Mỹ mở rộng trừng phạt Iran, nhắm 24 mục tiêu ở Trung Quốc và Hồng Kông
- Trần Đình
- •
Bộ Tài chính Mỹ hôm thứ Hai (24/8) mở rộng các biện pháp trừng phạt đối với Iran. Đợt đầu có gần 60 thực thể, cá nhân và tàu thuyền bị đưa vào danh sách, trong đó có 4 người Trung Quốc và 20 doanh nghiệp ở Trung Quốc và Hồng Kông. Phía Mỹ cho biết một số đối tượng bị cáo buộc hỗ trợ Iran tiếp cận công nghệ nhạy cảm cần thiết cho nghiên cứu hạt nhân và phát triển tên lửa, trong khi một số doanh nghiệp khác bị cáo buộc hỗ trợ Iran vận chuyển dầu mỏ.
Đây là một phần trong “Chiến dịch Quốc gia bị gạt ra ngoài lề nền kinh tế” (Operation Economic Outcast) mà chính quyền Tổng thống Donald Trump khởi động cùng ngày. Bộ Tài chính Mỹ cho biết chiến dịch mới nhằm cắt đứt huyết mạch kinh tế của chính quyền Iran và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), đồng thời mở rộng nguy cơ các doanh nghiệp và tổ chức tài chính ở nước thứ ba phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt thứ cấp.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nói: “Mục tiêu của chúng tôi là cắt đứt mọi huyết mạch kinh tế duy trì chế độ chuyên chế này, cho đến khi Tehran bị cô lập”.
Ông cũng cho biết bất kỳ thực thể nào hỗ trợ Iran rửa tiền hoặc né tránh các lệnh trừng phạt thay mặt Iran đều có thể bị loại khỏi hệ thống tài chính Mỹ. Trong những ngày đến vài tuần tới, Mỹ sẽ tiếp tục công bố các biện pháp trừng phạt, trong đó có cả một tổ chức tài chính lớn.
Mạng lưới mua sắm ở Trung Quốc và Hồng Kông bị cáo buộc liên quan đến nghiên cứu hạt nhân và công nghệ tên lửa
Bộ Tài chính Mỹ cho biết đợt trừng phạt lần này bao gồm một mạng lưới mua sắm trải rộng từ Trung Đông đến Đông Á, với hơn 20 thực thể và cá nhân. Mạng lưới này bị cáo buộc hỗ trợ Iran về tài chính và logistics để mua các công nghệ quan trọng phục vụ nghiên cứu hạt nhân và phát triển tên lửa.
Phía Mỹ cho biết mạng lưới này sử dụng một số lượng lớn công ty vỏ bọc, các kênh tài chính bí mật và các bên trung gian logistics, giúp các cơ quan quân sự Iran bị trừng phạt che giấu người dùng cuối, tiếp cận các công nghệ lưỡng dụng có độ nhạy cảm cao và né tránh các quy định kiểm soát xuất khẩu quốc tế.
Trong đó, công ty Hồng Kông Sweet Ocean Industrial Limited bị cáo buộc đóng vai trò trung gian mua các mặt hàng nhạy cảm, hỗ trợ Đại học Công nghệ Malek Ashtar của Iran—một thực thể bị Mỹ, Liên Hợp Quốc và Liên minh châu Âu trừng phạt—mua các thiết bị, trong đó có thiết bị quang học laser.
Bộ Tài chính Mỹ nêu tên 4 công dân Trung Quốc: Lý Na (Li Na), Điền Kiến Bạch (Tian Jianbai), Khâu Tinh Vũ (Qiu Xingyu) và Trương Lệ Mai (Zhang Limei).
Phía Mỹ cho biết bà Lý Na đại diện Sweet Ocean điều phối việc mua các mặt hàng nhạy cảm cho Malek Ashtar và những khách hàng khác tại Iran; ông Điền Kiến Bạch từng điều phối việc mua một loại máy đo gia tốc. Bộ Tài chính Mỹ chỉ ra rằng loại thiết bị này có thể được sử dụng cho hệ thống định vị và dẫn đường của tên lửa và máy bay. Bà Trương Lệ Mai nhiều lần làm đầu mối liên lạc về hóa đơn và giao hàng của Sweet Ocean.
Bà Lý Na đồng thời là giám đốc và cổ đông duy nhất của công ty Hồng Kông RPT Technology Limited; ông Điền Kiến Bạch là giám đốc và sở hữu 50% cổ phần của Shen Zhen Sweet Ocean Technology Limited.
