Cử tri nhiều bang Mỹ hôm thứ Ba (3/11) không chỉ bầu Quốc hội mà còn thông qua hoặc bác bỏ hàng loạt đề xuất trong các cuộc trưng cầu về phá thai, súng, ID cử tri.

Ngày 30/10/2026, tại Daytona Beach, bang Florida, những người ủng hộ giơ biểu ngữ và hô vang cổ vũ khi Tổng thống Donald Trump phát biểu tại cuộc mít tinh vận động bầu cử giữa kỳ. Hàng ngàn người đã đến dự sự kiện. (Ảnh: Troy Myers/ The Epoch Times)

Trong cuộc bầu cử giữa kỳ làm thay đổi lớn cán cân Quốc hội, cử tri còn chọn thông qua hay bác bỏ nhiều đề xuất về chính sách riêng của từng bang.

Các đề xuất đề cập nhiều vấn đề, từ quyền sở hữu súng, quy định ID cử tri đến việc nam sinh thi đấu trong đội thể thao nữ. Chẳng hạn, cử tri Colorado đã bác đề xuất đưa vào hiến pháp bang quyền sử dụng khí đốt tự nhiên để nấu ăn, sưởi ấm trong nhà ở và cơ sở kinh doanh.

Dưới đây là kết quả của một số đề xuất.

Thuế tỷ phú ở California

Cử tri California nhiều khả năng sẽ bác đề xuất đánh thuế một lần 5% đối với người có tài sản ròng trên 1 tỷ USD. Khoản thu dự kiến đưa vào Quỹ Dự trữ Thuế Tỷ phú 2026, dành cho các chương trình y tế, hỗ trợ lương thực và giáo dục công.

Khi đã kiểm được 60% số phiếu, 55% cử tri phản đối, 44% ủng hộ.

Thống đốc California Gavin Newsom phản đối đề xuất này, cảnh báo giới tỷ phú sẽ rời bang và mang tiền đi theo. Thay vào đó, ông kêu gọi đánh thuế tỷ phú trên toàn quốc.

Thuế bất động sản

Bắc Carolina

Cử tri Bắc Carolina thông qua đề xuất yêu cầu Đại hội đồng bang ban hành luật giới hạn mức tăng thuế bất động sản của chính quyền địa phương.

Florida

Tại Florida, cử tri chấp thuận nâng mức miễn thuế cho nhà ở chính của chủ hộ lên 250.000 USD đến năm 2028. Mức miễn này chỉ áp dụng cho các khoản thuế bất động sản không dành cho trường học.

Tu chính án này còn hạ trần mức tăng giá trị định giá hằng năm với bất động sản không phải nhà ở chính, từ 10% xuống 5%, và dành khoản thu cho an ninh công cộng, giáo dục, cơ sở hạ tầng cùng một số lĩnh vực khác.

Georgia

Cử tri Georgia đồng ý nâng mức trần diện tích đất được hưởng một khoản miễn thuế áp dụng cho đất nông nghiệp, đất rừng lấy gỗ hoặc đất bảo tồn động vật hoang dã.

Phá thai

Idaho

Cử tri Idaho bác đề xuất hạn chế quyền của bang trong việc quản lý phá thai trước thời điểm thai nhi có thể sống ngoài tử cung.

Đề xuất mang tên Đạo luật Tự do Sinh sản và Quyền riêng tư cũng sẽ làm rõ rằng bang không có quyền can thiệp vào biện pháp tránh thai hay điều trị hiếm muộn. Gần 56% cử tri bỏ phiếu chống.

Missouri

Tu chính án 3 ở Missouri nhằm bãi bỏ quyền phá thai được thông qua năm 2024, vốn cho phép phá thai trên toàn bang đến khi thai nhi có thể sống ngoài tử cung. Nếu được thông qua, tu chính án sẽ cấm phá thai, trừ trường hợp cấp cứu y tế, hoặc mang thai do hiếp dâm, loạn luân khi thai chưa đủ 12 tuần. Đề xuất cũng sẽ cấm điều trị và phẫu thuật chuyển giới cho trẻ vị thành niên. Có 55% cử tri bác đề xuất, nên quy định hiện hành được giữ nguyên.

