Ả Rập Xê Út và UAE chuyển từ phòng thủ sang tấn công, đáp trả không kích Iran

Trần Đình
•
Thứ Tư, 13/05/2026

Truyền thông Anh đưa tin rằng trong thời gian chiến sự tại Trung Đông, Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã tiến hành nhiều đòn tấn công trả đũa bí mật vào lãnh thổ Iran nhằm đáp trả các cuộc tập kích từ Tehran. Điều này cho thấy các đồng minh của Mỹ tại Trung Đông sẵn sàng sử dụng sức mạnh quân sự để tự vệ và ngăn chặn các cuộc tấn công từ Iran, đồng thời bảo vệ lợi ích kinh tế của mình.

Khói dày đặc cuồn cuộn bốc lên trời trên một khu đô thị bị tàn phá nặng nề, báo hiệu sự hủy diệt và xung đột. Ngày 4/2/2026 tại Iran. (Nguồn: Shutterstock)

Theo báo cáo của Reuters hôm thứ Ba (12/5), không quân Ả Rập Xê Út đã thực hiện nhiều cuộc không kích trả đũa vào lãnh thổ Iran vào cuối tháng Ba năm nay. Đây được xem là lần đầu tiên trong lịch sử quốc gia này tiến hành hành động quân sự trực tiếp được biết đến nhằm vào lãnh thổ Iran.

Chiến lược “vừa đánh vừa đàm” giúp giảm 80% số vụ tấn công

Các nguồn tin cho biết hành động của Ả Rập Xê Út mang tính “ăn miếng trả miếng” đối với các cuộc tấn công nhằm vào lãnh thổ nước này. Sau khi tiến hành không kích, Riyadh vẫn duy trì kênh ngoại giao với Tehran và để phía Iran biết về các đòn đáp trả, đồng thời cảnh báo rằng nếu tình hình leo thang, Ả Rập Xê Út có thể tiếp tục hành động quân sự mạnh hơn.

Chiến lược này được cho là đã phát huy hiệu quả răn đe rõ rệt. Theo thống kê, số vụ tấn công bằng UAV và tên lửa vào lãnh thổ Ả Rập Xê Út đã giảm từ hơn 105 vụ mỗi tuần vào cuối tháng Ba xuống còn khoảng 25 vụ vào đầu tháng Tư, tức giảm gần 80%.

Ông Ali Vaez, Giám đốc chương trình Iran tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (International Crisis Group), nhận định rằng nếu hai bên vừa tấn công vừa đạt được một mức độ thỏa thuận ngầm để hạ nhiệt xung đột, điều đó cho thấy “cả hai đều thực tế hiểu rằng leo thang mất kiểm soát sẽ dẫn đến cái giá không thể chấp nhận được”.

Ông nhấn mạnh đây không phải là sự tin tưởng lẫn nhau, mà là việc cả hai bên đều có lợi ích chung trong việc tránh vòng xoáy xung đột leo thang.

Theo nguồn tin, cơ chế hạ nhiệt không chính thức này đã được thiết lập trước khi thỏa thuận ngừng bắn Mỹ – Iran có hiệu lực vào đầu tháng Tư.

Một quan chức Iran xác nhận rằng Tehran và Riyadh đã đạt đồng thuận giảm leo thang, nhằm “chấm dứt thù địch, bảo vệ lợi ích chung và ngăn căng thẳng tiếp tục gia tăng”.

Trên tờ Tin tức Ả Rập, cựu lãnh đạo tình báo Ả Rập Xê Út, Hoàng tử Turki al-Faisal, viết rằng: “Khi Iran và các bên khác cố kéo vương quốc vào vòng xoáy hủy diệt, giới lãnh đạo của chúng tôi đã chọn chịu đựng nỗi đau do các nước láng giềng gây ra để bảo vệ sinh mạng và tài sản của người dân”.

UAE không kích nhà máy lọc dầu, lập trường cứng rắn hơn với Iran

Cùng thời điểm Ả Rập Xê Út hành động, chiến lược của UAE cũng có sự thay đổi đáng kể. Theo Wall Street Journal, UAE đã tiến hành một cuộc không kích bí mật vào nhà máy lọc dầu trên đảo Lavan thuộc Iran ở Vịnh Ba Tư vào đầu tháng Tư, khiến cơ sở này có thể phải ngừng hoạt động trong nhiều tháng.

Hành động này được cho là nhằm đáp trả các cuộc tấn công dữ dội của Iran. Thống kê cho thấy Iran đã phóng hơn 2.800 tên lửa và máy bay không người lái vào UAE trong thời chiến, vượt xa quy mô tấn công nhằm vào Israel hoặc các quốc gia khác.

Các cuộc tấn công này đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành hàng không, du lịch và bất động sản của UAE, buộc chính phủ nước này phải xem xét lại chiến lược, coi Iran là một “quốc gia gây rối” đe dọa ổn định kinh tế.

Các nhà phân tích cho rằng từ đó UAE trở thành quốc gia vùng Vịnh có lập trường đối đầu công khai nhất với Iran, đồng thời duy trì hợp tác quân sự chặt chẽ với Mỹ trong suốt cuộc xung đột.

Chuyên gia Dina Esfandiary nhận định: “Việc các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh trực tiếp tấn công Iran là một bước ngoặt rất đáng chú ý”.

Dù không bình luận chi tiết về các hoạt động quân sự, UAE khẳng định họ có quyền đáp trả các hành động thù địch.

Mỹ ủng hộ xây dựng năng lực răn đe độc lập cho các nước vùng Vịnh

Trong các hoạt động quân sự này, các quốc gia vùng Vịnh duy trì phối hợp chặt chẽ với Mỹ. Nguồn tin cho biết Nhà Trắng nhìn nhận tích cực việc các đồng minh tham gia phản công, coi đây là cách gia tăng áp lực đối với Iran.

Trong bối cảnh xung đột leo thang, Ả Rập Xê Út và UAE đã sử dụng hiệu quả các hệ thống vũ khí phương Tây như tiêm kích F-16 và Mirage. Cựu đại tá Không quân Mỹ John Venable nhận định rằng đây là “thời điểm thích hợp để các đồng minh vùng Vịnh tham chiến vì mức độ đe dọa thấp; ở độ cao trung bình và cao, máy bay gần như có thể hoạt động tự do vì Iran khó có khả năng ngăn chặn”.

Ngoài ra, UAE cũng ủng hộ một dự thảo nghị quyết của Liên Hợp Quốc, trong đó cho phép sử dụng vũ lực nếu cần thiết để phá vỡ phong tỏa của Iran tại eo biển Hormuz.