Bộ Tài chính Mỹ cho biết Shenzhen Sweet Ocean Technology chuyên kinh doanh thiết bị kiểm tra, thiết bị phòng thí nghiệm, sản phẩm quang học và điện tử, đồng thời chuyên cung cấp dịch vụ mua sắm và tìm nguồn hàng cho Iran.
Phía Mỹ cho rằng công ty Hồng Kông Tiany Technology Limited hỗ trợ mua các sản phẩm nhạy cảm cho người dùng cuối tại Iran, trong đó có bộ truyền động; còn MT Trading and Logistics HK Limited hỗ trợ mua các thiết bị phòng thí nghiệm có nguồn gốc từ Mỹ và thuộc diện nhạy cảm.
Công ty logistics ở Thâm Quyến hỗ trợ cơ quan nghiên cứu vũ khí hạt nhân Iran
Đợt trừng phạt lần này cũng nhắm vào một mạng lưới logistics khác tại Trung Quốc và Hồng Kông.
Bộ Tài chính Mỹ cho biết công ty logistics Iran Noavaran Axis Private Joint Stock Company, còn gọi là BRE Line, từng hỗ trợ vận chuyển hàng hóa cho Tổ chức Nghiên cứu và Đổi mới Quốc phòng Iran (SPND). SPND trực thuộc Bộ Quốc phòng và Hậu cần các lực lượng vũ trang Iran (MODAFL). Phía Mỹ cho biết tổ chức này được thành lập năm 2011, chủ yếu phụ trách nghiên cứu trong lĩnh vực phát triển vũ khí hạt nhân và đã bị Mỹ đưa vào danh sách trừng phạt từ năm 2014.
Bộ Tài chính Mỹ cho biết Shenzhen Huamei Lianyun International Logistics Co Ltd là nhà cung cấp dịch vụ được BRE Line chỉ định tại Trung Quốc. Doanh nghiệp Hồng Kông BRE International Logistics Corporation HK Limited là “chi nhánh” của BRE Line tại Hồng Kông.
Ông Khâu Tinh Vũ là giám đốc đăng ký của công ty Hồng Kông này, đồng thời là cổ đông kiểm soát của Shenzhen Bositong Logistics Co Ltd, cũng như chủ sở hữu hưởng lợi cuối cùng và giám sát viên của Bositong Supply Chain Shenzhen Co Ltd.
Các công ty này cùng với ông Khâu Tinh Vũ đều bị đưa vào danh sách trừng phạt lần này.
Các công ty Hồng Kông tham gia mạng lưới “ngân hàng ngầm” của Iran
Bộ Tài chính Mỹ cũng nêu tên nhiều công ty Hồng Kông tham gia vào mạng lưới tài chính liên quan.
Các công ty Feili Co Limited, Minvur Limited, Feisu Limited và Guska Co Limited lần lượt bị cáo buộc chuyển hàng chục nghìn USD cho Sweet Ocean và mạng lưới của công ty này, nhằm phục vụ hoạt động mua sắm cho nhiều bên sử dụng cuối cùng tại Iran.
Trong đó, Feili, Minvur và Feisu còn bị cáo buộc đóng vai trò là các công ty vỏ bọc, xử lý các khoản thanh toán cho mạng lưới “ngân hàng ngầm” bí mật của Iran, liên quan đến các tổ chức đổi tiền của Iran từng bị Mỹ trừng phạt. Guska bị cáo buộc hoạt động trong một trong những mạng lưới tài chính liên quan.
HK Jiatai Technology Limited cũng bị cáo buộc nhiều lần chuyển tiền cho Sweet Ocean; trong khi DEC Photonics Limited từng nhiều lần chuyển tiền cho Shenzhen Sweet Ocean Technology Limited.
Doanh nghiệp Trung Quốc liên quan đến vận chuyển dầu Iran cũng bị trừng phạt
Ngoài các mạng lưới mua sắm và công nghệ nhạy cảm, lần này Mỹ cũng trừng phạt nhiều doanh nghiệp và tàu thuyền Trung Quốc liên quan đến hoạt động vận chuyển dầu Iran.
Bộ Tài chính Mỹ cho biết tàu chở dầu thô QUANTUM HOPE, thuộc sở hữu của Riqueza Group Ltd đăng ký tại Hồng Kông và mang cờ Vanuatu, đã vận chuyển hàng triệu thùng dầu Iran đến Trung Quốc kể từ đầu năm 2026.
