế giới văn minh, kể cả những tác phẩm văn nghệ ngẫu nhiên, đều bị nó coi là âm mưu bao vây của thế lực chống Trung Quốc phương Tây “chưa từ bỏ dã tâm tiêu diệt ta”.

Trong cơn cuồng nộ ấy, câu “làm tổn thương tình cảm nhân dân Trung Quốc” trở thành một tờ giấy phạt để trống, có thể dùng không giới hạn bất cứ lúc nào, để quan chức tuyên truyền tùy ý điền số tiền. ĐCSTQ đòi cả thế giới phải nói theo kịch bản do nó duyệt: không được vẽ bản đồ trái ý nó, không được mặc áo phông in những dòng chữ nhất định, không được bấm thích bài của Đạt Lai Lạt Ma, không được bàn về Tân Cương và Hồng Kông. Giờ đây, người ta thậm chí không được để đặc vụ làm vai phản diện trong phim Nhật, không được mỉm cười khi xem một bức ảnh chế ở Paris. Thái độ ngạo mạn đòi toàn nhân loại “xin lỗi” ấy là cơn bùng phát của chứng hoang tưởng muốn chụp nhà tù tinh thần toàn trị của nó lên đầu cả thế giới tự do.

Từ đồn cảnh sát bí mật ở hải ngoại đến “con tin thị trường văn hóa”

Những năm gần đây, giới nghiên cứu an ninh quốc tế và cơ quan tình báo các nước rất quan tâm đến hoạt động “đàn áp xuyên quốc gia” của ĐCSTQ. Trước đây, người ta thường hiểu đàn áp xuyên quốc gia là những hành vi phạm tội hữu hình, cụ thể. Chẳng hạn, ĐCSTQ lập trái phép các “đồn cảnh sát bí mật 110” ở hải ngoại, cử đặc vụ bắt cóc xuyên biên giới những người bất đồng chính kiến như Quế Dân Hải tại Thái Lan, Đông Nam Á. Nó còn sách nhiễu người Duy Ngô Nhĩ, người Tây Tạng và những người đấu tranh Hồng Kông sống lưu vong.

Thế nhưng chuỗi sự việc lần này, từ Mbappé đến Hello Kitty, đã gióng lên cho cộng đồng quốc tế một hồi chuông cảnh báo kín đáo hơn nhưng có sức phá hoại sâu xa hơn: hoạt động đàn áp xuyên quốc gia của ĐCSTQ đang lan rộng toàn diện sang “vùng lõi văn hóa, thể thao và thương mại”.

Đây là một kiểu “chế độ cảnh sát ý thức hệ cánh tay dài” mới. Bắc Kinh từ lâu đã không còn thỏa mãn với việc giam hơn 1 tỷ dân sau Vạn Lý Tường Lửa, mà đang đầy tham vọng xuất khẩu ngược lằn ranh kiểm duyệt của mình ra toàn cầu. Vũ khí của nó không phải tàu chiến hay tên lửa, mà là một thị trường tiêu dùng khổng lồ do tư bản nhà nước thao túng.

ĐCSTQ đinh ninh rằng chỉ cần bóp chặt lợi nhuận kinh doanh của doanh nghiệp nước ngoài tại Trung Quốc là có thể buộc các công ty đa quốc gia, vì lợi ích, chủ động làm người kiểm duyệt thay Bắc Kinh ngay tại nước mình và trên toàn thế giới.

TBS là một đài truyền hình độc lập của Nhật Bản. “VIVANT” là phim phát sóng tại Nhật Bản, dành cho khán giả Nhật Bản. Sanrio là một công ty sản phẩm văn hóa sáng tạo của Nhật Bản. Điều 21 Hiến pháp Nhật Bản quy định người dân được hưởng quyền tự do ngôn luận và tự do sáng tác thiêng liêng, bất khả xâm phạm.

Vậy mà chỉ vì Sanrio có cửa hàng được cấp phép tại Thượng Hải, bán được lượng lớn hộp mù và đồ chơi ở Trung Quốc, ĐCSTQ đã có thể chỉ hươu bảo ngựa, đòi một công ty Nhật Bản không được hợp tác thương mại với một cơ quan truyền thông hợp pháp khác ngay trên đất Nhật! Đây đâu phải quan hệ thương mại bình thường? Đây rõ ràng là trò tống tiền chính trị xuyên quốc gia và xâm phạm chủ quyền trắng trợn.

