Thứ cấy ghép không chỉ là nội tạng

Trần Cương
•
Thứ Bảy, 16/05/2026

Nữ vũ công chuyên nghiệp người Mỹ Claire Sylvia do mắc chứng tăng áp động mạch phổi nguyên phát nên vào năm 1988, khi 47 tuổi, bà buộc phải thực hiện ca ghép tim phổi. Không lâu sau phẫu thuật, bà bắt đầu rất muốn uống bia, thích ăn những món như thanh sô-cô-la, ớt xanh và gà rán KFC – những thứ trước đây bà chưa bao giờ đụng tới.

Thứ được cấy ghép không chỉ là nội tạng. (Ảnh: romanets_v/stock.adobe.com)

Những năm tháng sau ca mổ, bà còn mơ thấy mình rất thân thiết với một chàng trai tóc đỏ cao gầy có tên viết tắt là Tim L., và mơ hồ biết rằng đó chính là người hiến tim cho mình. Điều đáng mừng là sau khi hồi phục, bà lại tràn đầy sức sống trong thế giới múa.

Một nữ y tá từng nói với Sylvia rằng trái tim của bà đến từ một chàng trai 18 tuổi gặp tai nạn xe máy, quê ở bang Maine. Mãi đến năm 1990, bà mới lần theo cáo phó trên báo để tìm ra tên người hiến tạng – Timothy Lamirande.

Sylvia đến thăm gia đình Lamirande, và họ xác nhận rằng Tim lúc sinh thời rất năng động, đồng thời bia, gà rán và ớt xanh đều là những món cậu yêu thích.

Đi lại con đường đời của người hiến tạng

Sonny Graham ở bang Georgia, Mỹ, mắc bệnh cơ tim giãn nở do nhiễm virus. Sau một năm đăng ký chờ ghép tim, ông được phẫu thuật thành công vào năm 1995. Năm sau, ông liên hệ với tổ chức trung gian hiến tạng để gửi thư cảm ơn đến Cheryl Sweat – góa phụ của người hiến tim.

Ông Graham nhớ lại với truyền thông rằng khi gặp Sweat, lúc ấy 28 tuổi, vào tháng 1/1997: “Cảm giác như tôi đã quen cô ấy nhiều năm rồi. Tôi cứ nhìn cô ấy không chớp mắt.” Ông thừa nhận mình yêu từ cái nhìn đầu tiên.

Hai người kết hôn vào năm 2004. Ba năm sau, Graham, khi đó 69 tuổi, dùng súng kết liễu đời mình – đúng hệt người hiến tim cho ông là Terry Cottle, người đã tự sát ở tuổi 33.

Gia đình từng nói rằng sau ca ghép tim, ông Graham bắt đầu thích uống bia và ăn xúc xích nóng — đúng là sở thích của Cottle lúc sinh thời.

Gu thưởng thức nghệ thuật cũng có thể được “cấy ghép”

Không chỉ những trải nghiệm cảm giác thông thường, mà ngay cả kinh nghiệm và sở thích thưởng thức nghệ thuật cũng có thể được “cấy ghép” sang người khác.

Một công nhân đúc người Mỹ 47 tuổi được chẩn đoán mắc chứng hẹp van động mạch chủ. Người hiến tim cho ông là một thiếu niên da màu 17 tuổi, bị bắn chết trên đường đến lớp học violin.

Mẹ của cậu bé nói rằng con trai bà rất yêu nhạc cổ điển, tài năng được giáo viên công nhận và bản thân cậu cũng mơ ước được biểu diễn tại Carnegie Hall; khi ngã xuống trên đường, cậu vẫn còn ôm hộp đàn violin trong lòng.

Người công nhân này là người da trắng. Tuy không kỳ thị người da màu, nhưng ban đầu ông vẫn có chút do dự và từng nói với bác sĩ rằng muốn chờ một trái tim từ người da trắng. Sau ca phẫu thuật, vợ ông tiết lộ rằng ông trở nên rất thoải mái khi ở cùng các đồng nghiệp da màu trong nhà máy, thậm chí còn bắt đầu mời họ đến nhà chơi.

Vợ ông cũng thắc mắc: “Trước đây ông ấy chẳng hiểu gì về nhạc cổ điển, cũng chưa từng nghe qua. Giờ ông ấy có thể ngồi hàng giờ nghe nhạc cổ điển, còn huýt sáo những giai điệu mà trước đây chưa từng biết. Ông ấy nghe chúng từ đâu chứ?”

Tái hiện trải nghiệm tử vong của người hiến tạng

Ben, một giáo sư đại học 56 tuổi, vài tuần sau ca ghép tim bắt đầu thường xuyên gặp ác mộng. Trong mơ, ông thấy một tia chớp đánh vào mặt mình, đồng thời cảm thấy khuôn mặt đau rát như bị thiêu cháy.

Trong giấc mơ còn có những hình ảnh khác mà Ben không kể với bác sĩ, chỉ nói với vợ là Casey: Trước khi ánh lửa xuất hiện, ông luôn thoáng thấy khuôn mặt bình thản của một người đàn ông tóc dài, râu rậm.

Khi trò chuyện với góa phụ của người hiến tim, Casey vô tình nhắc đến tình trạng này của chồng, khiến đối phương vô cùng sửng sốt. Người chồng quá cố của bà – viên cảnh sát 34 tuổi Carl – đã bị bắn trúng mặt khi truy đuổi bọn buôn ma túy và tử vong.

Tia điện đáng sợ ấy có lẽ là cảnh tượng cuối cùng ông nhìn thấy trong đời. Dù cảnh sát không bắt được hung thủ, nhưng chân dung phác họa nghi phạm lại đúng là một người tóc dài, râu rậm, hốc mắt sâu và gương mặt vô cảm.