Fed lần đầu tăng lãi suất sau 3 năm, thêm 25 điểm cơ bản
- Lý Ngọc
- •
Thứ Tư (16/9), Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thông báo 12 quan chức có quyền bỏ phiếu đã nhất trí tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản, đưa biên độ mục tiêu của lãi suất quỹ liên bang lên 3,75%–4%. Động thái tăng lãi suất hoàn toàn phù hợp với dự báo của thị trường.
Đây là lần đầu tiên Fed tăng lãi suất kể từ tháng 7/2023. Kể từ đó, FOMC đã sáu lần cắt giảm lãi suất, với tổng mức giảm 175 điểm cơ bản, tương đương 1,75 điểm phần trăm.
Toàn văn tuyên bố tháng 9 của Fed
Fed công bố tuyên bố tháng 9 vào thứ Tư với nội dung tương đối ngắn gọn. Trước hết, tuyên bố nhấn mạnh FOMC đã thông qua tuyên bố sau cuộc họp chính sách tiền tệ với kết quả 12 phiếu thuận và 0 phiếu chống.
Nội dung tuyên bố như sau:
“Để hỗ trợ việc thực hiện hai mục tiêu của Fed, Ủy ban quyết định nâng biên độ mục tiêu của lãi suất quỹ liên bang thêm 0,25 điểm phần trăm, lên 3,75%–4%. Ủy ban sẽ tiếp tục duy trì lượng dự trữ đầy đủ trong hệ thống ngân hàng.
Hoạt động kinh tế đang tiếp tục mở rộng ổn định. Mặc dù mức độ bất định vẫn cao do các yếu tố như diễn biến địa chính trị, chi tiêu trong nước của Mỹ vẫn duy trì khả năng chống chịu. Tăng trưởng năng suất mạnh mẽ và đầu tư vốn cũng diễn ra tích cực. Tăng trưởng việc làm tương đối phù hợp với tốc độ gia tăng lực lượng lao động, trong khi tỷ lệ thất nghiệp ít thay đổi.
Lạm phát vẫn ở mức cao. Hành động chính sách của Fed hôm nay sẽ giúp đưa lạm phát về mức mục tiêu 2% của Ủy ban nhanh hơn. Ủy ban cam kết duy trì ổn định giá cả.”
Fed có thể tiếp tục tăng lãi suất trong năm nay
Dự báo kinh tế mới nhất được Fed công bố hôm thứ Tư cho thấy phần lớn quan chức cho rằng lãi suất có thể tiếp tục tăng vào cuối năm nay.
Biểu đồ dot plot cho thấy trong số 18 quan chức tham gia dự báo, 16 người dự kiến Fed sẽ tiếp tục tăng lãi suất, trong đó 4 người cho rằng có thể tăng thêm hai lần. Hai quan chức còn lại dự báo Fed chỉ tăng thêm một lần.
Tuy nhiên, Fed không dự kiến tiếp tục tăng lãi suất trong những năm sau đó, đồng thời cho biết lãi suất có thể được cắt giảm ít nhất một lần mỗi năm trong năm 2028 và 2029.
Các quan chức cũng nâng nhẹ dự báo lạm phát của Mỹ trong năm 2026. Fed dự kiến chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) tổng thể sẽ ở mức 3,7%, trong khi PCE lõi, loại trừ giá thực phẩm và năng lượng, ở mức 3,4% — đều cao hơn 0,1 điểm phần trăm so với dự báo mới nhất hồi tháng 6. Fed cũng dự kiến Mỹ sẽ phải đến năm 2029 mới đạt được mục tiêu lạm phát 2%. Tuy nhiên, cả hai chỉ số này được dự báo sẽ giảm mạnh vào năm 2027, với lạm phát tổng thể xuống 2,3% và lạm phát lõi xuống 2,5%.
CNBC chỉ ra rằng Fed hiếm khi chỉ tăng lãi suất một lần, bởi các nhà hoạch định chính sách thường tránh những động thái điều chỉnh từng bước khi cho rằng lạm phát quá cao cần phải nâng lãi suất, hoặc tăng trưởng kinh tế quá chậm cần hạ lãi suất để kích thích nhu cầu.
