Chuyên gia từng dự đoán động đất ở Colombia cảnh báo California có thể là nơi tiếp theo
- Cao Vân
- •
Một nhà địa vật lý từng cảnh báo về khả năng xảy ra động đất lớn tại Colombia trước trận động đất mạnh 7,4 độ hôm 10/8 cho rằng sự kiện này có thể tạo hiệu ứng dây chuyền, làm tăng nguy cơ xảy ra động đất lớn tại Mỹ trong vài tháng tới. Tuy nhiên, đây là nhận định cá nhân của ông Stefan Burns, không phải dự báo chính thức của các cơ quan địa chấn.
California bị cảnh báo rủi ro
Theo Daily Mail, nhà địa vật lý Stefan Burns cho rằng California hiện đối mặt với nguy cơ xảy ra một trận động đất lớn, đặc biệt là Nam California và các đới đứt gãy dễ tổn thương, trong đó có đứt gãy San Andreas.
Trong một buổi phát trực tiếp trên YouTube, ông Burns nói: “California đã quá hạn từ lâu đối với một trận động đất lớn”. Ông cho rằng toàn bang California đều có rủi ro, nhưng Nam California đáng lo ngại hơn.
Ông Burns giải thích động đất mạnh 7,4 độ gần San José del Palmar có thể làm lan truyền sóng địa chấn và thay đổi ứng suất trong lòng đất. Theo ông, những thay đổi này có thể làm gia tăng áp lực lên các đứt gãy cách xa hàng nghìn dặm, từ đó kích hoạt thêm các trận động đất.
Ông đặc biệt đề cập bờ Tây nước Mỹ và Đới địa chấn New Madrid ở miền Trung Tây là những khu vực có thể bị “kích hoạt”. Ông Burns nhận định 6–12 tháng tiếp theo là giai đoạn cần theo dõi, nhất là đối với California.
Ông nói: “Chúng tôi lo ngại nhất về khung thời gian từ 6 tháng đến 1 năm tới. Nếu vượt qua được giai đoạn này an toàn, có lẽ chúng ta có thể thở phào phần nào. Nhưng do Bắc California gần đây xuất hiện nhiều hoạt động, rất khó loại trừ nguy cơ ở Bắc California. Vì vậy, trên thực tế, toàn California hiện đều có vấn đề”.
Dự báo trước động đất Colombia
Ông Stefan Burns là một nhà bình luận chuyên theo dõi và thảo luận về khoa học động đất trên mạng. Từ ngày 24/6, ông đã từng dự báo Colombia có thể xảy ra một trận động đất lớn, gần hai tháng trước thảm họa xảy ra hôm 10/8.
Khi đó, ông cho rằng hai trận động đất 7,2 và 7,5 độ xảy ra ở Venezuela cùng ngày có thể phát tán năng lượng địa chấn, có khả năng kích hoạt hoạt động địa chấn tại một khu vực khác sau vài tuần hoặc vài tháng.
Sau động đất Venezuela, theo ông Burns, khi hai trận động đất lớn xảy ra gần nhau về thời gian trong cùng một năm, chúng có thể có mối liên hệ với nhau.
Theo ông, những phản ứng dây chuyền có thể lan truyền giữa Nam Mỹ và Bắc Mỹ từng xảy ra trong lịch sử.
Từ tháng 12/1811 đến tháng 2/1812, miền Trung Tây Mỹ liên tiếp xảy ra ba trận động đất trên 7 độ, gây thiệt hại từ Cincinnati đến St. Louis; rung chấn được cảm nhận xa tới Connecticut và Louisiana. Các mô phỏng của Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) cũng cho thấy động đất lớn trong khu vực New Madrid có thể tạo ra rung lắc nghiêm trọng và kéo dài.
Vài tuần sau đó, ngày 26/3/1812, Caracas của Venezuela xảy ra một trận động đất lớn, được cho là có độ lớn khoảng 7,7. Chín tháng sau, California được cho là có hai trận động đất lớn trên 7 độ, lần lượt vào ngày 8/12 gần đứt gãy San Andreas và ngày 21/12 tại Santa Barbara.
