Sau khi 2 người đàn ông bị kết tội vì thực hiện hoạt động gián điệp tại Anh thay mặt cho Hồng Kông và Trung Quốc, Bộ trưởng An ninh Vương quốc Anh Dan Jarvis hôm thứ Năm (7/5) cho biết Bộ Ngoại giao Anh sẽ triệu tập Đại sứ Trung Quốc Trịnh Trạch Quang (Zheng Zeguang) để nhấn mạnh rằng hành vi như vậy là không thể chấp nhận.

Bộ trưởng An ninh Vương quốc Anh Dan Jarvis. (Nguồn: Chris McAndrew/ Wikimedia)

Ông Jarvis nói: “Những hoạt động này, thực hiện thay mặt cho Trung Quốc (Đảng Cộng sản Trung Quốc – ĐCSTQ), xâm phạm chủ quyền của chúng ta và tuyệt đối không thể dung thứ”.

Ông bổ sung: “Chúng tôi sẽ tiếp tục yêu cầu Trung Quốc (ĐCSTQ) chịu trách nhiệm và trực tiếp thách thức các hành vi của họ nhằm đe dọa an ninh người dân Anh. Do đó, Bộ Ngoại giao sẽ triệu tập Đại sứ Trung Quốc, để nhấn mạnh rằng các hoạt động như vậy trên lãnh thổ Anh, dù là trong quá khứ, hiện tại hay tương lai, đều không thể chấp nhận được”.

2 người đàn ông tại Anh bị kết tội giúp Trung Quốc giám sát người bất đồng chính kiến Hồng Kông

Ngày 7/5, một tòa án ở London kết án 2 người đàn ông, Viên Tùng Bưu (Bill Yuen – 65 tuổi) và Vệ Chí Lương (Peter Wai – 40 tuổi), vì tham gia hoạt động gián điệp tại Anh, giúp chính quyền Hồng Kông và Trung Quốc theo dõi các nhà bất đồng chính kiến sống tại Anh. Đây là một trong những vụ truy tố đầu tiên theo Luật An ninh Quốc gia mở rộng ở Anh, nhằm chống hoạt động gián điệp nước ngoài.

Viên Tùng Bưu từng là quản lý văn phòng Kinh tế – Thương mại Hồng Kông tại London, là cảnh sát nghỉ hưu ở Hồng Kông; Vệ Chí Lương là cựu nhân viên biên phòng Anh và cảnh sát đặc nhiệm London. Hai người bị kết tội vi phạm Luật An ninh Quốc gia trong khoảng thời gian từ tháng 12/2023 đến tháng 5/2024. Tuy nhiên, bồi thẩm đoàn không đạt được đồng thuận về tội “can thiệp nước ngoài”, liên quan việc xâm nhập nhà một người Hồng Kông nghi gian lận tại West Yorkshire.

Vệ Chí Lương còn bị kết tội lạm quyền khi dùng chức vụ biên phòng truy cập trái phép hệ thống máy tính của Bộ Nội vụ Anh. Nhờ vị trí công việc tại sân bay Heathrow, Vệ Chí Lương có quyền truy cập cơ sở dữ liệu lớn về công dân nước ngoài tại Anh.

Công tố viên Duncan Atkinson mô tả nhiệm vụ của hai người này là thực hiện các “hoạt động cảnh sát bóng tối” cho Hồng Kông và Trung Quốc, giám sát các nhà hoạt động như La Quán Thông (Nathan Law) và Lưu Tổ Đích (Finn Lau), những người từng tham gia biểu tình ủng hộ dân chủ ở Hồng Kông. Hai người thu thập thông tin về vị trí, hoạt động, quan hệ và liên lạc của các nhà bất đồng chính kiến. Họ cũng liên hệ Matthew Trickett, cựu nhân viên biên phòng và thám tử tư, tham gia giám sát. Trickett sau đó chết bất ngờ, nghi là tự sát.

3 bị cáo trong vụ án gián điệp tại Văn phòng Kinh tế và Thương mại London, từ trái sang phải: Matthew Trickett, Vệ Chí Lương và Viên Tùng Bưu. (Nguồn: LinkedIn của M. Trickett, D5 Security Facebook, Hong Kong Aid UK Facebook)

Hoạt động của nhóm này được chú ý từ năm 2017, tăng cường từ 2021, trong bối cảnh quan hệ Anh–Trung căng thẳng sau các cuộc biểu tình Hồng Kông 2019 và các chiến dịch đàn áp của Bắc Kinh. Chính quyền Hồng Kông từng treo thưởng 100.000 bảng Anh cho việc truy bắt các nhà bất đồng chính kiến, thực hiện các chiến dịch “Truy Hổ”“Thiên Võng” ở nước ngoài.

Đến năm 2024, cơ quan tình báo Anh (MI5) đã phát hiện và theo dõi hoạt động của Vệ Chí Lương cùng đồng bọn, dẫn tới vụ truy tố lịch sử này.