Hàn Quốc: Khoảng 1/4 người đào tẩu từ khu thử hạt nhân Triều Tiên có bất thường nhiễm sắc thể

Trí Đạt
•
Thứ Ba, 24/03/2026

Ngày 23/3, Bộ Thống nhất Hàn Quốc công bố kết quả điều tra mới cho thấy khoảng một phần tư số người đào tẩu từ các khu vực lân cận bãi thử hạt nhân Punggye-ri ở Bắc Triều Tiên có dấu hiệu đột biến nhiễm sắc thể, bị nghi là liên quan đến phơi nhiễm phóng xạ. Cuộc kiểm tra do Viện Khoa học Phóng xạ và Y học Hàn Quốc (KIRAMS) thực hiện đã nêu bật các nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn từ hoạt động thử hạt nhân kéo dài của Bình Nhưỡng đối với cư dân địa phương.

Ảnh minh họa. (Nguồn: Stephen A. Rohan / Shutterstock)

Tỷ lệ bất thường nhiễm sắc thể lên tới 25%

Theo Yonhap, năm 2024, Hàn Quốc đã kiểm tra phơi nhiễm phóng xạ đối với 35 người đào tẩu đến từ 8 thành phố, huyện quanh khu thử nghiệm Punggye-ri, gồm Kilju, Kimchaek, Paekam… Kết quả cho thấy 12 người (khoảng 34%) có bất thường nhiễm sắc thể nghi liên quan đến phơi nhiễm bức xạ. Bắc Triều Tiên đã tiến hành toàn bộ 6 vụ thử hạt nhân tại bãi thử nằm trong huyện Kilju này kể từ năm 2006.

Tính gộp từ 2023 đến 2025, tổng cộng 174 người đào tẩu từ cùng khu vực đã được kiểm tra. Trong số đó, 44 người có các dạng biến đổi nhiễm sắc thể tương tự, chiếm 25%. Ở đợt kiểm tra sớm hơn với 59 người, đã có 15 trường hợp bất thường. Chuyên gia của Viện Khoa học Phóng xạ và Y học Hàn Quốc (KIRAMS) nhận định tỷ lệ tích lũy cao này khiến việc quy kết cho phơi nhiễm phóng xạ trở thành “một giả thuyết hợp lý”, và nhấn mạnh cần tiếp tục theo dõi.

Phương pháp xét nghiệm và ý nghĩa thời gian phơi nhiễm

Các nhà nghiên cứu dùng phân tích bất thường nhiễm sắc thể để ước lượng liều phóng xạ tích lũy trong đời. Ngưỡng phát hiện tối thiểu được đặt ở mức 0,25 gray (Gy), đủ nhạy để nhận ra các liều hấp thụ từ những đồng vị như cesium.

Kết quả cho thấy các trường hợp dương tính đều thuộc dạng chuyển đoạn nhiễm sắc thể ổn định – một chỉ dấu thường phản ánh phơi nhiễm tích lũy lâu dài. Trong khi đó, xét nghiệm các bất thường không ổn định (phản ánh phơi nhiễm trong 3–6 tháng gần đây) đều không vượt quá ngưỡng phát hiện, gợi ý rằng phần lớn việc phơi nhiễm có khả năng đã xảy ra từ nhiều năm trước, khi những người này còn sống ở Bắc Triều Tiên, chứ không phải sau khi sang Hàn Quốc.

Cho đến nay, chưa có người nào trong nhóm được chẩn đoán các loại ung thư điển hình liên quan đến bức xạ, như bạch cầu hay một số ung thư ác tính khác. Bộ Thống nhất nhấn mạnh rằng dù có khả năng tồn tại mối liên hệ giữa biến đổi nhiễm sắc thể và phơi nhiễm phóng xạ do thử hạt nhân, vẫn chưa thể khẳng định quan hệ nhân quả trực tiếp. Các chuyên gia cũng lưu ý những yếu tố khác như tuổi tác, hút thuốc, uống rượu, hoặc từng tiếp xúc với bức xạ y tế (ví dụ chụp CT) cũng có thể ảnh hưởng kết quả, nên cần giải thích thận trọng.

“Bệnh ma quỷ” quanh Punggye-ri và nguồn thông tin từ người đào tẩu

Trong nhiều năm, cư dân khu vực gần Kilju truyền miệng về một thứ “bệnh ma quỷ” (ghost disease), với triệu chứng như đau đầu, mờ mắt, đau ngực, giảm bạch cầu, bệnh da, thậm chí trẻ sơ sinh dị tật. Thông tin này chủ yếu xuất phát từ lời kể của người đào tẩu, không phải chẩn đoán chính thức. NBC News từng phỏng vấn các nhân chứng năm 2017, họ nói “rất nhiều người chết, đến mức chúng tôi gọi đó là ‘bệnh ma quỷ’” và cho rằng sau này mới hiểu nguyên nhân thực sự có thể là phóng xạ chứ không đơn thuần do nghèo đói, dinh dưỡng kém.

Báo Chosun Ilbo và các nguồn khác cũng dẫn lời người đào tẩu nói vùng quanh Punggye-ri đang biến thành “vùng đất hoang”: cây cối chết dần, em bé sinh ra dị tật, còn nước uống lấy từ khu vực núi Mantap – nơi các vụ thử hạt nhân được cho là diễn ra trong lòng núi – có thể đã bị nhiễm phóng xạ.

Theo số liệu của Bộ Thống nhất Hàn Quốc, đến nay đã có khoảng 800 người từng sống ở khu vực lân cận bãi thử Punggye-ri đào tẩu sang Hàn Quốc. Việc theo dõi sức khỏe của họ cung cấp cửa sổ hiếm hoi để thế giới quan sát tác động môi trường và sức khỏe từ chương trình hạt nhân của Bình Nhưỡng.

Chính sách Hàn Quốc: thu hẹp rồi mở rộng lại chương trình giám sát

Trong giai đoạn trước dưới chính quyền Yoon Suk Yeol, chương trình khảo sát sức khỏe nhóm đào tẩu từng bị thu hẹp, và một số kết quả xét nghiệm không được công bố rộng rãi. Dưới chính quyền mới, các nghiên cứu liên quan được nối lại, đồng thời cam kết minh bạch hơn với công chúng và cộng đồng quốc tế.

KIRAMS cho biết việc duy trì các xét nghiệm này không chỉ giúp can thiệp sớm trong chăm sóc sức khỏe cho người đào tẩu, mà còn cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho cộng đồng quốc tế về tác động của hoạt động hạt nhân Bắc Triều Tiên đối với môi trường và con người. Bộ Thống nhất nói sẽ tiếp tục mở rộng quy mô kiểm tra và cung cấp hỗ trợ y tế cần thiết cho những người bị ảnh hưởng.