Liên hệ mô hình lịch sử này với các trận động đất gần đây ở Nam Mỹ, ông Burns cho rằng giai đoạn còn lại của năm 2026 và đầu năm 2027 là thời điểm Mỹ có rủi ro cao nhất đối với một trận động đất từ 7 độ trở lên. Đây vẫn là nhận định suy đoán của ông, không phải kết luận dự báo chính thức.
Rủi ro địa chấn tại Mỹ
Theo mô hình nguy cơ động đất mới nhất, USGS cảnh báo khoảng 159,2 triệu người Mỹ sống trong khu vực có thể chịu rung lắc ở mức “rất mạnh”, tăng từ 111,8 triệu người trong mô hình trước đó.
California vẫn là một trong những khu vực nổi tiếng nhất về nguy cơ động đất tại Mỹ, song rủi ro không chỉ giới hạn ở bang này mà còn trải rộng tới Đới địa chấn New Madrid và nhiều khu vực khác. Đới này kéo dài khoảng 150 dặm dọc Thung lũng sông Mississippi, bao gồm một phần đông bắc Arkansas, đông nam Missouri, tây Tennessee, tây Kentucky và nam Illinois. Các cộng đồng tại Memphis, St. Louis và khu vực thung lũng Mississippi trung tâm đều dễ tổn thương trước rung lắc mạnh.
Theo các mô hình của USGS, mật độ cầu giao thông cao khiến New York, Atlanta và St. Louis đặc biệt dễ bị tổn thương nếu có hoạt động địa chấn nghiêm trọng. Các nhà nghiên cứu cảnh báo hư hại tại các tuyến cầu có thể cô lập cộng đồng khỏi bệnh viện, làm chậm lực lượng cứu hộ và khiến giao thông tê liệt ngay cả khi rung chấn đã chấm dứt.
Ông Burns từng nói với Daily Mail rằng Vành đai lửa Thái Bình Dương là một vành đai động đất – núi lửa dài khoảng 25.000 dặm bao quanh Thái Bình Dương, gồm bờ Tây Mỹ và Nam Mỹ. Ông cho rằng khu vực này có thể cần giải phóng thêm năng lượng qua các trận động đất ở phía Mỹ để đạt lại “cân bằng”.
Những năm gần đây, phía châu Á của mảng Thái Bình Dương đã xảy ra nhiều trận động đất lớn, trong đó có động đất 8,8 độ tại bán đảo Kamchatka của Nga ngày 29/7/2025.
Thiệt hại tại Colombia
Các hình ảnh từ Colombia hôm 10/8 cho thấy mặt ngoài nhiều tòa nhà bị sập, người dân tập trung trên đường phố. Theo thống kê chính thức mới nhất tính đến ngày 13/8, động đất đã khiến 265 người thiệt mạng, 3.494 người bị thương và 496 người mất tích; tổng số người chịu ảnh hưởng vượt 53.000 người.
Tổng thống Colombia Abelardo de la Espriella đã tuyên bố tình trạng thảm họa quốc gia. Chính phủ cũng kích hoạt quỹ tái thiết khẩn cấp mang tên “Quỹ Phép màu” để tiếp nhận đóng góp cứu trợ từ trong và ngoài nước.
Hiệp hội Địa chất Mỹ từng cảnh báo trong một bài viết năm 2025 rằng nếu Đới địa chấn New Madrid xảy ra động đất 7,6 độ, thiệt hại kinh tế có thể vượt 43 tỷ USD; một số nghiên cứu trước đây ước tính số người thiệt mạng tiềm tàng có thể hơn 80.000.
Đối với California, USGS từng phân tích kịch bản giả định về một trận động đất 7,8 độ trên đứt gãy San Andreas, với tâm chấn tại Los Angeles — nơi có khoảng 3,8 triệu dân. Theo ước tính của chương trình Great California ShakeOut, kịch bản “động đất lớn” này có thể khiến khoảng 1.800 người thiệt mạng, 50.000 người bị thương và gây thiệt hại kinh tế khoảng 200 tỷ USD.
Xem thêm
Từ khóa Bang California cảnh báo động đất Colombia động đất Động đất ở Colombia