Một tàu chở dầu thô khác mang cờ Gambia, VOYAGE ELITE, thuộc sở hữu, vận hành và quản lý của Lilimoon Navigation Inc của Trung Quốc. Phía Mỹ cho biết con tàu này cũng đã vận chuyển hàng triệu thùng dầu Iran đến Trung Quốc trong năm 2026.
Các doanh nghiệp Hồng Kông như Vienna Shipping Co., Limited, Sky Oil and Gas Asia Limited và Shipoil Limited cũng nằm trong danh sách trừng phạt lần này.
Trung Quốc từ lâu là khách hàng mua dầu lớn nhất của Iran. Theo dữ liệu năm 2025 của công ty phân tích Kpler, Trung Quốc mua hơn 80% lượng dầu Iran xuất khẩu bằng đường biển.
Các mục tiêu trừng phạt khác
Ngoài các thực thể liên quan đến Trung Quốc và Hồng Kông, đợt trừng phạt lần này của Mỹ còn nhắm vào nhiều mạng lưới ở nước ngoài của Iran, bao gồm các đối tượng tiến hành hoạt động mạng bị cáo buộc do Bộ Tình báo và An ninh Iran (MOIS) chỉ đạo và liên quan đến việc xâm nhập cơ sở hạ tầng trọng yếu của Mỹ, cùng các nhà môi giới dầu mỏ, công ty vận tải biển và đội tàu ngầm ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Singapore, Thụy Sĩ và châu Âu.
Bộ Tài chính Mỹ cho biết các mạng lưới này liên quan đến việc vận chuyển dầu cho Iran, xử lý doanh thu từ dầu mỏ, hỗ trợ né tránh các lệnh trừng phạt, cũng như cung cấp tài chính cho các cơ quan thuộc chính quyền Iran như Lực lượng Quds thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC-QF).
Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Mỹ cũng áp đặt lệnh trừng phạt đối với 7 thành viên trong giới lãnh đạo quốc phòng Iran và 2 thực thể của Iran, với cáo buộc liên quan đến việc hỗ trợ Iran tiến hành các cuộc tấn công quân sự nhằm vào quân đội Mỹ và các đối tác của Mỹ tại Trung Đông.
Mỹ mở rộng phạm vi trừng phạt thứ cấp
Hôm thứ Hai, Bộ Tài chính Mỹ đồng thời mở rộng các loại hoạt động liên quan đến Iran có khả năng phải chịu trừng phạt thứ cấp, đồng thời đưa ra các quyết định trừng phạt nhằm vào 5 lĩnh vực then chốt gồm tài sản kỹ thuật số, công nghệ, vàng, hàng không và vận tải biển.
Bộ Tài chính cho biết mỗi quốc gia sẽ được đưa ra một thời hạn cụ thể để chấm dứt các hoạt động liên quan đến Iran mà phía Mỹ xác định.
“Nếu họ không hành động, Bộ Tài chính sẽ hành động,” Bộ Tài chính Mỹ nói trong một tuyên bố.
Theo quy định của Mỹ, tài sản và quyền lợi đối với tài sản tại Mỹ của những cá nhân, tổ chức bị trừng phạt, hoặc tài sản do các cá nhân, tổ chức Mỹ sở hữu hoặc kiểm soát, sẽ bị phong tỏa. Bất kỳ thực thể nào mà một hoặc nhiều đối tượng bị trừng phạt trực tiếp hoặc gián tiếp sở hữu từ 50% trở lên, dù riêng lẻ hay cộng gộp, cũng sẽ bị phong tỏa.
Các tổ chức tài chính nước ngoài nếu biết rõ mà thực hiện hoặc hỗ trợ các giao dịch đáng kể thay mặt cho những đối tượng bị trừng phạt liên quan cũng có thể phải chịu trừng phạt thứ cấp. Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) có thể cấm các tổ chức tài chính liên quan mở hoặc duy trì tài khoản đại lý hoặc tài khoản chuyển tiền tại Mỹ, hoặc áp đặt các điều kiện nghiêm ngặt đối với những tài khoản này.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nói: “Những người đứng về phía Mỹ sẽ gặt hái thành quả từ việc hợp tác với chúng tôi; những người tự trói mình vào Tehran nên dự liệu rằng họ sẽ cùng chính quyền đang ngày càng suy yếu này rơi vào tình trạng cô lập”.
Xem thêm
Từ khóa đàm phán hạt nhân Mỹ - Iran Iran Israel tấn công Iran kinh tế Iran Mỹ tấn công Iran thỏa thuận Mỹ Iran
