Cảnh báo nguy cơ điều tra quan chức chính quyền Trump sau phát biểu của nghị sĩ Slotkin

Báo giới Phương Tây dẫn lời bà Rachel Bovard, lãnh đạo Viện Đối tác Bảo thủ (Conservative Partnership Institute – CPI), cảnh báo những cuộc điều tra nhắm vào quan chức chính quyền Donald Trump trong tương lai có thể gây tổn hại danh tiếng và khiến họ phải trả chi phí luật sư rất lớn. Tranh cãi bắt nguồn từ phát biểu ngày 13/10 của Thượng nghị sĩ Dân Chủ Elissa Slotkin tại Đại học Chicago, trong đó bà ủng hộ điều tra những trường hợp tiêu biểu liên quan đến chính quyền Trump, nhưng sau đó bác bỏ cách diễn giải rằng bà muốn truy tố người trẻ chỉ vì làm việc cho chính quyền. Vấn đề đặt ra là giới hạn pháp lý giữa quyền giám sát hợp hiến của Quốc Hội và nguy cơ lợi dụng hoạt động điều tra để gây sức ép chính trị, trong khi các cáo buộc về ý định trừng phạt nhân viên trẻ chưa được chứng minh. 

Cảnh báo từ tổ chức bảo thủ CPI

Bà Rachel Bovard, Phó chủ tịch phụ trách chương trình của Viện Đối tác Bảo thủ (Conservative Partnership Institute – CPI), cho biết tổ chức của bà từng nhận trát đòi cung cấp tài liệu trong cuộc điều tra liên quan đến bầu cử tổng thống năm 2020 do công tố viên đặc biệt Jack Smith phụ trách. Theo bà Bovard, việc tuân thủ những yêu cầu pháp lý đó khiến CPI phải chi hàng triệu Mỹ kim cho luật sư và thủ tục liên quan. Bà lo ngại nếu Đảng Dân Chủ kiểm soát Quốc Hội, các cuộc điều tra tương tự có thể khiến những nhân viên trẻ từng phục vụ chính quyền Trump phải chịu thiệt hại tài chính và danh tiếng. Con số chi phí là lời kể của bà Bovard; chưa có tài liệu tài chính độc lập được xác minh để xác nhận mức chi cụ thể.

Trát đòi CPI được xác nhận độc lập

Trong phiên điều trần ngày 29/9/2026 trước Ủy ban Tư pháp Thượng Viện, Jack Smith xác nhận với Thượng nghị sĩ Ted Cruz rằng nhóm điều tra của ông đã gửi trát đòi CPI. Ông Smith cũng xác nhận nhóm điều tra yêu cầu một số thông tin liên quan đến việc mua quảng cáo vì cho rằng chúng liên quan đến những phát biểu sai sự thật đang được điều tra. Như vậy, việc CPI từng bị yêu cầu cung cấp tài liệu là có căn cứ độc lập, nhưng lời cáo buộc rằng mục đích của ông Smith là lập hồ sơ toàn bộ giới bảo thủ hoặc cố tình gây thiệt hại tài chính chưa được chứng minh.

Cáo buộc về dữ liệu cá nhân

Bà Bovard nói cơ quan điều tra đã tiếp cận những thông tin nội bộ của CPI, bao gồm bảo hiểm sức khỏe và phúc lợi nhân viên, mà theo bà không liên quan đến phạm vi điều tra bầu cử. Bà còn lo dữ liệu thu thập được vẫn nằm trong hệ thống của FBI và Bộ Tư Pháp, có thể bị một chính quyền Dân Chủ tương lai sử dụng. Đây là những cáo buộc và suy đoán của bà Bovard được báo giới thuật lại; chưa tìm thấy hồ sơ độc lập đủ để xác nhận toàn bộ loại dữ liệu đã được thu thập, mức độ liên quan hoặc ý định sử dụng chúng trong tương lai.

Phát biểu của Thượng nghị sĩ Elissa Slotkin

Ngày 13/10/2026, tại Viện Chính trị thuộc Đại học Chicago, bà Slotkin tham gia buổi ghi hình trực tiếp chương trình America, Actually! với nhà báo Astead Herndon của Vox. Bà đề nghị nếu Đảng Dân Chủ giành đa số, Quốc Hội nên tập trung vào một số trường hợp tiêu biểu về hành vi mà bà cho là tham nhũng hoặc lạm quyền, không chỉ liên quan đến ông Trump mà còn những người hỗ trợ thực hiện các quyết định của ông. Bà muốn những người trẻ cân nhắc các rủi ro trước khi nhận công việc trong chính quyền. Sự kiện và nội dung phát biểu được xác nhận qua chương trình của Đại học Chicago và bản ghi cuộc trao đổi được NewsNation công bố.

