ĐCSTQ trong 2 ngày thứ Hai và thứ Ba đã tiến hành cuộc tập trận bắn đạn thật quy mô lớn nhất từ trước tới nay xung quanh Đài Loan, gây ra sự lên án từ nhiều quốc gia. Chính phủ Takaichi Sanae của Nhật Bản hôm thứ Tư (31/12) đã ra tuyên bố cho rằng động thái này làm gia tăng căng thẳng tại eo biển Đài Loan, đồng thời cho biết Nhật Bản đã bày tỏ quan ngại với Bắc Kinh về sự việc.

Tokyo, Nhật Bản – Ngày 4/10: Thủ tướng Takaichi Sanae. (Ảnh: Yuichi Yamazaki – Pool/ Getty Images)

Người phát ngôn báo chí Bộ Ngoại giao Nhật Bản, ông Toshihiro Kitamura, hôm thứ Tư đã đăng tải tuyên bố 3 điểm trên trang web chính thức của Bộ Ngoại giao, nêu rõ lập trường của Nhật Bản đối với cuộc tập trận của ĐCSTQ.

Ông Kitamura cho biết, điểm thứ nhất: “Quân đội Trung Quốc (ĐCSTQ) gần đây tiến hành tập trận quân sự bao vây Đài Loan là hành động làm gia tăng căng thẳng tại eo biển Đài Loan. Chính phủ Nhật Bản đã bày tỏ quan ngại với phía Trung Quốc”.

Điểm thứ hai: “Lập trường nhất quán của Chính phủ Nhật Bản là hy vọng vấn đề Đài Loan được giải quyết một cách hòa bình thông qua đối thoại”.

Điểm thứ ba: “Hòa bình và ổn định tại khu vực eo biển Đài Loan có ý nghĩa then chốt đối với toàn thể cộng đồng quốc tế. Chúng tôi sẽ tiếp tục theo dõi sát sao diễn biến của tình hình liên quan”.

Cuộc tập trận bao vây Đài Loan do ĐCSTQ tiến hành trong tuần này đã huy động số lượng lớn máy bay chiến đấu và tàu hải quân, thực hiện bắn đạn thật, mô phỏng phong tỏa các cảng chính của Đài Loan và tấn công các mục tiêu trên biển. Các nguồn thạo tin cho biết với hãng truyền thông Nhật Bản Kyodo News rằng ngay trong ngày thứ Hai (ngày đầu tiên ĐCSTQ tiến hành tập trận bao vây Đài Loan), Chính phủ Nhật Bản đã bày tỏ lập trường của mình với phía Trung Quốc.

Lập trường của Nhật Bản đang thu hút sự quan tâm lớn của quốc tế. Trong những tuần gần đây, quan hệ Nhật–Trung đã trở nên căng thẳng do phát biểu “Đài Loan gặp chuyện” của bà Takaichi Sanae. Ngày 7/11, trong phiên trả lời chất vấn tại Quốc hội, bà Takaichi cho biết nếu xung đột vũ trang xảy ra tại eo biển Đài Loan, điều này có thể được coi là “mối đe dọa đến sự tồn vong của Nhật Bản”. Phát biểu này trên thực tế đã tạo cơ sở pháp lý để Nhật Bản thực thi quyền phòng vệ tập thể và can thiệp quân sự nếu xảy ra xung đột tại eo biển Đài Loan.

Sau đó, ĐCSTQ đã áp dụng một loạt biện pháp trả đũa kinh tế đối với Nhật Bản, bao gồm cảnh báo du khách Trung Quốc không nên đến Nhật Bản, tạm dừng việc khôi phục nhập khẩu hải sản của Nhật, và ngừng phê duyệt các bộ phim Nhật Bản mới. Bắc Kinh cũng yêu cầu bà Takaichi rút lại phát biểu, nhưng bà Takaichi đã từ chối. Bà nói: “Đối với những tình huống đe dọa sự tồn vong của Nhật Bản, chính phủ sẽ căn cứ vào tất cả các thông tin có thể thu thập được, kết hợp với hoàn cảnh cụ thể thực tế đã xảy ra, để đưa ra đánh giá toàn diện”.

Ông Yasuhide Nakayama, thành viên đảng cầm quyền Nhật Bản và cựu trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng, cho rằng việc thẳng thắn nói về thực tế an ninh không phải là hành động khiêu khích, mà là quyền của mọi quốc gia có chủ quyền.

Do hàng loạt sóng gió ngoại giao phát sinh từ phát biểu “Đài Loan gặp chuyện” của bà Takaichi, phái đoàn do 3 tổ chức thương mại lớn của Nhật Bản tổ hợp hôm thứ Tư đã tuyên bố hoãn chuyến thăm Trung Quốc dự kiến diễn ra vào tháng Một.

Liên đoàn Kinh doanh Nhật Bản, Hiệp hội Kinh tế Nhật–Trung và Phòng Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản đã thông báo tới các thành viên rằng chuyến thăm này “sẽ không thể đạt được kết quả thực chất”, do đó quyết định hoãn lại, nhưng chưa đưa ra thời điểm thăm viếng mới.