Giữ kết nối với gia đình có thể giúp bạn khỏe mạnh hơn
- Liên Hoa
- •
Gần như ngay từ khi được hình thành, các gia đình đã phải đối mặt với nhiều tác động có thể khiến họ trở nên xa cách. Khi một gia đình bước vào giai đoạn trưởng thành, cảm giác đánh mất sự gắn kết – hay cảm nhận rằng mọi thứ đang dần thay đổi – là điều không dễ để đối diện.
Và chính điều đó càng khiến việc giao tiếp trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
“Cảm giác kết nối sẽ tạo ra sự củng cố tích cực rất lớn đối với tất cả chúng ta. Nó mang lại niềm hạnh phúc, góp phần cải thiện sức khỏe tinh thần và thậm chí là cả sức khỏe thể chất”, nhà tâm lý học John Northman đến từ Buffalo, New York, chia sẻ.
“Chúng ta đều biết rằng khi con người cảm thấy được kết nối với người khác, họ sẽ cảm thấy khỏe mạnh hơn về mặt thể chất, ít có nguy cơ trầm cảm – hoặc nếu có, thì cũng có khả năng vượt qua trầm cảm tốt hơn”.
“Về tổng thể, điều đó tạo ra cảm giác được hỗ trợ và kết nối mạnh mẽ hơn về mặt tâm lý”, ông nói thêm.
Tất cả xoay quanh sự nâng đỡ từ gia đình
Các nghiên cứu về tầm quan trọng của giao tiếp trong gia đình rất phong phú và mang tính thuyết phục cao.
Trong cuốn Handbook of Family Communication (Sổ tay về giao tiếp gia đình), giáo sư Anita Vangelisti giảng dạy tại Đại học Texas nhận định:
“Giao tiếp là yếu tố hình thành nên gia đình. Khi các thành viên giao tiếp với nhau, họ không chỉ truyền đạt thông tin – mà còn đang thể hiện, thậm chí định hình mối quan hệ giữa họ”.
Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Military Medicine chỉ ra rằng giao tiếp trong gia đình có thể mang lại cả mặt lợi lẫn mặt hại. Cụ thể, các quân nhân đang công tác xa nhà có thể nhận được nguồn động viên tinh thần lớn khi trò chuyện với người thân, nhưng trong một số trường hợp, việc liên lạc này cũng có thể gây ảnh hưởng tiêu cực.
Nhìn chung: Giao tiếp tích cực trong gia đình là yếu tố then chốt, bởi gia đình thường là nơi đầu tiên con người tìm đến để nhận được sự hỗ trợ – theo lời của giáo sư Vangelisti. Nếu không có sự giao tiếp, mạng lưới hỗ trợ gia đình có thể bị đổ vỡ.
Sự giúp đỡ giữa các thành viên trong gia đình có thể được thể hiện qua nhiều hình thức khác nhau, bao gồm:
- Hỗ trợ về mặt cảm xúc: Giúp chúng ta cảm thấy tốt hơn, cùng nhau chia sẻ những khoảnh khắc hạnh phúc.
- Hỗ trợ về lòng tự trọng: Giúp chúng ta cảm thấy tự tin hơn về bản thân, ghi nhận khi chúng ta làm tốt, và hỗ trợ khi chúng ta gặp khó khăn.
- Hỗ trợ từ mạng lưới quan hệ: Đó là cảm giác được thuộc về. Điều này đặc biệt quan trọng trong gia đình – nơi mà bạn luôn có một chốn quay về, một nơi bạn được chấp nhận và cảm thấy mình thực sự thuộc về, bất kể chuyện gì xảy ra.
- Hỗ trợ thông tin: Là sự chia sẻ về cách làm một việc gì đó, mà có thể đã từng được thực hiện trong bối cảnh một gia đình khác.
- Hỗ trợ vật chất: Ví dụ như hỗ trợ tài chính hoặc những món quà gửi từ quê nhà.
Giữ kết nối như thế nào?
Khi nhận ra giao tiếp trong gia đình quan trọng như thế nào, điều tiếp theo là phải tìm ra cách duy trì điều đó. Ngay cả ở thời đại mà ai cũng có một chiếc điện thoại bên mình như bây giờ, thì việc giữ cho sự kết nối luôn được thông suốt vẫn không hề đơn giản.
Lâu rồi bạn chưa nghe tin gì từ người thân? Không có thời gian gọi điện về nhà? Gửi tin nhắn phải chăng là một công cụ tuyệt vời?
Theo các chuyên gia tâm lý, các hình thức gửi tin nhắn rất dễ gây hiểu nhầm bởi tốc độ và sự thiếu cân nhắc khi soạn thảo, đồng thời thiếu yếu tố giọng điệu. Điều đó khiến cho việc truyền đạt cảm xúc trở nên thiếu hiệu quả.
Tương tự, dòng trạng thái trên mạng xã hội – thậm chí cả các cuộc gọi thoại – cũng có thể thiếu đi những tín hiệu phi ngôn ngữ mà chỉ kết nối hình ảnh trực tiếp mới có được. Nhưng đôi khi, ngay cả những phương tiện giao tiếp qua hình ảnh như Skype hay Facetime cũng không phải lựa chọn tối ưu.
Dù vậy, có còn hơn không – theo lời của giáo sư Vangelisti.