Phát biểu tại một sự kiện ở Đại học Chicago, bà Slotkin đã được giám đốc biên tập kiêm người dẫn chương trình podcast của Vox, Astead Herndon, hỏi về việc phe Dân chủ nên đối đầu với Tổng thống Donald Trump như thế nào nếu họ giành chiến thắng tại Hạ viện và Thượng viện.

Ông Herndon: Một khía cạnh khác mà tôi muốn hỏi, bà có nhắc đến các nỗ lực luận tội, và tôi cảm thấy một trong những hệ quả từ các nỗ lực đó là sự hoài nghi của công chúng về tính hiệu quả của chúng. Ví dụ, cứ cho là đảng Dân chủ sẽ giành lại Hạ viện và có thể cả Thượng viện. Liệu luận tội có nên là trọng tâm của một Hạ viện do đảng Dân chủ kiểm soát trong tương lai hay không, khi xét đến tiêu chuẩn quá cao đã được thiết lập trong nhiệm kỳ đầu tiên? Cảm giác như thể nếu một người không bị luận tội vì sự kiện ngày 6 tháng 1, thì từ “luận tội” đó còn có ý nghĩa gì nữa?

Thượng nghị sĩ Elissa Slotkin phát biểu: “Tôi sẽ thẳng thắn chia sẻ, vì tôi vẫn thấy ông ấy trên nghị trường, nếu ông Mitch McConnell làm điều đúng đắn, thì ông Donald Trump đã bị kết tội sau ngày 6 tháng 1, nhưng ông ấy đã không làm vậy. Và di sản của ông ấy, cùng với các vấn đề sức khỏe, sẽ là điều mà người ta nhớ về ông ấy—và đáng bị nhớ về như vậy. Nhưng tôi là người thực tế và chú trọng vào hiệu quả, nếu chúng ta nắm Hạ viện nhưng không có Thượng viện, quý vị biết đấy, tôi không có nhiều niềm tin rằng các đồng nghiệp đảng Cộng hòa của tôi sẽ có thêm chút bản lĩnh nào đâu. Vì vậy, đó là lý do tôi nói rằng: Tôi muốn tập trung vào các vụ việc mang tính điển hình và không chỉ nhắm vào tổng thống, mà còn vào những kẻ đã tiếp tay cho ông ấy.

Tranh cãi về ý định của bà Slotkin

Một số nhân vật Cộng Hòa diễn giải lời bà Slotkin là chủ trương dùng nguy cơ bị điều tra hoặc truy tố để ngăn người trẻ làm việc cho chính quyền Trump. Tuy nhiên, bản ghi đầy đủ cho thấy bà đang trả lời câu hỏi về quyền giám sát, luận tội và khả năng cải cách chính phủ nếu Đảng Dân Chủ thắng cử. Bà không trực tiếp tuyên bố rằng tất cả nhân viên trẻ hoặc những người chỉ đơn thuần làm việc cho ông Trump phải bị truy tố. Dẫu vậy, mong muốn tạo tác dụng răn đe đối với những người đang cân nhắc làm việc cho chính quyền là nội dung có thật trong phát biểu của bà.

Phản hồi của bà Slotkin trước làn sóng chỉ trích

Ngày 19/10, bà Slotkin bác bỏ việc đối thủ chính trị diễn giải phát biểu của bà thành một lời đe dọa truy tố người trẻ vì khác biệt chính trị. Trong cuộc phỏng vấn CNN, bà giải thích rằng mục đích là cảnh báo những người tham gia hành vi bất hợp pháp phải chịu trách nhiệm, kể cả khi nhận chỉ thị từ cấp trên. Bà cũng viện dẫn việc chính mình từng bị Bộ Tư Pháp dưới thời ông Trump điều tra và cho rằng nguyên tắc pháp quyền cần được áp dụng nhất quán. Văn phòng bà đã công bố lập trường này trước ngày Fox News đăng bài 29/10.

