Điều gì đang kích động các học sinh biểu tình ở Pháp?
- Vân Thiên
- •
Học sinh Pháp biểu tình vì thiếu giáo viên, điều kiện học tập kém, lịch học nặng và bất bình đẳng giữa các trường. Phong trào lan rộng nhờ mạng xã hội, đồng thời xuất hiện nhiều vụ đụng độ giữa người biểu tình và cảnh sát. Các cuộc biểu tình cũng ngày càng mang màu sắc chính trị trong bối cảnh Pháp tiến gần đến kỳ bầu cử tổng thống.
Phong trào khởi đầu ngày 17/9 tại trường Saint-Exupéry ở Créteil, ngoại ô Paris, khi học sinh ủng hộ giáo viên đình công để yêu cầu thêm nhân sự và nguồn lực. Sau đó biểu tình lan sang nhiều trường trên toàn nước Pháp; riêng ngày 2/10 khoảng 735 cơ sở giáo dục bị ảnh hưởng. Bộ Nội vụ cho biết hơn 5.000 người đã bị bắt kể từ ngày 28/9, và một đợt biểu tình lớn khác được dự kiến vào ngày 6/10.
Nguyên nhân trực tiếp gồm thiếu giáo viên, giáo viên nghỉ nhưng không được thay thế, cơ sở vật chất và điều kiện lớp học không tốt, lịch học nặng và ngày học quá dài. Nhà xã hội học Valérie Becquet cho rằng đặc biệt tại các khu vực thu nhập thấp, học sinh cảm thấy mình đang nhận được chất lượng giáo dục thấp hơn những nhóm khác.
Một vấn đề sâu hơn là bất bình đẳng giữa các trường. Dù mọi học sinh Pháp về lý thuyết đều có quyền vào lycée, hệ thống thực tế trải dài từ trường nghề đến các trường tinh hoa; những cơ sở tinh hoa vẫn tập trung nhiều học sinh từ các gia đình khá giả và có cha mẹ học đại học.
Mạng xã hội, đặc biệt TikTok, đang khuếch đại phong trào. Học sinh tự quay các cảnh đốt thùng rác, cảnh sát dùng hơi cay hoặc bắt giữ người biểu tình; những đoạn video kịch tính sau đó được nhiều tài khoản biên tập và phát tán rộng rãi, tạo ra một cách tường thuật khác với truyền thông truyền thống.
Biểu tình cũng ngày càng mang màu sắc chính trị. Chính phủ cáo buộc đảng cánh tả cấp tiến France Unbowed (LFI) kích động phong trào, nhưng lãnh đạo LFI bác bỏ cáo buộc. Bà Jean-Luc Mélenchon công khai ủng hộ học sinh nhưng kêu gọi sử dụng phương thức phi bạo lực.
Tình hình trở nên nghiêm trọng khi một số người biểu tình dựng rào chắn, đốt đồ vật và ném vật thể vào cảnh sát; ngược lại, cảnh sát bị cáo buộc sử dụng hơi cay, đạn cao su và dùi cui quá mức đối với những người biểu tình phần lớn vẫn là trẻ vị thành niên. Một thanh niên bị thương trong vụ đụng độ tại Tours ngày 30/9 đã mất khả năng nhìn bằng mắt phải. Cũng có trường hợp cảnh sát bị một nhóm thanh niên truy đuổi và hành hung tại Belfort.
Đây không đơn thuần là biểu tình về lịch học. Phong trào kết hợp ba vấn đề lớn: thiếu nguồn lực trong giáo dục, bất bình đẳng giữa các trường và tầng lớp xã hội, cuối cùng dẫn đến phản ứng của cảnh sát và sự chính trị hóa phong trào trước bầu cử.
Vân Thiên, theo Reuters, Associated Press, The Guardian, Le Monde
Xem thêm
Từ khóa Bạo loạn ở Pháp