Bà nói: “Tôi nghĩ điều mà phần lớn các chuyên gia trong lĩnh vực giao tiếp muốn nhấn mạnh không phải là phương tiện giao tiếp quan trọng đến mức nào, mà là cách chúng ta vận dụng nó ra sao”.
Chủ động kết nối
Khi đứa trẻ đi học xa nhà hoặc các bậc cha mẹ sống cách biệt với gia đình, việc xác định ai là người nên chủ động liên lạc trước đôi khi là điều không dễ dàng.
Giáo sư Vangelisti nói: “Nếu không ai chấp nhận chủ động trước, thì chuyện đó sẽ chẳng bao giờ xảy ra”.
Một số nhà tâm lý học cảnh báo về việc ép buộc giao tiếp.
Chẳng hạn như câu “Hãy gọi cho mẹ vào mỗi tối thứ Sáu” không những có thể là điều bất khả thi, mà thậm chí còn phản tác dụng đối với người đang cố gắng thích nghi trong một môi trường mới. Vì vậy, thay vì yêu cầu ép buộc, chúng ta nên dành cho nhau sự thấu hiểu.
Nếu có các con đang học xa nhà, các bậc cha mẹ không nên gọi cho chúng mỗi tối hay theo một lịch cố định. Cha mẹ cũng không nên khiến con cảm thấy tội lỗi nếu chúng không muốn gọi điện về. Cha mẹ cần nhận ra rằng chúng có cuộc sống riêng. Và đừng cố kiểm soát mọi thứ từ xa.
Khi thực sự mong muốn được kết nối, các thành viên trong gia đình có thể:
- Ngỏ lời, đừng ra lệnh khi muốn ai đó gọi điện hay gửi tin nhắn cho bạn.
- Gửi một tấm thiệp chân thành.
- Để lại lời nhắn thoại hoặc gửi tin nhắn mà không kèm theo kỳ vọng hay áp lực phải nhận lại phản hồi.
Mỗi cuộc trò chuyện hay lá thư không nhất thiết phải mang tính sâu sắc. Bạn có thể nói chuyện về chó mèo, thời tiết, sức khỏe, chuyện hàng xóm cũ từng sống bên cạnh, hay người hàng xóm mới. Việc kể lại một vài chuyện buồn cười gần đây có khi lại giúp kết nối giữa bạn và người thân thêm bền chặt.
Giáo sư Vangelisti nói: “Rất nhiều khi, mọi người mong đợi các cuộc trò chuyện phải sâu sắc, có ý nghĩa, và tác động mạnh mẽ. Nhưng việc để cho các cuộc trò chuyện trở nên nhàm chán và mang tính thói quen – là điều mà chúng ta thường lãng quên”.
“Chính những điều nhàm chán ấy, thực ra, mới là thứ tạo nên các mối quan hệ và cuộc sống của chúng ta. Việc đưa những điều đó vào các cuộc trò chuyện dù ở xa cũng giúp chúng ta giữ liên lạc theo một cách rất quan trọng”.
Mẹo giao tiếp hiệu quả
Nhà tâm lý học David Olson đã xây dựng một mô hình có tên là Mô hình Circumplex về hệ thống hôn nhân và gia đình, nhằm phục vụ cho việc phân tích và can thiệp tâm lý trong các gia đình.
Mô hình này chia hệ thống gia đình và hôn nhân thành ba khía cạnh chính:
- Mức độ gắn kết
- Mức độ linh hoạt
- Giao tiếp
Theo mô hình này, để giao tiếp gia đình thành công, cần có các yếu tố cốt lõi sau:
- Kỹ năng lắng nghe
- Kỹ năng diễn đạt
- Sự cởi mở, chia sẻ bản thân
- Sự rõ ràng trong thông điệp
- Theo dõi sự liên tục trong tương tác
- Sự tôn trọng và coi trọng lẫn nhau
Tiếp tục duy trì kết nối
Các nhà tâm lý học thường nói về gia đình nguồn gốc và gia đình tạo lập. Nói cách khác, đó là gia đình mà bạn sinh ra và gia đình mà bạn tự xây dựng sau này.
Giao tiếp đóng vai trò quan trọng trong việc giữ cho cả hai loại gia đình này luôn bền vững – nhất là trong những giai đoạn chuyển tiếp căng thẳng.
Giáo sư Vangelisti giải thích: “Sức khỏe thể chất của chúng ta vốn đã bị ảnh hưởng phần nào bởi căng thẳng. Cơ thể đang ở trong trạng thái bị áp lực. Vì vậy, việc duy trì giao tiếp và xây dựng mối quan hệ có thể vô cùng quan trọng. Nhưng chúng ta lại thường đánh giá thấp điều đó”.
Tin vui là – ngay cả trong những giai đoạn chuyển tiếp – các gia đình vẫn có một lợi thế rất lớn trong việc duy trì sự kết nối.
Họ là gia đình của nhau.
Chuyên gia tâm lý Northman chia sẻ:
“Bạn có cả một quá khứ chung và những sợi dây liên kết gia đình đã tồn tại từ thời thơ ấu. Bất chấp những việc… có thể gọi là ‘trục trặc nhỏ’ xảy ra trong quá trình lớn lên, từ tuổi thiếu niên đến khi trưởng thành, những mối liên kết ấy vẫn tiếp tục duy trì sự kết nối. Chính điều đó đã khiến gia đình trở nên đặc biệt vững mạnh”.
Liên Hoa, theo WebMD
Xem thêm
Từ khóa gia đình
