4 bang ở Mỹ kiện Meta, yêu cầu phạt 1,4 nghìn tỷ USD

Trần Đình
•
Thứ Ba, 11/08/2026

‘Gã khổng lồ’ mạng xã hội Meta trong tuần này sẽ đối mặt với một phiên tòa liên bang mang tính bước ngoặt.

4 bang California, Colorado, Kentucky và New Jersey cáo buộc Meta cố ý thiết kế Instagram và Facebook theo cách khiến trẻ em và thanh thiếu niên dễ nghiện các nền tảng này hơn.

Phiên tòa sẽ bắt đầu lựa chọn bồi thẩm đoàn vào thứ Tư (12/8) tại Tòa án Liên bang ở Oakland, California. Phần phát biểu khai mạc dự kiến diễn ra vào ngày 18/8. Toàn bộ phiên tòa dự kiến sẽ kéo dài khoảng 6 tuần và đưa ra phán quyết vào đầu tháng 10.

Ngoài yêu cầu hạn chế cách Instagram và Facebook cung cấp dịch vụ cho người chưa thành niên, các nguyên đơn còn yêu cầu mức phạt lên tới 1,4 nghìn tỷ USD. Con số này được ước tính dựa trên số lượng người dùng trẻ tuổi bị ảnh hưởng tại 4 bang và mức phạt theo luật của các bang liên quan, gần bằng tổng giá trị vốn hóa thị trường hơn 1,5 nghìn tỷ USD của Meta. Meta chỉ trích con số này là “không có cơ sở thực tế và pháp lý”.

Meta liên tiếp nhận các phán quyết bất lợi gần đây

Trước phiên tòa này, Meta đã phải đối mặt với hai phán quyết bất lợi lớn trong các vụ kiện liên quan, với tổng số tiền khoảng 946 triệu USD.

Tháng 3 năm nay, một bồi thẩm đoàn ở Los Angeles phán quyết Meta và YouTube phải chịu trách nhiệm về việc một thiếu niên nghiện mạng xã hội, với tổng mức bồi thường 6 triệu USD, trong đó Meta chịu 70% (khoảng 4,2 triệu USD).

Cùng tháng, một bồi thẩm đoàn ở New Mexico phán quyết Meta vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng khi gây hiểu lầm cho người tiêu dùng về mức độ an toàn của Facebook và Instagram đối với người dùng trẻ tuổi, đồng thời buộc công ty phải trả 375 triệu USD. Ngày 6/8, thẩm phán tiếp tục yêu cầu Meta trả thêm 567 triệu USD để sử dụng cho việc điều trị và phòng ngừa các vấn đề sức khỏe tâm thần ở thanh thiếu niên.

Vụ kiện tập trung vào thiết kế sản phẩm “gây nghiện”

4 bang cáo buộc Meta cố tình thiết kế nhiều tính năng nhằm khiến người chưa thành niên tiếp tục sử dụng nền tảng, bao gồm “cuộn vô hạn” (infinite scrolling), quá nhiều thông báo và hiển thị “số lượt thích” (like counts).

Cách tiếp cận pháp lý này tập trung vào thiết kế của các ứng dụng, thay vì nội dung do người dùng đăng tải, qua đó nhằm tránh các quy định miễn trừ rộng rãi mà luật Mỹ dành cho các nền tảng internet đối với nội dung do bên thứ ba cung cấp.

Ngoài các cáo buộc của 4 bang nói trên dựa trên luật bảo vệ người tiêu dùng của từng bang, phiên tòa liên bang tại Oakland này cũng sẽ xét xử một nhóm cáo buộc khác do 29 bang đưa ra theo Đạo luật Bảo vệ Quyền riêng tư Trẻ em Trực tuyến của Liên bang (COPPA).

Nhà sáng lập kiêm CEO Meta Mark Zuckerberg là một trong những nhân chứng quan trọng mà phía nguyên đơn dự kiến sẽ triệu tập. Bồi thẩm đoàn trong vụ án này chỉ có vai trò tư vấn; nếu Meta thua kiện, mức phạt sẽ do Thẩm phán Liên bang Yvonne Gonzalez Rogers quyết định. Bà Rogers trước đây từng chủ trì các vụ kiện lớn giữa Apple và Epic Games, cũng như giữa Elon Musk và OpenAI.

Các bậc cha mẹ cho rằng con mình bị mạng xã hội gây tổn hại có thể theo dõi phiên tòa tại phòng xử án, trong khi công chúng có thể nghe tường thuật âm thanh trực tiếp về phiên tòa trên YouTube.

Trước các cáo buộc, Meta hôm thứ Năm tuần trước (6/8) ra tuyên bố: “Chúng tôi tin tưởng vào những nỗ lực của mình trong việc bảo vệ thanh thiếu niên trên môi trường trực tuyến và sẽ tiếp tục bảo vệ mình trước những cáo buộc xuyên tạc sự thật”. Meta dự kiến lập luận rằng sức khỏe tâm thần là vấn đề mà toàn ngành đang phải đối mặt, đồng thời viện dẫn quyền tự do ngôn luận để biện hộ trước một số cáo buộc của các bang. Đối với những phán quyết bất lợi trước đó, Meta đã kháng cáo hoặc có kế hoạch kháng cáo.

Các nền tảng mạng xã hội khác cũng đối mặt với những vụ kiện tương tự

Vụ kiện này cũng là một phần trong làn sóng kiện tụng trên toàn nước Mỹ nhằm vào các nền tảng mạng xã hội. TikTok, Snapchat và YouTube thuộc Google cũng đang phải đối mặt với hàng nghìn vụ kiện khác nhau do các gia đình, khu học chánh và công tố viên trên khắp nước Mỹ khởi kiện.

Tháng 5 năm nay, Meta, Snap, TikTok và YouTube đã đạt thỏa thuận dàn xếp trị giá 27 triệu USD với một khu học chánh ở Kentucky, nhằm tránh một phiên tòa khác vốn có thể tạo tiền lệ cho khoảng 1.200 vụ kiện tương tự.

Nguồn gốc vụ việc có thể được truy ngược về cuối năm 2021. Khi đó, cựu nhân viên Meta Frances Haugen đã tiết lộ hàng nghìn trang tài liệu nghiên cứu nội bộ, được gọi là “Facebook Files”, cho thấy Meta từng đánh giá rằng Instagram có thể gây tổn hại cho một số trẻ em gái tuổi vị thành niên, nhưng công ty lại giảm nhẹ những tác động này khi công bố ra bên ngoài.

Những tiết lộ này đã thúc đẩy hàng chục bang tiến hành điều tra chung. Hai năm sau, khoảng 30 tổng chưởng lý bang đã đệ đơn kiện, cuối cùng phát triển thành hành động pháp lý quy mô lớn như hiện nay.