Nevada

Đề xuất Quyền Phá thai được thông qua ở Nevada với gần 63% ủng hộ. Tại bang này, tu chính án phải được thông qua hai lần. Đề xuất này đã qua lần đầu năm 2024.

Từ nay, hiến pháp bang Nevada ghi nhận quyền phá thai đến khi thai nhi có thể sống ngoài tử cung, hoặc khi cần để bảo vệ tính mạng hay sức khỏe của thai phụ.

Virginia

Tu chính án Quyền Tự do Sinh sản được thông qua ở Virginia với 62% ủng hộ.

Văn bản này trao cho phụ nữ “khả năng đưa ra và thực hiện các quyết định” về việc chăm sóc trước sinh, sinh con, chăm sóc sau sinh, tránh thai, phá thai, xử trí sảy thai và điều trị hiếm muộn của chính mình.

Phá thai hợp pháp đến trước 3 tháng cuối thai kỳ, có ngoại lệ cho trường hợp cấp cứu y tế hoặc vì sức khỏe tâm thần của người mẹ. Tu chính án cũng cho phép hạn chế phá thai trong 3 tháng cuối, trừ khi sức khỏe thai phụ gặp nguy hiểm hoặc thai không thể sống.

Súng

Massachusetts

Loạt quy định hạn chế sở hữu súng ở Massachusetts sẽ tiếp tục có hiệu lực, sau khi cử tri thông qua đề xuất giữ nguyên các quy định này.

Những quy định ban đầu, gồm sổ đăng ký súng điện tử, yêu cầu về số sê-ri và chứng chỉ an toàn, được ban hành năm 2024.

Arkansas

Cử tri Arkansas thông qua đề xuất bổ sung vào hiến pháp bang câu khẳng định quyền mang vũ khí là “một quyền tự nhiên, cơ bản và của mỗi cá nhân, không được xâm phạm”, với tỷ lệ áp đảo gần 71%.

Văn bản cũ chỉ ghi công dân được mang vũ khí “để cùng phòng vệ”. Thay đổi lần này làm rõ người dân được sở hữu súng để săn bắn và giải trí, kể cả đạn dược, phụ kiện và linh kiện súng.

Idaho

Bang Idaho hỏi cử tri khẩu súng nào nên là súng chính thức của bang. Khẩu Winchester Model 1873 thắng với hơn 31% số phiếu, vượt Winchester Model 1894 (25%), súng ngắn ổ quay Colt Single Action Army 1873 “Peacemaker” (15%), súng trường khóa nòng Remington Model 700 (12%), súng ngắn tự động Colt M1911 cỡ .45 (gần 8%) và súng trường M1 Garand (7%).

Khẩu súng thắng cuộc vẫn cần một cuộc bỏ phiếu riêng để được phê chuẩn.

Bầu cử

Cấm người không phải công dân đi bầu

Có 6 bang đưa ra đề xuất cấm người không phải công dân bỏ phiếu. Trong đó, 5 bang Alaska, Arkansas, Kansas, South Dakota và West Virginia đã thông qua.

Arizona bác đề xuất này, với 53% phiếu chống.

Bắc Carolina

Với 59% ủng hộ, Bắc Carolina thông qua tu chính án hiến pháp yêu cầu ID cử tri với mọi hình thức bỏ phiếu, không chỉ bỏ phiếu trực tiếp. Năm 2024, bang này đã thông qua một luật tương tự, yêu cầu người bỏ phiếu qua thư gửi kèm bản sao giấy tờ tùy thân.

Nevada

Cử tri Nevada cũng sẽ phải xuất trình giấy tờ tùy thân có ảnh khi bỏ phiếu trực tiếp, hoặc ghi 4 chữ số cuối của số an sinh xã hội khi bỏ phiếu qua thư. Trước đây, bang này đối chiếu chữ ký.

Đề xuất Yêu cầu Xác minh Danh tính Cử tri được ủng hộ mạnh, với 62% phiếu thuận.

