Vệ tinh trinh sát Trung Quốc vỡ vụn, Mỹ thừa nhận triển khai vũ khí không gian

Cao Sam
•
Thứ Tư, 16/09/2026

Một vệ tinh trinh sát của Trung Quốc được phóng vào tháng 3 năm nay, được cho là có mục đích quân sự, gần đây đã vỡ tan trên quỹ đạo Trái Đất. Lực lượng Không gian Mỹ tuần trước đã theo dõi được một lượng lớn mảnh vỡ đã phát tán ra ngoài. Nguyên nhân vvệ tinh Trung Quốc bị tan rã đang gây nhiều suy đoán trên mạng. Mỹ lần đầu thừa nhận đã triển khai vũ khí trong không gian.

(Ảnh minh họa: Cristóbal Alvarado Minic, CC BY 2.0, qua Wikimedia Commons)

Vệ tinh Trung Quốc vỡ thành nhiều mảnh trên quỹ đạo

Ngày 14/9, trang Jfeed đưa tin chuyên gia phân tích quỹ đạo Jonathan McDowell, cựu chuyên gia của Trung tâm Vật lý Thiên văn Harvard-Smithsonian, cho biết Phi đội Phòng thủ Không gian số 18 của Lực lượng Không gian Mỹ đã hoàn tất việc lập danh mục các mảnh vỡ do vệ tinh Trung Quốc Yaogan-50 (02) tạo ra sau khi nó tan rã vào ngày 4/9.

Vệ tinh này được phóng ngày 15/3 từ Trung tâm Phóng vệ tinh Thái Nguyên (Taiyuan Satellite Launch Center) bằng tên lửa Trường Chinh 6A (Long March 6A), lên độ cao dự kiến khoảng 952 km và bay trên quỹ đạo nghịch hành với độ nghiêng khoảng 141 độ, ngược chiều tự quay của Trái Đất.

Hiện đã xác định được ít nhất 43 mảnh vỡ có thể theo dõi đã tách ra từ vệ tinh này. Chúng nằm trong một vùng quỹ đạo cũng được các tàu vũ trụ khác sử dụng và sẽ rất lâu nữa mới rơi trở lại Trái Đất.

Nguyên nhân chưa rõ, phía Trung Quốc chưa công bố

Nguyên nhân tan rã hiện vẫn chưa được xác định. Các nhà phân tích cho rằng có thể là do lỗi hệ thống đẩy, lỗi pin hoặc va chạm với rác vũ trụ hiện có, nhưng chưa thể xác nhận thêm.

Phía Trung Quốc chưa đưa ra tuyên bố công khai nào. Tuy nhiên, hệ thống lập danh mục mảnh vỡ “Spacemapper” của họ được cho là đã ghi nhận bốn mảnh vỡ, cho thấy cảm biến của Trung Quốc cũng đã phát hiện sự việc này.

Các mảnh vỡ hiện ở độ cao khoảng 600 đến 1.100 km so với Trái Đất. Ở độ cao này, lực cản khí quyển gần như không đáng kể, nên quá trình suy giảm quỹ đạo có thể kéo dài hàng chục năm, thậm chí lâu hơn.

Những mảnh vỡ ở dưới khoảng 600 km thường quay trở lại khí quyển trong vòng vài năm, còn những mảnh vỡ trên 1.000 km có thể tồn tại hàng trăm năm. Chúng vẫn giữ nguyên độ nghiêng quỹ đạo ban đầu, đồng nghĩa sẽ cắt ngang đường bay của các vệ tinh khác trong khu vực quỹ đạo thấp đông đúc.

Dư luận đồn đoán nguyên nhân

Sau khi thông tin vệ tinh Trung Quốc tan rã trong không gian được lan truyền, nó đã gây chú ý lớn trên mạng xã hội. Trên mạng xã hội có tin đồn rằng, do Bắc Kinh cung cấp tình báo theo dõi vệ tinh cho Iran khiến quân đội Mỹ thiệt hại, nên Mỹ đã dùng Lực lượng Không gian để bắn hạ vệ tinh Trung Quốc. Tuy nhiên, hiện không có bằng chứng nào ủng hộ nhận định này.

McDowell khi trả lời câu hỏi của cư dân mạng cũng nói rõ: “Không, hoàn toàn không phải. Hoặc là do pin phát nổ, hoặc là do va chạm với rác vũ trụ.”

Đáng chú ý, tờ The Wall Street Journal gần đây đưa tin các quan chức Mỹ cho rằng Iran, trước hoặc sau cuộc tấn công tên lửa đạn đạo ngày 17/7 nhằm vào Căn cứ Không quân Muwaffaq Salti ở đông bắc Jordan, đã nhận được ảnh vệ tinh độ phân giải cao do một thực thể Trung Quốc cung cấp. Cuộc tấn công đó khiến 3 binh sĩ Mỹ thiệt mạng và nhiều người bị thương. Tuy nhiên, Bắc Kinh đã bác bỏ cáo buộc này.

Mỹ lần đầu thừa nhận vũ khí không gian

Theo CBS News hôm thứ Ba (15/9), Bộ trưởng Không quân Mỹ Troy Meink ngày 14/9 tại một hội nghị mạng lưới hàng không-vũ trụ ở bang Maryland đã lần đầu xác nhận rằng Mỹ đã triển khai “vũ khí kiểm soát không gian trên quỹ đạo có khả năng bảo vệ lực lượng liên quân trước các hành động thù địch”.

Đây là lần đầu Washington công khai thừa nhận triển khai vũ khí trong không gian. Ông Meink không nói rõ loại vũ khí hay cách thức hoạt động.

Ông cũng cho biết Không quân đang tăng cường các hệ thống tự động, đồng thời dự báo đến năm 2032 lực lượng này sẽ thay đổi hoàn toàn; máy bay không người lái tấn công một chiều có thể thay thế pháo binh trở thành lực lượng tấn công chủ lực.

Ông Meink còn nhấn mạnh trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi chiến trường, và quân đội Mỹ phải nâng cao năng lực chiến đấu nhanh hơn.

CBS cho biết trước đó Lực lượng Không gian Mỹ đã kết luận rằng cả Trung Quốc và Nga đều coi không gian là một lĩnh vực tác chiến. Tổng thống Donald Trump đã thành lập Lực lượng Không gian Mỹ vào năm 2019.

“Hiệp ước Ngoài không gian” (Outer Space Treaty) ký năm 1967 cấm triển khai vũ khí hủy diệt hàng loạt trên quỹ đạo, nhưng việc quản lý các loại vũ khí khác vẫn còn bỏ ngỏ.