Mặc dù quyết định tăng lãi suất lần này của Fed đã được dự báo trước, lý do đằng sau động thái này lại khá bất thường. Tại cuộc họp chính sách tháng 7, các quan chức có quyền bỏ phiếu đã có sự chia rẽ đáng kể, khi ba thành viên bỏ phiếu phản đối việc giữ nguyên lãi suất và ủng hộ tăng 0,25 điểm phần trăm.
Trong cuộc họp tuần này, cả 12 quan chức có quyền bỏ phiếu đều bỏ phiếu thuận. Ngoài ra, các quan chức có quan điểm khá gần nhau về diễn biến lãi suất trong năm 2027: 8 người cho rằng lãi suất sẽ tiếp tục tăng, 6 người cho rằng lãi suất sẽ giữ nguyên và 4 người dự kiến lãi suất sẽ giảm.
Thị trường dự báo Fed tăng lãi suất trong tháng 9
Trước khi Fed công bố quyết định tăng lãi suất, chỉ số FedWatch dựa trên giá hợp đồng tương lai của CME Group cho thấy thị trường dự báo xác suất Fed tăng lãi suất trong tháng 9 là trên 90%.
Một tháng trước, xác suất này chỉ ở mức 36%. Do thị trường kỳ vọng các số liệu lạm phát sẽ yếu đi và Chủ tịch Fed Kevin Warsh không cam kết Fed sẽ theo đuổi chính sách tiền tệ cứng rắn, kỳ vọng về việc Fed thắt chặt chính sách tiền tệ đã giảm xuống.
Tuy nhiên, sau bài phát biểu của Warsh tại hội thảo thường niên của Fed ở Jackson Hole, bang Wyoming, trong đó ông ám chỉ khả năng tăng lãi suất, quan điểm của thị trường bắt đầu thay đổi. Cùng với các số liệu lạm phát sau đó và xu hướng thị trường lao động mạnh lên, những yếu tố này càng củng cố kỳ vọng Fed sẽ tăng lãi suất.
Hôm thứ Hai, Morgan Stanley cho biết trong một báo cáo rằng họ đã điều chỉnh dự báo số lần Fed tăng lãi suất trong năm nay từ “không tăng” lên “tăng hai lần”, một phần do những phát biểu công khai của Warsh, giá dầu tăng, áp lực lạm phát gia tăng trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và sự thay đổi trong kỳ vọng chung của thị trường về việc Fed tăng lãi suất. Công ty này dự kiến Fed sẽ tăng lãi suất một lần trong tuần này và tiếp tục tăng một lần nữa vào tháng 12.
Kinh tế trưởng phụ trách Mỹ của Morgan Stanley, Michael Gapen, viết: “Nếu không tăng lãi suất, Fed sẽ đối mặt với nguy cơ tổn hại uy tín và có thể khiến phần bù rủi ro dài hạn tăng lên, tương tự phản ứng sau cuộc họp FOMC hồi tháng 7.”
Các nhà đầu tư hôm thứ Tư cũng sẽ theo dõi một loạt chỉ số khác, khi Fed cập nhật Bản tóm tắt dự báo kinh tế. Tài liệu này bao gồm những dự báo mới nhất về tỷ lệ thất nghiệp, lạm phát và GDP, cùng với biểu đồ dot plot thể hiện kỳ vọng lãi suất của các quan chức có quyền bỏ phiếu. Lần cập nhật này cũng sẽ lần đầu tiên đưa ra dự báo cho năm 2029.
Nick Timiraos, phóng viên kinh tế trưởng của Wall Street Journal, cho biết ông đặc biệt quan tâm đến ba vấn đề trong tuyên bố lần này của Fed.
Thứ nhất, Fed có tăng lãi suất hay không? Các nhà đầu tư cho rằng khả năng này rất cao. Đây sẽ là một động thái đáng chú ý — không chỉ vì đây là lần tăng lãi suất đầu tiên trong ba năm, mà còn vì Tổng thống Donald Trump muốn người mà ông lựa chọn làm Chủ tịch Fed là Warsh tiến hành cắt giảm lãi suất.
