Canada: Chiến lược an ninh đầu tiên sau 22 năm kêu gọi chuẩn bị “kể cả chiến tranh”

Matthew Horwood
•
Thứ Hai, 02/11/2026

Chính phủ liên bang Canada vừa công bố chiến lược an ninh quốc gia mới, trong đó kêu gọi đất nước chuẩn bị cho chiến tranh và những kịch bản xấu nhất khác.

Bản chiến lược mang tên “Kế hoạch vì một Canada vững mạnh hơn – An ninh quốc gia cho người Canada” là chính sách an ninh quốc gia đầu tiên của nước này kể từ năm 2004. Văn kiện dài 13 trang nhận định Canada đang đối mặt với hàng loạt mối đe dọa toàn cầu, từ cạnh tranh giữa các cường quốc, hành vi gây hấn của các chế độ độc tài, các công nghệ trí tuệ nhân tạo mới nổi cho tới biến đổi khí hậu và đại dịch.

“Những mối đe dọa từng ở xa nay đã cận kề và hiện hữu. Trật tự toàn cầu vốn lâu nay bảo vệ chủ quyền của chúng tôi đã đổ vỡ. Chúng tôi sẵn sàng bảo vệ chủ quyền Canada, và khi chủ quyền bị đe dọa, chúng tôi sẽ hành động,” văn kiện viết.

Chiến lược coi việc tăng cường an ninh quốc gia là yêu cầu cấp thiết của cả nước. Chính phủ cam kết minh bạch với người dân về các mối đe dọa và chuẩn bị cho “mọi tình huống, kể cả chiến tranh và những kịch bản xấu nhất khác”. Ottawa cũng cam kết “hợp tác một cách thực tế với những nước có chung lợi ích với chúng tôi” để củng cố năng lực chiến lược của Canada và thúc đẩy các ưu tiên của nước này.

Văn kiện kêu gọi Canada xây dựng “tự chủ chiến lược” dựa trên một nền kinh tế tăng trưởng, chính sách đối ngoại “có kỷ luật”, lực lượng vũ trang mạnh hơn và năng lực tình báo tốt hơn. Bản chiến lược cũng chỉ ra 8 lĩnh vực năng lực chiến lược mà Canada phải tăng cường: công nghệ mới nổi, khoáng sản thiết yếu, quốc phòng, năng lượng, giao thông vận tải, dược phẩm và công nghệ sinh học, an ninh lương thực, cùng lĩnh vực thanh toán, bù trừ và đầu tư.

“Việc bảo vệ và phát triển các năng lực này sẽ định hướng các quyết định của chúng tôi ở trong nước và ở nước ngoài,” văn kiện cho biết. Canada sẽ tự xây dựng những năng lực đó trong nước khi có thể, và tìm đến những đồng minh “đáng tin cậy” khi cần.

Để tăng cường các năng lực này, chính phủ cho biết sẽ lập kế hoạch thực hiện Chính sách “Mua hàng Canada” và mở rộng sản xuất lương thực trong nước theo Chiến lược An ninh Lương thực Quốc gia. Ottawa sẽ cải thiện việc chia sẻ thông tin an ninh quốc gia và tình báo với khu vực tư nhân, các viện nghiên cứu, và thúc đẩy những công nghệ như trí tuệ nhân tạo, điện toán lượng tử. Chính phủ cũng dự định làm sâu sắc thêm hợp tác với các đồng minh và đối tác.

Về đối ngoại, Canada sẽ ưu tiên đa dạng hóa quan hệ thương mại và củng cố quan hệ an ninh, trong đó có việc phát triển hợp tác với “những đối tác mới ở Trung Đông, châu Phi và những nơi khác”.

Với Mỹ, văn kiện nêu Canada sẽ tìm cách “xây dựng quan hệ đối tác mới” và duy trì mối quan hệ “hợp tác, tỉnh táo”. Quan hệ đó dựa trên “sự tôn trọng lẫn nhau, chủ quyền quốc gia và trách nhiệm chung đối với an ninh Bắc Mỹ”.

Trong một tuyên bố đi kèm, Thủ tướng Mark Carney nói Canada đang đối mặt với những mối đe dọa đến chủ quyền, trong đó có việc “vũ khí hóa các thỏa thuận thương mại”. Cụm từ này dường như ám chỉ các mức thuế mà Washington áp lên Canada.

Chiến lược không gọi tên quốc gia cụ thể nào là đối thủ.

Tại Bắc Cực, Canada sẽ duy trì sự hiện diện “mạnh mẽ, thường trực” để khẳng định chủ quyền và hợp tác với các nước cùng chí hướng trong khu vực. Văn kiện cũng kêu gọi xây dựng quan hệ đối tác trên khắp châu Mỹ để tăng cường an ninh, trong đó có nỗ lực chống ma túy trái phép và tội phạm có tổ chức.

Chính phủ Canada nhắc lại “cam kết không lay chuyển” đối với tự do lương tâm và tôn giáo, tự do tư tưởng và biểu đạt, tự do hội họp ôn hòa và lập hội. Ottawa sẽ bảo vệ các giá trị này trước mối đe dọa từ các quốc gia nước ngoài, các mạng lưới tội phạm có tổ chức và “những hình thức cực đoan hóa mới và đang biến đổi”.

Bản chiến lược cũng nêu lại rằng Canada đã nâng chi tiêu quốc phòng lên 2% GDP để đạt mục tiêu của NATO, và dự định đạt mức cam kết mới là 5% GDP vào năm 2035. Cam kết này tính cả chi tiêu quốc phòng cốt lõi lẫn các khoản chi rộng hơn liên quan đến quốc phòng và an ninh.

Nghị sĩ Đảng Bảo thủ Michelle Rempel Garner, người phụ trách mảng nhập cư trong nội các đối lập, cho biết trong một tuyên bố rằng bản chiến lược “hoàn toàn im lặng” về những lỗ hổng trong khâu thẩm tra an ninh với người không phải công dân muốn vào Canada. Bà gọi đây là “vấn đề rất lớn”, khi Chính phủ của Đảng Tự do đã phát tín hiệu mức nhập cư có thể sớm tăng.

Nữ nghị sĩ nêu trường hợp Ahmed Eldidi, người vào Canada năm 2018 và qua nhiều vòng thẩm tra an ninh để trở thành công dân năm 2024. Sau đó, ông này bị buộc tội khủng bố liên quan đến ISIS, gắn với một video năm 2015 đã có trên mạng nhiều năm.

“Chiến lược an ninh quốc gia cần những cải cách thực chất, đo lường được đối với việc thẩm tra người không phải công dân muốn vào Canada,” bà nói.