Trung Quốc đình chỉ dịch vụ “thay huyết tương chống lão hóa”, chuyên gia phân tích

Lý Bình và Lạc Á
•
Chủ Nhật, 13/09/2026

Gần đây, việc Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc lên tiếng về tình trạng hỗn loạn liên quan đến “thay huyết tương chống lão hóa” đã thu hút sự chú ý. Các chuyên gia cho rằng Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Trung Quốc (CDC Trung Quốc) buộc phải lên tiếng trước áp lực dư luận; ngành này đã tồn tại hơn 10 năm, đồng thời bộc lộ các vấn đề như thu thập trái phép và giao dịch ngầm, có thể hình thành chuỗi ngành nghề xám do lợi ích thúc đẩy.

Bà Vu Văn Hồng quảng bá huyết thanh trẻ hóa. (Ảnh chụp màn hình video)

Vì sao “kỹ thuật chưa hoàn thiện” có thể được triển khai tại bệnh viện được cấp phép hơn 10 năm?

Gần đây, một video quảng bá dự án thẩm mỹ đã gây chú ý trên mạng. Vu Văn Hồng (Yu Wenhong), nhà sáng lập Tập đoàn Quốc tế Ngu Mỹ Nhân (Yumeiren), quảng bá cái gọi là dự án “thay máu chống lão hóa”, tuyên bố lấy máu của những nam giới trẻ khỏe từ 17–21 tuổi, chiết xuất “vi nang” rồi truyền trở lại cơ thể khách hàng. Vu Văn Hồng nói rằng chỉ sau 2 tuần, khách hàng có thể trẻ hơn cả chục tuổi, thậm chí còn tuyên bố có thể giúp phụ nữ duy trì kinh nguyệt đến năm 80 tuổi. Chi phí mỗi lần thực hiện dao động từ 1,5 triệu đến 20 triệu nhân dân tệ. Những tuyên bố này sau đó vấp phải nghi vấn từ giới y khoa và gây xôn xao dư luận.

Trước sự chú ý kéo dài của dư luận, ngày 7/9, Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc tổ chức họp báo và lần đầu tiên công khai lên tiếng về tình trạng hỗn loạn liên quan. Người phát ngôn của Ủy ban Y tế Quốc gia Hồ Cường Cường (Hu Qiangqiang) cho biết qua giám sát gần đây, cơ quan này phát hiện một số cơ sở y tế thực hiện trái phép các kỹ thuật như thay huyết tương vượt quá chỉ định, đồng thời phóng đại hiệu quả và quảng bá những kỹ thuật này như “thần kỹ” có tác dụng “chống lão hóa” và “phòng bệnh”.

Nhà bình luận thời sự Đường Tĩnh Viễn (Tang Jingyuan), người có nền tảng y khoa và đang sống tại Mỹ, nói với Epoch Times: “Tại sao một kỹ thuật không có đủ bằng chứng y khoa lại có thể được đưa vào các bệnh viện được cấp phép, hình thành những dự án tiêu tốn hàng triệu nhân dân tệ và tồn tại ít nhất hơn 10 năm? Thực ra nguyên nhân đằng sau rất đơn giản”.

Ông cho rằng điều này liên quan đến cơ cấu quyền lực trong hệ thống quản lý y tế của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ). Theo ông, một số kỹ thuật y tế tưởng như “tiên tiến”, nếu được phép đưa ra thị trường khi độ an toàn và rủi ro dài hạn chưa được xác định đầy đủ, có thể khiến người tiêu dùng bình thường phải gánh chịu chi phí thử nghiệm.

Một mô hình có thể hình thành là trước tiên kỹ thuật liên quan được áp dụng rộng rãi trong dân chúng, sau đó quan sát hiệu quả và tác dụng phụ thông qua số lượng lớn ca thực tế. “Nói cách khác, tương đương với việc ĐCSTQ biến hàng chục, hàng trăm triệu người dân thành những con chuột bạch trong thí nghiệm,” ông nói.

Giáo sư Jonathan Liu, thuộc Học viện Y học Trung Quốc tại Canada và là viện trưởng một phòng khám y học Trung Quốc, thậm chí bác bỏ kỹ thuật này trên phương diện chuyên môn. Ông nói với Epoch Times rằng thay huyết tương là một kỹ thuật y tế đặc biệt, có thể được sử dụng trong một số trường hợp mắc bệnh nghiêm trọng, suy thận, ngộ độc… để loại bỏ một số chất có hại khỏi cơ thể bệnh nhân, nhưng điều đó hoàn toàn khác với nhu cầu chống lão hóa ở người khỏe mạnh.

“Nhiều trường hợp là thứ chúng ta gọi là chạy thận, hoặc ngộ độc. Chẳng hạn khi bị suy thận, người ta cần loại bỏ độc tố, tuyệt đối không phải là một phương pháp chống lão hóa.”

Giáo sư Liu cho rằng một số cơ sở y tế đã đóng gói lại những kỹ thuật y tế vốn có chỉ định rõ ràng bằng các khái niệm như “chống lão hóa”, “làm sạch máu” để thu hút người tiêu dùng, trên thực tế dễ gây hiểu lầm.

Vậy tại sao những kỹ thuật thiếu đầy đủ bằng chứng y khoa này lại có thể được đưa vào các cơ sở y tế được cấp phép và hình thành những dự án thương mại trong thời gian dài?

Làn sóng “chống lão hóa” nhắm vào túi tiền của ai?

Xét về bối cảnh ngành, sự phổ biến của khái niệm chống lão hóa có liên quan mật thiết đến sự chuyển đổi trong tiêu dùng tại một xã hội Trung Quốc đang già hóa. Đây cũng là một khía cạnh đáng chú ý ngoài nội dung thông báo lần này.