Ohio

Giống Bắc Carolina, luật bang Ohio vốn đã yêu cầu giấy tờ tùy thân có ảnh khi đi bầu. Nay bang này thông qua tu chính án hiến pháp bắt buộc ID cử tri, với hai phần ba số phiếu ủng hộ.

California

Cử tri California bác đề xuất yêu cầu ID khi bỏ phiếu, với tỷ lệ 59% chống, 41% thuận. Nếu được thông qua, đề xuất này còn buộc quan chức bầu cử duy trì danh sách cử tri đăng ký chính xác và xác minh quốc tịch.

Virginia

Cử tri Virginia thông qua đề xuất trả lại quyền bầu cử cho người bị kết án trọng tội ngay khi họ ra tù.

Vẽ lại khu vực bầu cử

Maryland

Cử tri Maryland thông qua đề xuất quy định rằng các tiêu chí vẽ lại khu vực bầu cử, như “liền kề, gọn và dân số ngang nhau”, chỉ áp dụng cho khu vực bầu cử cơ quan lập pháp bang, không áp dụng cho khu vực bầu cử Hạ viện liên bang. Đề xuất cũng trao cho Tòa án Tối cao bang thẩm quyền xem xét các bản đồ này.

Missouri

Cử tri Missouri bác đề xuất cho phép bang áp dụng bản đồ khu vực bầu cử Hạ viện liên bang mới mà các nhà lập pháp bang thông qua năm 2025.

Colorado

Cử tri Colorado không chấp nhận đề xuất gây khó cho việc vẽ lại ranh giới khu vực bầu cử ngoài những năm phân chia lại thông thường. Nếu được thông qua, mọi thay đổi như vậy sẽ phải được Tòa án Tối cao Colorado và ủy ban độc lập phân chia khu vực bầu cử của bang chấp thuận.

Đề xuất cũng sẽ cấm các bản đồ vẽ ra nhằm tạo lợi thế cho một đảng.

Tư pháp hình sự

Colorado

Cử tri Colorado bác đề xuất buộc cơ quan thực thi pháp luật thông báo cho Bộ An ninh Nội địa nếu người bị buộc tội bạo lực hoặc người từng bị kết án trọng tội là người nhập cư bất hợp pháp. Đề xuất bị bác với 55% phiếu chống, 45% phiếu thuận.

Tennessee

Cử tri Tennessee thông qua luật yêu cầu báo cho nạn nhân của tội phạm bạo lực khi thủ phạm được thả. Luật cũng cho phép nạn nhân có mặt tại phiên xét xử và được lên tiếng trong quá trình thỏa thuận nhận tội cũng như các phiên điều trần về án treo hay tạm tha.

Vấn đề chuyển giới

Colorado

Cử tri Colorado thông qua đề xuất yêu cầu vận động viên trong trường học chỉ thi đấu thể thao theo đúng giới tính sinh học của mình, với tỷ lệ 52% thuận, 48% chống.

Một đề xuất khác cấm phẫu thuật chuyển giới cho trẻ vị thành niên cũng được thông qua. Đề xuất này còn cấm dùng tiền liên bang để chi trả cho các thủ thuật đó.

Arizona

Sau khi Đề xuất 318 được thông qua, học sinh ở Arizona sẽ phải dùng nhà vệ sinh, phòng thay đồ và các khu vực riêng tư khác đúng với giới tính sinh học.

Đề xuất này cũng yêu cầu trường học và các hiệp hội thể thao phân loại các đội thành đội nam, đội nữ hoặc đội hỗn hợp. Học sinh nam sẽ không được thi đấu ở đội nữ, và ngược lại.

Bang Washington

Với 57% thuận, 43% chống, cử tri bang Washington quyết định không cho nam sinh thi đấu với nữ sinh khi các đội được chia theo giới tính. Để thực thi quy định này, vận động viên học sinh phải có giấy xác nhận giới tính của cơ sở y tế.

Missouri

Tu chính án 3 của Missouri có điều khoản cấm phẫu thuật chuyển giới hay dùng hormone chuyển giới cho trẻ vị thành niên. Điều khoản này cũng thất bại cùng quy định cấm phá thai.