Đề xuất cho người nước ngoài cư trú hợp pháp đăng ký chờ ghép tạng tại Việt Nam

Đề xuất điều kiện đối với người nước ngoài cư trú hợp pháp

• Giấy tờ chứng minh tư cách cư trú hợp pháp tại Việt Nam theo quy định của pháp luật về nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài;
• Hồ sơ chỉ định y khoa điều trị thay thế từ cơ sở y tế đủ điều kiện thực hiện kỹ thuật lấy, ghép tạng;
• Thực hiện đăng ký và chịu sự phân bổ theo thuật toán của phần mềm điều phối thuộc Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người (VNCORD).

Dữ liệu bệnh nhân chờ ghép tại Việt Nam

Tính đến ngày 1/4/2024, số liệu từ Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người (VNCORD) ghi nhận gần 4.000 trường hợp có hồ sơ hoàn chỉnh đang nằm trong danh sách chờ ghép tạng quốc gia, trong đó bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối và suy gan chiếm phần lớn.

Theo báo cáo của Hội Lọc máu Việt Nam tính đến ngày 31/12/2023, cả nước có từ 80.000 đến 100.000 bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối đang phải duy trì điều trị thay thế thận bằng lọc máu chu kỳ hoặc lọc màng bụng. Hàng chục nghìn trường hợp trong số này có chỉ định y khoa thực hiện ghép thận.

Thống kê do Bệnh viện Mắt Trung ương công bố vào tháng 5/2024 ghi nhận toàn quốc có trên 300.000 người bị mù hoặc tổn thương thị lực nặng do các bệnh lý về giác mạc, trong đó có hơn 30.000 người đủ điều kiện và có chỉ định phẫu thuật thay giác mạc.

Báo cáo tổng kết của VNCORD ghi nhận trong giai đoạn từ năm 2020 đến hết năm 2024, ước tính trung bình mỗi ngày có khoảng 10 bệnh nhân tử vong do không tiếp cận được nguồn mô, tạng phù hợp để ghép kịp thời.

Dữ liệu thực tế nguồn hiến và kết quả phẫu thuật ghép

Khả năng đáp ứng nguồn tạng tại Việt Nam thể hiện qua các mốc thống kê y tế.

Tính từ ca phẫu thuật ghép thận đầu tiên (ngày 4/6/1992 tại Học viện Quân y) đến tháng 10/2026, toàn quốc đã thực hiện lũy kế hơn 11.000 ca ghép mô, tạng. Năng lực lâm sàng hiện tại đạt trên 1.000 ca ghép mỗi năm.

Theo số liệu thống kê công tác ghép tạng giai đoạn 1992 – 2024, khoảng 90% đến 94% số ca ghép tại Việt Nam phụ thuộc vào nguồn người hiến sống (người thân, họ hàng hiến 1 quả thận hoặc một phần gan). Nguồn hiến từ người chết não chỉ chiếm từ 6% đến 10%.

Số ca hiến tạng từ người chết não thực tế:

• Giai đoạn 2010 – 2023: Trung bình mỗi năm cả nước chỉ tiếp nhận từ 10 đến 15 ca người chết não hiến tạng.
• Năm 2024: Theo số liệu tại Hội nghị tổng kết ngày 10/1/2025 của VNCORD, cả nước ghi nhận 41 trường hợp người chết não hiến mô, tạng (tăng 173% so với năm 2023).

Tính đến ngày 31/12/2024, hệ thống VNCORD ghi nhận hơn 200.000 người đăng ký tự nguyện hiến mô, tạng sau khi qua đời. Tuy nhiên, tỷ lệ chuyển đổi từ đơn đăng ký sang hành vi hiến tạng thực tế tại các khoa hồi sức tích cực khi người bệnh chết não vẫn ở mức rất thấp do rào cản từ ý kiến của thân nhân.

Nhằm thu hẹp khoảng cách giữa nhu cầu hàng chục nghìn người bệnh và nguồn hiến thực tế, dự thảo luật sửa đổi đồng thời đề xuất cơ chế công nhận chết tuần hoàn và mở rộng độ tuổi đăng ký hiến tạng sau chết não đối với người dưới 18 tuổi khi có văn bản đồng thuận của người đại diện hợp pháp.