Giáo sư Liu cho biết khi Trung Quốc bước vào xã hội già hóa, nghiên cứu y học chống lão hóa bản thân có nhu cầu thực tế nhất định, bao gồm chẩn đoán sớm và nghiên cứu, phát triển y học. Tuy nhiên, nghiên cứu khoa học và việc thương mại hóa trực tiếp những liệu pháp chưa được kiểm chứng đầy đủ là hai chuyện khác nhau.

Ông nói: “Bởi vì nhóm người cao tuổi ở Trung Quốc rất đông, đồng thời nhóm này cũng tương đối có tiền, nên rất nhiều người đang nhắm vào túi tiền của người già”.

Giáo sư Liu cho rằng một số cơ sở có thể lợi dụng nỗi lo của người cao tuổi về sức khỏe, tuổi thọ và lão hóa để thu hút người tiêu dùng thông qua việc đóng gói các kỹ thuật y tế.

Ông Đường Tĩnh Viễn cũng chỉ ra rằng vấn đề này có liên quan đến chính sách của ĐCSTQ: “Những năm gần đây, chính quyền ĐCSTQ không hoàn toàn phản đối sự phát triển của ngành chống lão hóa. Trong bối cảnh kinh tế chịu áp lực và cần mở rộng tiêu dùng, một bộ phận người trung niên và cao tuổi có điều kiện kinh tế khá trở thành nhóm khách hàng tiềm năng”.

“Nói thẳng ra, chính quyền muốn kiếm tiền từ bộ phận người cao tuổi này.”

Tuy nhiên, trong quá trình ngành chống lão hóa không ngừng mở rộng, những tranh cãi xoay quanh các kỹ thuật như thay huyết tương bắt đầu thu hút sự chú ý. Ông cho rằng đây là một trong những nguyên nhân khiến chính quyền gần đây “đạp phanh” đối với các dự án liên quan. Ngoài ra, nếu các dự án thay huyết tương chống lão hóa tiếp tục mở rộng, chúng có thể chồng lên những tranh cãi quốc tế trước đây xoay quanh cấy ghép nội tạng và các vấn đề đạo đức liên quan, từ đó tạo thêm áp lực dư luận.

Ông Đường Tĩnh Viễn cho rằng động thái của chính quyền chỉ là một tư thế thể hiện, chứ không có nghĩa những vấn đề tồn tại lâu nay đã được giải quyết hoàn toàn.

Phân tích: Thay huyết tương có thể hình thành chuỗi ngành nghề xám, thậm chí đen

Từ thông báo lần này của chính quyền, trọng tâm mà cơ quan quản lý ĐCSTQ nhắm tới không chỉ là bản thân kỹ thuật y tế, mà còn là việc một số cơ sở sử dụng kỹ thuật vượt quá phạm vi chỉ định và thông qua quảng cáo phóng đại để dụ người khỏe mạnh tiếp nhận những thao tác y tế không cần thiết.

Giáo sư Liu cho rằng trong bối cảnh kinh tế và tiêu dùng tại Trung Quốc chịu áp lực, một số cơ sở y tế chính thức có thể phải đối mặt với áp lực vận hành lớn hơn, từ đó thúc đẩy một số cơ sở tìm kiếm nguồn thu mới.

Ông đặt hiện tượng này trong bối cảnh cải cách và thương mại hóa y tế kéo dài: “Sau khi thương mại hóa, đặc biệt từ cuối những năm 1990, khi (lãnh đạo ĐCSTQ lúc bấy giờ) Giang Trạch Dân bắt đầu tiến hành cải cách y tế, tình trạng này ngày càng nghiêm trọng hơn sau năm 2000”.

Giáo sư Liu cho biết nếu các cơ sở y tế quá coi trọng lợi ích kinh tế, điều này có thể khiến dịch vụ y tế xung đột với đạo đức nghề nghiệp vốn có. “Nhiều bệnh viện không phải để cứu người mà là để kiếm tiền, tính xem làm thế nào để tăng GDP cho bệnh viện.”

Ông Đường Tĩnh Viễn cho biết nguồn huyết tương cần thiết cho việc thay huyết tương có hạn, trong khi các dự án thương mại có thể tạo ra nhu cầu liên tục. Một khi nguồn cung hợp pháp không đáp ứng đủ, điều này có thể tạo khoảng trống cho các kênh bất hợp pháp.

Theo ông, điều này có thể dẫn đến các vấn đề như thu thập trái phép, giao dịch ngầm và tiếp tục hình thành chuỗi ngành nghề xám, thậm chí đen.

Từ việc các cơ sở y tế sử dụng kỹ thuật vượt quá chỉ định, đến thương mại hóa khái niệm chống lão hóa, rồi nguồn huyết tương và những lợi ích ngầm tiềm ẩn, tranh cãi liên quan đã vượt ra ngoài bản thân một kỹ thuật y tế đơn lẻ.

Ông thậm chí lo ngại nếu nhu cầu liên quan tiếp tục mở rộng, có thể xuất hiện những vấn đề tội phạm nghiêm trọng hơn. “Nó sẽ mang lại một vấn đề rất lớn, đó là các hành vi phạm pháp và tội phạm, hình thành một lĩnh vực mới như vậy, giống như việc thu hoạch nội tạng sống vậy.”

Trước những thông tin xuất hiện trên mạng và trong dư luận về “nguồn máu từ người trẻ”, ông cũng bày tỏ lo ngại và liên hệ vấn đề này với tình trạng người trẻ mất tích. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh đây chủ yếu là rủi ro do ông suy đoán, chứ không phải mối quan hệ nhân quả đã được xác nhận độc lập.