Sức ép lạm phát và Tỷ giá năm 2026

Nguyễn Thị Ngọc Hà
•
Thứ Bảy, 25/04/2026

Áp lực tỷ giá năm 2026 đang hội tụ những rủi ro lớn nhất trong nhiều năm: lạm phát Mỹ neo cao buộc Fed duy trì “lãi suất cao lâu hơn”, trong khi Việt Nam đối mặt lạm phát chi phí đẩy vượt trần và dòng ngoại tệ bị “rò rỉ” khỏi hệ thống.

Hình minh họa ShutterStock.

Năm 2026, áp lực mất giá VND gia tăng do lạm phát Mỹ tăng trở lại (CPI 3,3%) khiến Fed duy trì chính sách “lãi suất cao lâu hơn”, hút vốn toàn cầu và củng cố USD. Ngược lại, Việt Nam đối mặt lạm phát chi phí đẩy vượt trần (4,65%) do giá năng lượng và vận tải tăng. NHNN rơi vào thế khó của “Bộ ba bất khả thi”: dự trữ ngoại hối suy giảm hạn chế can thiệp, kiểm soát vốn kém hiệu quả, và chênh lệch lãi suất với USD kích thích đầu cơ tỷ giá.

Cơ chế triệt tiêu cung ngoại tệ và khát thanh khoản cục bộ

Trên lý thuyết, với thặng dư Cán cân vãng lai đạt trên 33 tỷ USD vào năm 2025, nguồn cung ngoại tệ của Việt Nam đáng lẽ phải dư thừa, tạo đà hỗ trợ mạnh mẽ cho sự lên giá của VND. Thế nhưng, “chiếc xô thủng” mang tên Đầu tư khác và Lỗi và sai sót đã rút cạn toàn bộ lượng nước này. Các doanh nghiệp FDI, lực lượng chính tạo ra xuất siêu, tiếp tục sử dụng đặc quyền chuyển lợi nhuận về nước mẹ hoặc duy trì tài khoản ngoại tệ tại ngân hàng quốc tế, khiến dòng USD thương mại không bao giờ thực sự đi vào vòng tuần hoàn thanh khoản của thị trường liên ngân hàng nội địa.

Rò rỉ ngoại tệ và sự bào mòn dự trữ: Cảnh báo từ những dòng vốn âm

Cùng lúc đó, các ngân hàng thương mại và người dân ráo riết gom mua USD trên cả thị trường chính thức và phi chính thức để chuyển ra nước ngoài hưởng lãi suất hoặc mua tài sản số bảo toàn vốn. Kết quả là hệ thống tài chính rơi vào trạng thái “khát thanh khoản ngoại tệ” giả tạo trong bối cảnh nền kinh tế vĩ mô ngập tràn thặng dư thương mại. Cơ chế này đã ép tỷ giá USD/VND phải liên tục phá đỉnh.

Số liệu lịch sử chứng minh, trong quý 2/2024, đà mất giá của VND (Delta_ExR) đã vọt lên mức 2,51%, đẩy tỷ giá chính thức xuyên thủng mốc 25.300 VND/USD. Sự căng thẳng này tiếp tục lan rộng, khi đến trung tuần tháng 4/2026, giá bán USD trên thị trường tự do đã có lúc vọt lên mức 26.660 đồng/USD, bỏ xa tỷ giá trung tâm và giá niêm yết tại các ngân hàng thương mại, tạo ra biên độ chênh lệch cực kỳ nguy hiểm, kích thích thêm các hoạt động đầu cơ và găm giữ ngoại tệ.

Dự báo diễn biến và rủi ro Tỷ giá năm 2026

Bước sâu vào năm 2026, nền kinh tế Việt Nam phải đối mặt với một kịch bản vĩ mô hội tụ đầy đủ những rủi ro cực đoan nhất, tạo sức ép khổng lồ lên giá trị đồng nội tệ.

Thứ nhất, rủi ro từ các cú sốc thương mại và địa chính trị. Sự thay đổi chính quyền tại Mỹ mang theo những rủi ro thuế quan khắc nghiệt đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam. Với khả năng mức thuế nhập khẩu chung vào Mỹ bị đẩy lên 20%, và các mặt hàng bị nghi ngờ lẩn tránh xuất xứ (transshipment) từ Trung Quốc có thể chịu mức thuế trừng phạt lên tới 40%, xuất khẩu của Việt Nam đứng trước nguy cơ giảm tốc. Các chuyên gia dự báo tăng trưởng xuất khẩu sang thị trường Mỹ có thể sụt giảm, dẫn tới việc đóng góp của thặng dư thương mại vào GDP sẽ suy yếu hoặc thậm chí chuyển sang âm trong giai đoạn cuối 2025 đầu 2026.

Dự trữ ngoại tệ của Việt Nam đang trải qua sự giảm sút nghiêm trọng

Thứ hai, áp lực mất giá VND sẽ mang tính cấu trúc và khó đảo ngược trong ngắn hạn. Với việc Fed gần như chắc chắn neo giữ lãi suất cao để chống lạm phát 3,3%, và NHNN Việt Nam bị trói buộc bởi lạm phát vượt trần 4,65% cùng mục tiêu tăng trưởng, chênh lệch lợi suất âm sẽ tiếp tục tồn tại. Cấu trúc thị trường TPCP nội địa méo mó sẽ tiếp tục ngăn cản dòng vốn đầu tư gián tiếp quay lại.

Tổng hợp các rủi ro trên, nhiều tổ chức tài chính lớn như MUFG và MBS Securities dự báo tỷ giá USD/VND sẽ đối mặt với một chu kỳ trượt giá có kiểm soát, với khả năng mất giá thêm khoảng 2,5% – 3% trong năm 2026. Tỷ giá có thể dễ dàng thiết lập và duy trì ở mặt bằng mới quanh mức 26.800 VND/USD, và những đợt biến động đứt gãy (disorderly depreciation) trên thị trường tự do là hoàn toàn có thể xảy ra khi có các cú sốc cung cầu ngắn hạn. Việc NHNN kiên nhẫn “nhìn xuyên qua” (look past) lạm phát để giữ lãi suất thấp đồng nghĩa với việc họ buộc phải chấp nhận hy sinh sự ổn định của tỷ giá như một van xả áp lực cho toàn bộ nền kinh tế. Tuy nhiên, nếu tốc độ phá giá vượt quá sức chịu đựng của thị trường, gây ra nguy cơ lạm phát phi mã, không loại trừ khả năng NHNN sẽ bị ép buộc phải thực hiện một đợt tăng lãi suất kỹ thuật khoảng 25 điểm cơ bản vào nửa cuối năm 2026 như một biện pháp can thiệp khẩn cấp.

Tác giả Nguyễn Thị Ngọc Hà