Phán quyết lịch sử về thuế quan của ông Trump: Thị trường vẫn chưa tìm thấy ổn định

Trần Đình
•
Chủ Nhật, 22/02/2026

Tòa án Tối cao Mỹ hôm thứ Sáu (20/2) phán quyết rằng Tổng thống Mỹ Trump đã vượt quá thẩm quyền khi viện dẫn “Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế” (IEEPA) để áp thuế quan toàn cầu. Phán quyết mang tính lịch sử này tuy tạm thời đình chỉ các mức thuế cũ nhưng vẫn không mang lại sự ổn định cho thị trường.

Cảng Los Angeles, California, Mỹ. (Ảnh: John Fredricks/The Epoch Times)

Sau khi chính quyền Trump tuyên bố chuyển sang sử dụng luật thay thế để áp mức thuế toàn cầu mới 10%, giới doanh nghiệp rơi vào một cuộc chiến pháp lý – hành chính phức tạp và đầy biến số.

Chính sách chuyển tiếp liền mạch, thuế quan cuối cùng có thể quay trở lại mức tương đương

Trong vòng vài giờ sau khi phán quyết được công bố, ông Trump đã ký thông cáo, căn cứ “Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974” để áp thuế 10% đối với hàng hóa nhập khẩu toàn cầu, trong thời hạn 150 ngày.

Ngay sau đó, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cũng tuyên bố Mỹ sẽ khởi động một loạt cuộc điều tra quy mô lớn theo “Điều 301” đối với nhiều đối tác thương mại chủ chốt nhằm ứng phó với hành vi cạnh tranh không công bằng của các nước, và có thể dựa trên kết quả này để áp thuế mới. Giới quan sát cho rằng đây là một trong những chiến lược thuế quan thay thế mà chính quyền Trump áp dụng.

Mỹ khởi động các cuộc điều tra 301 mới, ông Greer và ông Bessent lên tiếng

Nhà kinh tế Michael Pearce thuộc Viện Nghiên cứu Kinh tế Oxford (Oxford Economics) nói với AP: “Bất kỳ sự kích thích nào đối với nền kinh tế từ việc hạ thuế trong ngắn hạn đều có thể bị triệt tiêu bởi tình trạng bất định kéo dài.”

“Khi chính phủ có thể thông qua các biện pháp khác bền vững hơn để tái lập thuế quan, tổng mức thuế suất cuối cùng có thể vẫn sẽ tiến gần mức hiện tại,” ông Pearce nói.

Đối với nhiều chủ doanh nghiệp nằm ở khâu trọng yếu của chuỗi cung ứng, niềm vui ngắn ngủi mà phán quyết mang lại nhanh chóng bị thay thế bởi những lo lắng mới.

Ông Daniel Posner, nhà kinh doanh rượu vang ở New York nói với AP rằng do rượu vang mất khoảng hai tuần để vận chuyển từ bờ bên kia Đại Tây Dương sang, ông không chắc lô hàng đến vào thứ Hai có bị ảnh hưởng hay không.

Ông nói: “Chúng tôi chỉ có thể ứng phó một cách bị động với cục diện đang trở nên vô cùng bất ổn này.”

Con đường hoàn thuế có thể kéo dài nhiều năm

Một tiêu điểm tranh cãi khác là khoản thuế khổng lồ đã được thu. Ước tính số thuế quan mà Chính phủ Mỹ đã thu nằm trong khoảng từ 133 tỷ đến 175 tỷ đô la Mỹ. Tuy các chuyên gia pháp lý cho rằng doanh nghiệp rốt cuộc vẫn có cơ hội đòi lại tiền, nhưng quá trình này sẽ vô cùng kéo dài, điều này có thể chỉ có lợi cho các tập đoàn lớn giàu nguồn lực.

Chuyên gia kinh tế trưởng Diane Swonk của KPMG US nhắc nhở doanh nghiệp nên giữ bình tĩnh, bà cảnh báo rằng chi phí kiện tụng có thể vượt quá khả năng chịu đựng của các doanh nghiệp nhỏ.

Người phụ trách hãng luật Pillsbury, ông Steve Becker, nói với BBC: “Tôi cho rằng doanh nghiệp có thể khá tự tin rằng cuối cùng họ sẽ lấy lại được tiền. Còn mất bao lâu thì thật sự phụ thuộc vào chính phủ.”

Quan hệ kinh tế – thương mại toàn cầu đối mặt với nhiều bất định hơn

Trên thị trường quốc tế, phán quyết này cũng được xem là con dao hai lưỡi. Tổng thư ký Hiệp hội Rượu vang Ý (UIV), Castelletti (Paolo Castelletti), nói với Reuters: “Phán quyết này… có thể tạo ra hiệu ứng boomerang, dẫn đến mức độ bất định gia tăng, và đóng băng các đơn đặt hàng trong lúc giới kinh doanh chờ đợi một khuôn khổ quản lý rõ ràng hơn.”

Tại Ireland, các nhà xuất khẩu whisky cho biết họ đang chờ xem bước tiếp theo rồi mới hành động.

Giám đốc Hiệp hội Whisky Ireland (Irish Whiskey Association), ông Eoin Ó Catháin, nói rằng đàm phán chính trị và hạ nhiệt căng thẳng mới là cách giải quyết tốt hơn đối với những thách thức về thuế quan.

Ông nói: “Điều này không phải là thuốc chữa bách bệnh để xóa bỏ thuế quan. Nó chỉ là một yếu tố phức tạp khác, là một bước ngoặt nữa trong câu chuyện.”

Giới phân tích nhìn chung cho rằng trong tương lai, cộng đồng doanh nghiệp buộc phải tìm kiếm không gian sinh tồn trong một trạng thái bình thường mới, nơi luật pháp và chính sách có thể thay đổi bất cứ lúc nào.

Hiệp hội Mỹ phẩm Pháp (FEBEA) cũng nói với Reuters rằng hiệp hội này “rất thận trọng” trước phán quyết, và sẽ quan sát cách Chính phủ Mỹ phản ứng, bao gồm khả năng đưa ra các loại thuế mới.

Các hội viên của hiệp hội bao gồm những doanh nghiệp như L’Oreal.

Tổng thư ký FEBEA, Guichard (Emmanuel Guichard), nói: “Về chuyện thuế quan, chúng tôi đều đã quen với những lần lặp lại và ngoặt ngoèo của nó.”