Thứ hai, Warsh sẽ nhận được sự ủng hộ của bao nhiêu quan chức có quyền bỏ phiếu tại Fed? Bất kể quyết định cuối cùng là gì, việc các chủ tịch Fed khu vực có phản đối hay không sẽ phản ánh khả năng xây dựng đồng thuận của ông Warsh.
Thứ ba, Fed sẽ giải thích quyết định tăng lãi suất như thế nào? Nếu giữ nguyên lãi suất, chắc chắn sẽ xuất hiện nhiều câu hỏi. Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế phức tạp hiện nay, lý do Fed đưa ra cho quyết định tăng lãi suất cũng sẽ có giá trị tham khảo quan trọng.
7 vấn đề chính trong phát biểu của Chủ tịch Fed Warsh
1. Việc làm cải thiện nhưng lạm phát vẫn cao
Ông Warsh cho biết thị trường lao động, hoạt động tạo việc làm, lợi nhuận doanh nghiệp và đầu tư vốn đều có dấu hiệu tích cực. Tuy nhiên, lạm phát vẫn cao hơn nhiều so với mục tiêu 2% của Fed. Các số liệu CPI và PPI gần đây cho thấy giá nhiều mặt hàng vẫn tăng trên 3%.
2. Ba lý do Fed tăng lãi suất
Theo ông Warsh, quyết định tăng 25 điểm cơ bản xuất phát từ ba yếu tố: thị trường lao động cải thiện, áp lực lạm phát vẫn cao và những diễn biến địa chính trị làm thay đổi triển vọng kinh tế Mỹ. Ông cho rằng cả ba yếu tố kết hợp đã dẫn tới quyết định tăng lãi suất nhất trí lần này.
3. Ngăn lạm phát lan rộng từ cú sốc giá dầu và thực phẩm
Fed không thể trực tiếp kiểm soát giá dầu, thực phẩm hay các hàng hóa riêng lẻ. Tuy nhiên, ông Warsh cho rằng Fed phải ngăn những cú sốc giá ban đầu lan sang tiền lương, dịch vụ và các hàng hóa khác, từ đó hình thành hiệu ứng lạm phát thứ cấp và thứ ba.
4. Kiểm soát lạm phát nhưng không hy sinh tăng trưởng
Ông Warsh cho rằng Fed có thể đưa lạm phát về mục tiêu mà không nhất thiết phải làm suy yếu thị trường lao động. Quan điểm này cho thấy Fed hướng tới “hạ cánh mềm”: giảm lạm phát nhưng tránh suy thoái và tình trạng thất nghiệp tăng mạnh.
5. Tăng trưởng và ổn định giá có lợi cho người thu nhập thấp
Ông Warsh nhấn mạnh rằng một nền kinh tế tăng trưởng bền vững, thị trường lao động mạnh và giá cả ổn định sẽ mang lại lợi ích lớn cho người thu nhập thấp. Nhóm này thường chịu ảnh hưởng nặng hơn khi chi phí nhà ở, thực phẩm, năng lượng và vận tải tăng cao.
6. Quan hệ với Tổng thống Trump
Ông Warsh từ chối tiết lộ nội dung các cuộc trao đổi riêng với Tổng thống Trump. Trong khi đó, Nhà Trắng công khai phản đối quyết định tăng lãi suất và cho rằng động thái này thiếu cơ sở kinh tế thuyết phục. Ông Trump tiếp tục kêu gọi Fed giảm lãi suất.
7. Fed đặc biệt quan tâm đến tác động của AI
Ông Warsh cho biết Fed đang rất chú ý đến sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là tác động của AI đối với cả phía cầu và phía cung của nền kinh tế. Một nhóm công tác chuyên nghiên cứu tác động của AI đã được thành lập và dự kiến báo cáo vào cuối năm 2026.
Xem thêm
Từ khóa FED Kevin Warsh
