Cuộc bầu cử lại Hạ viện Nhật Bản diễn ra ngày 8/2 đã khép lại với một kết quả rõ ràng: Đảng Dân chủ Tự do (LDP) đã giành được hơn 2/3 tổng số 465 ghế, vượt qua ngưỡng đa số tuyệt đối 310 ghế và trở thành đảng đầu tiên trong lịch sử Nhật Bản thời hậu chiến đạt được thành tích này.

Chiến thắng này không chỉ củng cố vị thế cầm quyền của bà Takaichi Sanae, mà còn trao cho chính phủ mới một nền tảng chính trị hiếm có để thúc đẩy cải cách sâu rộng trong nước, đồng thời tái định hình vai trò của Nhật Bản trong môi trường địa chính trị khu vực.

Từ hoài nghi ban đầu đến quyết định mang tính bước ngoặt

Trước khi bầu cử diễn ra, không ít ý kiến hoài nghi quyết định giải tán Hạ viện của Thủ tướng Takaichi Sanae. Khi đó, bà mới nhậm chức chưa đầy ba tháng, trong khi Nhật Bản có tới 120 triệu dân, khoảng 100 triệu cử tri đủ điều kiện, việc tổ chức tổng tuyển cử sớm rõ ràng là tốn kém và gây áp lực lớn cho xã hội.

Tuy nhiên, lập luận của bà dần thuyết phục được công chúng, đặc biệt là khối cử tri bảo thủ. Trong cuộc bầu cử trước, LDP và đảng đồng minh Nihon Ishin no Kai chỉ thiếu đúng một ghế để giành đa số. Hệ quả là 17 ủy ban chức năng của Hạ viện – nơi quyết định số phận các dự luật – phần lớn rơi vào tay phe đối lập. Các ủy ban này đã liên tục trì hoãn, thậm chí chặn đứng việc thẩm tra luật, khiến chương trình cải cách của chính phủ rơi vào bế tắc.

Giải tán Hạ viện và tổ chức bầu cử sớm vì thế trở thành con đường duy nhất để thay đổi cán cân quyền lực trong Quốc hội. Kết quả ngày 8/2 cho thấy quyết định này là hoàn toàn chính xác. 6 nhân tố dẫn tới chiến thắng áp đảo:

Thứ nhất, sự trở lại mạnh mẽ của giá trị bảo thủ

Nhật Bản về bản chất là một xã hội do phe bảo thủ chi phối lâu dài. LDP, kể từ khi thành lập năm 1955, đã cầm quyền 66 trong tổng số 71 năm – một hiện tượng hiếm thấy trong các nền dân chủ. Việc Thủ tướng Takaichi Sanae công khai và nhất quán giương cao ngọn cờ bảo thủ, nhấn mạnh truyền thống Nhật Bản, vai trò của Thiên hoàng, trật tự xã hội và bản sắc văn hóa, đã đánh trúng tâm lý cử tri.

Thứ hai, chương trình nghị sự rõ ràng và tập trung vào lợi ích quốc gia

Khác với những người tiền nhiệm như Kishida Fumio hay Ishiba Shigeru – vốn bị chỉ trích vì thiên về trình diễn chính trị và các ưu tiên xa rời nhu cầu trong nước – bà Takaichi Sanae đặt trọng tâm vào các vấn đề nội tại của Nhật Bản: kinh tế, hạ tầng, xã hội già hóa và an ninh quốc gia. Cách tiếp cận trực diện, không vòng vo này giúp bà nhanh chóng tạo dựng niềm tin.

Thứ ba, khí chất lãnh đạo đặc biệt

Sự kết hợp giữa phong thái cứng rắn, quyết đoán và nét khiêm nhường đặc trưng của văn hóa Nhật Bản đã tạo nên hình ảnh một nhà lãnh đạo khác biệt. Bà được ví như “Nữ Thủ tướng Thatcher của Nhật Bản”, thậm chí là “Trump của Nhật” – không chỉ vì lập trường bảo thủ, mà còn bởi tinh thần cải cách mạnh mẽ và khả năng truyền cảm hứng cho cử tri.

Thứ tư, lập trường cứng rắn với nhập cư bất hợp pháp

Trong một xã hội đơn sắc tộc như Nhật Bản, vấn đề nhập cư, đặc biệt là nhập cư không tuân thủ pháp luật, luôn rất nhạy cảm. Dù không sử dụng khẩu hiệu cực đoan, chính phủ của bà Takaichi đã phát đi thông điệp rõ ràng rằng Nhật Bản sẽ không tiếp tục làm ngơ trước các vi phạm về nhập cư. Lập trường này nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ cử tri bảo thủ.

Thứ năm, phản ứng ngược từ sức ép của Trung Quốc

Việc Bắc Kinh hủy hàng chục chuyến bay, khiến hàng trăm nghìn du khách Trung Quốc không tới Nhật, sau những phát biểu cứng rắn của bà Takaichi về Đài Loan, đã không làm suy yếu chính phủ Nhật như mong đợi. Ngược lại, nó kích hoạt tâm lý phản kháng trong xã hội Nhật Bản, nơi tỷ lệ người dân có cái nhìn tiêu cực về Trung Quốc đã vượt 90%. Hiệu ứng này vô tình trở thành chất xúc tác cho chiến thắng của LDP.

Thứ sáu, sự ủng hộ công khai từ Tổng thống Mỹ Donald Trump

Việc một Tổng thống Mỹ đương nhiệm công khai ủng hộ Thủ tướng Nhật trong thời gian bầu cử là điều hiếm thấy. Tuyên bố của ông Trump không chỉ mang tính biểu tượng mà còn gửi đi thông điệp rõ ràng về việc tăng cường quan hệ Mỹ–Nhật, gợi lại thời kỳ hợp tác chặt chẽ dưới thời cố Thủ tướng Abe Shinzo. Điều này có sức nặng đáng kể với cử tri Nhật Bản.

Một nhiệm kỳ cải cách với hậu thuẫn hiếm có

Với tuyệt đại đa số trong Hạ viện, liên minh cầm quyền do Thủ tướng Takaichi Sanae lãnh đạo bước vào nhiệm kỳ mới với quyền chủ động gần như tuyệt đối trong lập pháp. Đây là điều kiện lý tưởng để chính phủ thúc đẩy cải cách kinh tế – xã hội trong nước, đồng thời củng cố vai trò của Nhật Bản trong liên minh Mỹ–Nhật và trong cấu trúc an ninh khu vực, bao gồm cả quan hệ với Đài Loan.

Chiến thắng ngày 8/2 vì thế không chỉ là một thắng lợi bầu cử, mà còn đánh dấu sự định hình lại quỹ đạo chính trị của Nhật Bản trong giai đoạn tới.

Lý Ngọc t/h