Cơ quan Tổng thanh tra Bộ Lao động Mỹ (DOL-OIG) đang đẩy mạnh một cuộc điều tra trên toàn quốc nhằm phát hiện gian lận và lạm dụng chương trình thị thực H-1B, trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump tăng cường kiểm soát việc sử dụng lao động nước ngoài và nhấn mạnh ưu tiên việc làm cho người lao động Mỹ.

mỹ dừng cấp visa, covid-19
Mỹ quyết định tạm dừng cấp visa tại Việt Nam kể từ ngày 19/3 để phòng tránh dịch bệnh viêm phổi Vũ Hán. (Ảnh minh họa: Baimieng/ Shutterstock)

Hôm 13/8, Tổng thanh tra DOL Anthony P. D’Esposito đã trực tiếp tới Dallas, bang Texas, để kiểm tra thực địa một số địa điểm liên quan đến các doanh nghiệp có hàng trăm hồ sơ H-1B được phê duyệt. Tại một tòa nhà nhiều tầng có nhiều doanh nghiệp, các công ty liên quan đến địa điểm này có tổng cộng hơn 500 đơn H-1B được chấp thuận. Các điều tra viên đã kiểm tra từng văn phòng, nhưng phát hiện nhiều nơi cửa đóng kín, đèn tắt và gần như không có dấu hiệu hoạt động kinh doanh.

DOL-OIG chưa công bố tên các công ty tại những địa điểm bị kiểm tra, cũng chưa cho biết chính xác bao nhiêu lao động H-1B có thể bị ảnh hưởng bởi cuộc điều tra.

Ông D’Esposito tuyên bố: “Chúng tôi đang gửi đi một thông điệp rõ ràng: gian lận trong các chương trình lao động nước ngoài sẽ không được dung thứ.” Ông nhấn mạnh cuộc điều tra không chỉ nhằm kiểm tra giấy tờ mà còn để bảo vệ tính toàn vẹn của hệ thống và bảo đảm người lao động Mỹ được đặt ở vị trí ưu tiên.

Cuộc điều tra tại Dallas là một phần của chiến dịch rộng hơn được DOL-OIG công bố hồi tháng 7, phối hợp với Lực lượng đặc nhiệm Nhà Trắng về loại bỏ gian lận. Theo DOL-OIG, cơ quan này đang tập trung vào các hành vi như nộp hồ sơ thị thực gian dối, môi giới lao động bất hợp pháp, bóc lột lao động nước ngoài và sử dụng lao động nước ngoài với mức lương thấp để gây bất lợi cho người lao động Mỹ.

Động thái mới nhất cũng nối tiếp Project Firewall, sáng kiến thực thi pháp luật về H-1B được Bộ Lao động Mỹ triển khai từ tháng 9/2025. Chương trình tập trung điều tra những chủ lao động có dấu hiệu thay thế lao động Mỹ bằng nhân sự H-1B, không tuyển dụng người Mỹ một cách thiện chí, ưu tiên lao động H-1B dù có ứng viên Mỹ đủ điều kiện, hoặc khai báo sai về vị trí, nhiệm vụ và điều kiện làm việc.

Nếu phát hiện vi phạm, DOL có thể yêu cầu doanh nghiệp trả lại tiền lương còn thiếu, áp dụng tiền phạt dân sự và cấm doanh nghiệp sử dụng chương trình H-1B trong một khoảng thời gian nhất định.

Tuy nhiên, quyền điều tra H-1B của Bộ Lao động hiện vẫn bị giới hạn. Theo báo cáo mới nhất gửi Quốc hội, DOL-OIG cho rằng cơ quan này cần được trao thêm quyền chủ động xác minh tính chính xác của các thông tin mà doanh nghiệp khai trong hồ sơ H-1B, thay vì chủ yếu dựa vào khiếu nại từ người bị ảnh hưởng hoặc nguồn tin đáng tin cậy.

DOL-OIG cảnh báo những hạn chế này đặc biệt đáng lo ngại vì các cuộc kiểm toán và điều tra trước đây đã phát hiện những mô hình gian lận trong đó một số công ty tuyển dụng nộp hồ sơ H-1B dù chưa có công việc thực tế, khai báo sai nhu cầu lao động hoặc chuyển lao động sang doanh nghiệp khác. Một số trường hợp còn buộc lao động nước ngoài trả các khoản phí hoặc tiền định kỳ để được cấp và duy trì thị thực.

Với việc cuộc điều tra đang được mở rộng trên toàn quốc, vụ việc tại Dallas có thể trở thành một phép thử quan trọng đối với nỗ lực của chính quyền Trump nhằm siết chặt chương trình H-1B, đồng thời làm rõ liệu những bất thường trong hồ sơ thị thực chỉ là các trường hợp riêng lẻ hay phản ánh một mạng lưới gian lận rộng hơn.

Lý Ngọc t/h