Hình xăm và nguy cơ ung thư da, u lympho ác tính

Khánh Nam
•
Chủ Nhật, 10/05/2026

Mực xăm không chỉ tồn tại tại da mà còn có thể đi vào hệ bạch huyết, từ đó làm xuất hiện những nguy cơ có thể gây ra các bệnh lý ác tính.

Một trường hợp lâm sàng được ghi nhận ở một phụ nữ ngoài 30 tuổi với tình trạng sưng hạch cổ kéo dài đã góp phần làm dấy lên mối quan tâm này. Bệnh nhân không có triệu chứng toàn thân đáng chú ý, không có tiền sử bệnh lý đặc biệt, nhưng trước đó vừa xăm nhiều hình mới trên cơ thể. Các xét nghiệm sau đó xác nhận bệnh nhân mắc u lympho. Dù chưa thể kết luận hình xăm là nguyên nhân trực tiếp, trường hợp này phản ánh một vấn đề đang được nghiên cứu nghiêm túc trong y văn hiện đại.

Ảnh hưởng của hình xăm

Các nhà khoa học phát hiệnmực xăm không chỉ tồn tại ở lớp da nơi được tiêm vào. Sau khi xăm, các hạt sắc tố có thể bị đại thực bào và các tế bào miễn dịch hấp thu rồi vận chuyển đến hệ bạch huyết. Các hạt này có khả năng tồn tại trong cơ thể nhiều năm, thậm chí hàng chục năm, và vẫn duy trì hoạt tính sinh học. Điều này làm dấy lên giả thuyết rằng việc tiếp xúc kéo dài với các thành phần hóa học trong mực xăm có thể ảnh hưởng đến hệ miễn dịch hoặc góp phần vào quá trình sinh ung thư.

*U lympho có thể do hình xăm? (Ảnh minh họa: Wikimedia)*

Cho đến nay, chưa có bằng chứng xác lập mối quan hệ nhân quả trực tiếp giữa hình xăm và ung thư. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu dịch tễ học đã ghi nhận tỷ lệ mắc cao hơn của một số loại ung thư, đặc biệt là u lympho và ung thư da, ở những người có hình xăm. Dù các kết quả hiện vẫn mang tính quan sát và cần được kiểm chứng thêm, sự xuất hiện lặp lại của tín hiệu này trong nhiều nghiên cứu khác nhau đã thúc đẩy các nhà nghiên cứu tiếp tục đánh giá sâu hơn về vấn đề.

Một nghiên cứu quy mô lớn tại Thụy Điển công bố năm 2024 trên tạp chí eClinicalMedicine đã phân tích dữ liệu của 1.398 bệnh nhân mắc u lympho và 4.193 người khỏe mạnh nhằm so sánh tỷ lệ xăm hình giữa hai nhóm.

Kết quả cho thấy 21% bệnh nhân u lympho có hình xăm, trong khi ở nhóm đối chứng là 18%. Sau khi hiệu chỉnh các yếu tố như tuổi và lối sống, người có hình xăm được ghi nhận có nguy cơ mắc u lympho cao hơn khoảng 21%, mặc dù sự khác biệt chưa đạt ý nghĩa thống kê. Một số phân nhóm u lympho như u lympho tế bào B lớn lan tỏa và u lympho nang cho thấy mối liên hệ rõ hơn. Các tác giả nhấn mạnh rằng nghiên cứu chỉ cho thấy mối liên quan chứ chưa chứng minh được nguyên nhân – kết quả.

Năm 2025, một nghiên cứu song sinh tại Đan Mạch tiếp tục mở rộng vấn đề này bằng cách sử dụng thiết kế nghiên cứu giúp giảm ảnh hưởng của yếu tố di truyền và môi trường sống chung. Nghiên cứu bao gồm 2.367 cặp song sinh, trong đó phân tích chi tiết được thực hiện trên 316 cặp có sự khác biệt về tình trạng xăm hình. Kết quả cho thấy những người có hình xăm có nguy cơ mắc ung thư da, bao gồm u hắc tố và ung thư biểu mô tế bào vảy, cao hơn khoảng 62% so với người không xăm.

Đặc biệt, các hình xăm kích thước lớn liên quan đến nguy cơ mắc u lympho cao hơn tới 2,7 lần và nguy cơ xuất hiện khối u da cao hơn hơn gấp đôi. Điều đáng chú ý là mối liên hệ này vẫn tồn tại ngay cả trong các cặp song sinh có nền tảng di truyền gần như giống nhau, cho thấy yếu tố di truyền đơn thuần khó có thể giải thích hoàn toàn kết quả quan sát được. Tuy vậy, các nhà nghiên cứu vẫn khuyến cáo cần diễn giải thận trọng vì nghiên cứu chưa chứng minh được quan hệ nhân quả.

Cơ chế sinh bệnh

Về cơ chế sinh học, một giả thuyết được đưa ra là các sắc tố mực xăm có thể kích thích tình trạng viêm mạn tính mức độ thấp kéo dài hoặc gây hoạt hóa miễn dịch dai dẳng. Ngoài ra, nhiều thành phần hóa học trong mực xăm đã được chứng minh có khả năng gây độc hoặc gây đột biến trong các nghiên cứu thực nghiệm.

Các phân tích hiện đại phát hiện mực xăm chứa nhiều hợp chất phức tạp như kim loại nặng gồm cadimi, chì, niken và crôm, cùng với thuốc nhuộm azo và hydrocarbon thơm đa vòng. Một số chất trong đó đã được phân loại là chất gây ung thư hoặc nghi ngờ gây ung thư. Theo thời gian, chúng có thể phân hủy thành các hợp chất độc hại hơn.

*Mực xăm chứa nhiều hợp chất phức tạp như kim loại nặng. (Ảnh minh họa: Pexels)*

Ngoài ra, các hạt nano siêu nhỏ trong mực xăm cũng thu hút sự chú ý của giới nghiên cứu. Những hạt này có khả năng vượt qua hàng rào tế bào, di chuyển trong cơ thể và tích tụ tại hạch bạch huyết. Trong các mô hình động vật, chúng liên quan đến stress oxy hóa, tổn thương tế bào và biến đổi miễn dịch — những cơ chế vốn được xem là có vai trò trong quá trình sinh ung thư. Tuy nhiên, việc chuyển các kết quả từ mô hình thực nghiệm sang đánh giá nguy cơ thực tế ở người vẫn còn nhiều hạn chế và chưa thể đưa ra kết luận chắc chắn.

Một khó khăn lớn trong việc nghiên cứu vấn đề này là sự tồn tại của nhiều yếu tố gây nhiễu. Người có hình xăm có thể khác với người không xăm ở nhiều đặc điểm như hút thuốc lá, mức độ phơi nắng, lối sống, tần suất tiếp xúc với hệ thống y tế hoặc các yếu tố xã hội khác. Ngoài ra, kích thước hình xăm, màu sắc và thành phần cụ thể của mực xăm cũng rất khác nhau. Những yếu tố này khiến việc xác định liệu hình xăm thực sự làm tăng nguy cơ ung thư hay chỉ đi kèm với các yếu tố nguy cơ khác trở nên phức tạp hơn.

Khánh Nam t/h