Ai đang nuôi con quái vật này? Những lời xin lỗi “dành riêng cho Trung Quốc”, càng quỳ càng sâu

Năm 2018, chuỗi khách sạn Marriott quỳ gối vì bảng khảo sát của họ xếp Đài Loan, Tây Tạng thành các lựa chọn. Cùng năm, hãng xe Mercedes-Benz phải nộp bản hối lỗi vì trích một câu châm ngôn an ủi tâm hồn của Đạt Lai Lạt Ma trên Instagram ở nước ngoài.

Năm 2019, NBA run rẩy, các ngôi sao im bặt, chỉ vì một dòng tweet 7 chữ của Daryl Morey ủng hộ Hồng Kông đấu tranh cho tự do. Các hãng phim Hollywood, để được chiếu phim ở Trung Quốc, đã chủ động đổi vai phản diện từ quân nhân ĐCSTQ thành người Bắc Triều Tiên, thậm chí từng xóa lá cờ Trung Hoa Dân Quốc trên áo khoác của Tom Cruise trong “Phi công siêu đẳng Maverick”.

Truyền thông nhà nước Bắc Kinh ngày nay có đội ngũ chuyên theo dõi mọi nền tảng mạng xã hội của doanh nghiệp nước ngoài. Khi công kích “lời xin lỗi chỉ dành riêng cho Trung Quốc”, Bắc Kinh Nhật báo đã phát đi một tín hiệu không thể rõ hơn. Dập đầu trên Weibo thôi chưa đủ, anh phải quay về thủ đô nước mình, lên trang web của trụ sở chính và dập đầu thêm lần nữa trước toàn thể đồng bào, cho tới khi vang lên tiếng cộp!

Đó chính là số phận tất yếu của chủ nghĩa nhân nhượng: càng lùi bước, lòng tham của đối phương càng được nuông chiều đến mức không thể cứu vãn. Nếu hôm đó Tổng giám đốc TBS chọn khuất phục, phải chăng ngày mai Bắc Kinh sẽ đòi kịch bản phim truyền hình Nhật phải nộp cho Tổng cục Phát thanh Truyền hình Trung Quốc duyệt trước khi bấm máy?

Nếu Mbappé chỉ cười một cái trên truyền hình cũng bị CCTV “nghe lời nói, xem việc làm”, thì sau này mọi cầu thủ nước ngoài sang châu Âu đá bóng có phải ký một bản cam kết chính trị ủng hộ sự cai trị của ĐCSTQ trước mỗi trận đấu hay không?

Không quỳ mới là câu trả lời tốt nhất

Lời xin lỗi bị ép buộc của Mbappé và hai lần cúi đầu của Sanrio không phải cao trào của tấn trò hề xuyên quốc gia này. Rất có thể đó là bước ngoặt, khi việc ĐCSTQ dùng sức ảnh hưởng thị trường để gây sức ép chính trị toàn cầu đi từ cực thịnh sang suy tàn.

Vụ việc khiến đông đảo khán giả bình thường trên khắp thế giới lần đầu tiên tự mình cảm nhận sự ngột ngạt của chất độc ý thức hệ ĐCSTQ. Đó là những người hâm mộ không quan tâm đến địa chính trị, chỉ muốn xem một trận bóng hay; những cô gái trẻ chỉ muốn mua một món thú bông dễ thương; và vô số biên kịch, đạo diễn chỉ làm nghệ thuật thuần túy.

Với giới kinh doanh toàn cầu, huyền thoại “thị trường Trung Quốc” đang phai nhạt với tốc độ đáng kinh ngạc. Về kinh tế, tiêu dùng trong nước đi xuống, giảm phát lấp ló, môi trường kinh doanh cho vốn ngoại ngày càng tệ. Về chính trị, đằng sau mỗi khoản lợi nhuận tưởng chừng hấp dẫn đều ngầm ghi một cái giá chính trị khổng lồ có thể nổ tung bất cứ lúc nào.

Năm 1949, ĐCSTQ hô lên một câu: “Người Trung Quốc đã đứng lên”, nhưng trong 77 năm ĐCSTQ cai trị, người Trung Quốc chưa bao giờ đứng lên. Nay ĐCSTQ lại bắt đầu đòi cả thế giới quỳ trước nó, vì trong tay nó có hơn 1 tỷ người Trung Quốc làm con tin.

Giờ đây lòng tham của ĐCSTQ đã nổi lên, phải chăng nó muốn cả thế giới nghe lệnh mình? Suy cho cùng, xét về mức độ tàn ác, ĐCSTQ là thế lực tà ác chưa từng có trong lịch sử.