Nhậm chức tháng 1 tới, Chủ tịch Hạ viện của Đảng Dân chủ đối mặt nhiều thách thức
- Lâm Vũ Hà
- •
Đảng Dân chủ giành lại đa số tại Hạ viện Mỹ trong bầu cử giữa kỳ hôm thứ Ba (3/11), đưa ông Hakeem Jeffries tới gần cơ hội trở thành Chủ tịch Hạ viện da đen đầu tiên của Mỹ vào tháng 1 tới.
Theo hãng tin Reuters hôm thứ Tư (4/11), ông Jeffries là Hạ nghị sĩ đại diện thành phố New York và hiện giữ chức Lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện. Quốc hội khóa mới sẽ tuyên thệ nhậm chức vào tuần đầu tháng 1 năm sau. Khi đó, Đảng Dân chủ sẽ tiếp quản thế đa số từ Đảng Cộng hòa, đảng đã kiểm soát Hạ viện 4 năm qua.
Nếu được bầu, ông Jeffries sẽ thay ông Mike Johnson, người thuộc Đảng Cộng hòa và giữ chức Chủ tịch Hạ viện từ năm 2023.
Khuya thứ Ba, khi kết quả bầu cử đã rõ, ông Jeffries có bài phát biểu mừng chiến thắng. Ông cam kết thúc đẩy dự luật xóa bỏ việc cắt giảm mạnh chương trình Medicaid trong Đạo luật “To và Đẹp” mà Tổng thống Mỹ Donald Trump ký ngày 4/7/2025. Medicaid là chương trình bảo hiểm y tế công dành cho người thu nhập thấp và người khuyết tật.
Nhiều nơi tại Mỹ vẫn đang kiểm phiếu, nên chưa xác định được Đảng Dân chủ sẽ có bao nhiêu ghế trong Hạ viện khóa mới.
Thủ tục bầu Chủ tịch Hạ viện
Các hạ nghị sĩ Đảng Dân chủ vừa đắc cử sẽ họp kín vào cuối tháng này để chọn ứng viên Chủ tịch Hạ viện của đảng. Sau khi Quốc hội khóa mới nhóm họp, toàn thể Hạ viện sẽ bỏ phiếu bầu Chủ tịch, và Đảng Cộng hòa cũng sẽ đưa ra ứng viên của mình. Ông Jeffries phải giành được quá nửa số phiếu của toàn viện mới đắc cử.
Cựu Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi ra tuyên bố sau bầu cử, chúc mừng chiến thắng của các nghị sĩ Đảng Dân chủ tại Hạ viện và bày tỏ ủng hộ ông Jeffries làm Chủ tịch.
Chủ tịch Hạ viện điều hành cơ quan gồm 435 ghế, quyết định dự luật nào được đưa ra biểu quyết, và đứng ngay sau Phó Tổng thống JD Vance trong thứ tự kế nhiệm Tổng thống.
Thách thức từ cánh tả và cánh hữu trong đảng
Ông Jeffries vẫn cần tranh thủ sự ủng hộ của một số tân nghị sĩ cấp tiến trong đảng. Bà Darializa Avila Chevalier, Hạ nghị sĩ đắc cử của bang New York, đã không cam kết bỏ phiếu cho ông khi trả lời phỏng vấn riêng với tạp chí Vanity Fair hôm 30/9, trước ngày bầu cử. Khi đó, bà nêu các chính sách mà Chủ tịch Hạ viện tiếp theo phải ủng hộ, gồm cải cách quyền bầu cử, đầu tư vào nhà ở công, ngừng cung cấp vũ khí tấn công cho Israel và bảo hiểm y tế toàn dân.
Giáo sư ngành chính trị Mỹ Michele Swers tại Đại học Georgetown nói với Reuters rằng điểm mấu chốt là ông Jeffries sẽ đưa ra điều kiện gì để thu phục các nghị sĩ này. Hãng tin này cũng lưu ý, nếu chính sách nghiêng quá về cánh tả, phái ôn hòa trong đảng có thể phản ứng.
Bà Kate deGruyter, người phát ngôn của viện chính sách “Third Way” (Con đường Thứ ba) thuộc phái Dân chủ ôn hòa, cho rằng ông Jeffries nên cưỡng lại yêu cầu luận tội ông Trump của phái cấp tiến. Bà nói một cuộc chiến luận tội quy mô lớn sẽ không có ích. Đến nay, ông Jeffries chưa cho biết Hạ viện dưới sự lãnh đạo của ông có tìm cách luận tội ông Trump lần thứ ba hay không.
Giáo sư ngành chính quyền David Miller tại Đại học American cho biết các tân nghị sĩ cấp tiến có thể mong muốn thay đổi lớn ngay từ ngày đầu nhậm chức. Ông nhận định, vì Đảng Dân chủ không nắm Nhà Trắng, thách thức đối với ông Jeffries là làm sao hạ bớt những kỳ vọng đó của phái cấp tiến.
Ưu tiên lập pháp
Ông Jeffries nhiều lần nói công khai rằng “nước Mỹ quá đắt đỏ” và nhấn mạnh Đảng Dân chủ sẽ ưu tiên giải quyết chi phí sinh hoạt. Các ưu tiên khác của đảng gồm bảo vệ phúc lợi An sinh Xã hội, xóa bỏ các khoản cắt giảm Medicaid của Đảng Cộng hòa và cải cách luật di trú.
Tuy nhiên, một số dự luật then chốt vẫn cần hai đảng hợp tác, như nâng trần nợ liên bang để tránh vỡ nợ và thông qua ngân sách liên bang để tránh chính phủ đóng cửa. Dự luật do Đảng Dân chủ thông qua cũng có thể bị ông Trump phủ quyết.
Ông Jeffries năm nay 56 tuổi, đã gần 14 năm làm hạ nghị sĩ. Ông khởi đầu là một nghị sĩ bình thường tập trung vào chính sách tư pháp hình sự, sau đó trở thành cấp phó của bà Pelosi trong đảng. Năm 2023, ông kế nhiệm bà làm lãnh đạo Đảng Dân chủ tại Hạ viện.
Ông từng là thành viên Nhóm nghị sĩ Cấp tiến tại Quốc hội và cùng đứng tên đề xuất dự luật bảo hiểm y tế toàn dân. Reuters mô tả ông nổi tiếng trong nhóm nghị sĩ của đảng nhờ khả năng tạo đồng thuận, khác với lối lãnh đạo từ trên xuống của bà Pelosi.
Xem thêm
Từ khóa Nancy Pelosi Chủ tịch Hạ viện Hakeem Jeffries Bầu cử giữa kỳ Mỹ 2026 Đảng Dân chủ Hạ Viện Mỹ