Lập luận của cựu công tố viên Abhishek Kambli

Ông Kambli, luật sư tại Holtzman Vogel và từng là công tố viên liên bang, cảnh báo rằng trát đòi của Quốc Hội phải phục vụ chức năng lập pháp hợp pháp, thay vì trở thành công cụ điều tra hình sự hoặc trừng phạt đối thủ. Ông cho rằng những phát biểu công khai mang tính đe dọa chính trị có thể được sử dụng làm chứng cứ khi người nhận trát đòi yêu cầu tòa án xem xét tính hợp pháp của nó. Ông Kambli cũng nhận định ngay cả khi không có truy tố hình sự, việc phải thuê luật sư, thu thập tài liệu và bảo vệ danh tiếng đã có thể tạo ra áp lực lớn. Đây là đánh giá pháp lý và cảnh báo về rủi ro, không phải kết luận của tòa rằng bà Slotkin hoặc Đảng Dân Chủ đã vi phạm pháp luật.

Quan điểm khác của giáo sư Michael Morley

Ông Michael Morley, giáo sư luật tại Đại học Bang Florida, đồng ý rằng cách diễn đạt của bà Slotkin có thể gây ấn tượng xấu và không phù hợp với chuẩn mực tranh luận chính trị. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh Quốc Hội vẫn có quyền điều tra rộng rãi, kể cả giám sát những cơ quan do Quốc Hội thành lập. Theo ông Morley, một phát biểu gây tranh cãi chưa đủ để kết luận rằng các hoạt động điều tra sau này đương nhiên vi hiến. Quan điểm này đặt ra một giới hạn quan trọng đối với lập luận của ông Kambli: tính hợp pháp phải được đánh giá dựa trên mục đích, phạm vi và hoàn cảnh thực tế của từng cuộc điều tra.

Khả năng xử lý việc không tuân thủ trát đòi

Ông Hans von Spakovsky, chuyên gia pháp lý tại Advancing American Freedom, giải thích rằng Quốc Hội có thể tiến hành thủ tục xử lý hành vi khinh thường Quốc Hội khi một cá nhân không tuân thủ trát đòi. Tuy nhiên, việc truy tố hình sự thuộc thẩm quyền của Bộ Tư Pháp, và cơ quan này có thể từ chối truy tố trong những hoàn cảnh nhất định. Ông viện dẫn trường hợp Bộ trưởng Tư Pháp Eric Holder thời Tổng thống Barack Obama để minh họa sự khác biệt giữa quyền của Quốc Hội và quyền truy tố của hành pháp. Điều đó có nghĩa một trát đòi không tự động dẫn tới bản án hình sự.

Nguy cơ sau bầu cử tổng thống năm 2028

Ông Kambli cho rằng rủi ro pháp lý đối với quan chức Trump có thể lớn hơn nếu một tổng thống thuộc Đảng Dân Chủ đắc cử năm 2028 và đảng này đồng thời kiểm soát cả hai viện Quốc Hội. Trong kịch bản ấy, cả quyền điều tra của Quốc Hội lẫn quyền điều tra và truy tố của Bộ Tư Pháp có thể được thực hiện dưới một chính quyền mới. Đây chỉ là giả định về tương lai, không phải một kế hoạch truy tố đã được xác nhận.

Ông Trump đề cập khả năng ân xá trước

Báo giới nhắc lại cuộc phỏng vấn Donald Trump dành cho TIME, được công bố ngày 1/10/2026. Khi được hỏi liệu ông có cân nhắc ân xá trước cho các thành viên chính quyền hay không, ông Trump trả lời theo hướng sẵn sàng thực hiện và viện dẫn những quyết định ân xá của cựu Tổng thống Joe Biden, trong đó có ông Anthony Fauci. Ông Bovard xem việc hai đảng có thể phải sử dụng ân xá phòng ngừa như một dấu hiệu đáng lo về tình trạng đối đầu chính trị. Chưa có cơ sở từ truyền thông Mỹ để kết luận ông Trump đã ký một đợt ân xá mới cho các nhân viên được nhắc đến.

Xem thêm

3 nghị viên Nhật Bản ủng hộ học viên Pháp Luân Công kháng nghị trước Đại sứ quán Trung Quốc

Các học viên Pháp Luân Công tại Nhật Bản kháng nghị trước Đại sứ quán Đảng Cộng sản Trung Quốc ở Tokyo, đòi thả người thân bị giam.