Kế hoạch của ông Trump “tấn công quân sự leo thang” nhằm vào Iran – WSJ
- Dương Thiên Tư
- •
Theo một bài điều tra độc quyền mới nhất của The Wall Street Journal, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang xem xét triển khai một loạt hành động quân sự mang tính leo thang từng bước nhằm vào Iran. Chiến lược này bắt đầu bằng các cuộc tấn công giới hạn ban đầu, và nếu Iran từ chối hợp tác, có thể leo thang thành chiến dịch quân sự toàn diện với mục tiêu lật đổ chính quyền Tehran. Thông tin này được cho là dấu hiệu cho thấy cục diện quyền lực tại Trung Đông có thể được tái định hình. Bản thân Tổng thống Trump đã tuyên bố rõ ràng rằng ông sẽ quyết định bước đi tiếp theo đối với Iran trong vòng 10 đến 15 ngày.
Nguồn thạo tin cho biết, nếu được phê chuẩn, đợt tấn công đầu tiên có thể diễn ra trong vài ngày tới, nhắm vào một số cơ sở quân sự hoặc cơ quan Chính phủ Iran. Tuy nhiên, đây không phải là hành động đơn lẻ, mà là một “cơ chế leo thang” được thiết kế kỹ lưỡng: nếu Iran vẫn tiếp tục hoạt động làm giàu uranium sau đợt tấn công đầu tiên, Mỹ sẽ từng bước mở rộng phạm vi hành động quân sự, thậm chí cuối cùng có thể hướng tới mục tiêu lật đổ chính quyền Tehran. Chiến lược “hoặc khuất phục, hoặc sụp đổ” này đang đẩy Trung Đông đến sát bờ vực xung đột toàn diện.
Chiến lược “leo thang từng bước” của chính quyền Trump
Trọng tâm của kế hoạch quân sự này là mô hình “leo thang từng bước”. Chính quyền Trump được cho là muốn kiểm soát chính xác mức độ sử dụng vũ lực, nhằm cân bằng giữa việc thể hiện quyết tâm quân sự và tránh một cuộc chiến toàn diện.
Giai đoạn đầu của “tấn công giới hạn” sẽ nhắm vào các mục tiêu được lựa chọn kỹ lưỡng, bao gồm hệ thống radar, cơ sở phòng không, trung tâm chỉ huy của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran và một số cơ sở liên quan đến chương trình hạt nhân. Thiết kế của các đòn tấn công này nhằm gửi thông điệp cảnh báo rõ ràng tới Tehran, đồng thời hạn chế nguy cơ kích hoạt phản ứng trả đũa quy mô lớn từ phía Iran.
Nguồn tin cho biết ông Trump có thể áp dụng chiến lược “tăng dần cường độ tấn công”, bắt đầu bằng các hành động quy mô nhỏ để thăm dò phản ứng của Iran, sau đó căn cứ vào tình hình để quyết định có mở rộng chiến dịch hay không.
Nếu chính quyền hiện tại tại Tehran tiếp tục kháng cự, mục tiêu của chiến dịch quân sự Mỹ có thể chuyển sang “lật đổ chính quyền Iran”, đồng nghĩa với việc từ tấn công giới hạn chuyển sang chiến tranh toàn diện.
Lộ trình thời gian rõ ràng
Tổng thống Trump đã đặt ra khung thời gian cụ thể cho quyết định này. Ban đầu ông nói sẽ đưa ra quyết định trong vòng “10 ngày”, sau đó cho biết Iran có tối đa “15 ngày” để đạt được một thỏa thuận.
Theo The Wall Street Journal, các cố vấn cấp cao nhiều lần đề xuất phương án “tấn công quân sự giới hạn”. Sau nhiều tuần cân nhắc, hiện vẫn khó xác định kế hoạch cuối cùng của ông Trump. Một số quan chức tiết lộ các cuộc thảo luận gần đây tại Nhà Trắng tập trung nhiều hơn vào các phương án quân sự quy mô lớn, phản ánh những quan điểm khác nhau trong nội bộ chính quyền về cách xử lý vấn đề Iran.
Người phát ngôn Nhà Trắng Kelly từ chối bình luận về các phương án cụ thể, cho biết “chỉ có Tổng thống Trump mới biết ông có thể làm hoặc không làm gì”.
Đồng minh Trung Đông và phản ứng dây chuyền địa chính trị
Các đồng minh của Mỹ tại Trung Đông đang đứng trước những tính toán chiến lược phức tạp. Israel, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất từ lâu coi Iran là mối đe dọa an ninh chủ yếu, và bề ngoài có thể ủng hộ lập trường cứng rắn hơn của Mỹ. Tuy nhiên, họ cũng hiểu rõ mình có thể trở thành mục tiêu trả đũa đầu tiên của Iran.
Iran sở hữu năng lực tác chiến phi đối xứng đáng kể, bao gồm tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình, máy bay không người lái và mạng lưới lực lượng ủy nhiệm trải rộng khắp Trung Đông.
Nếu xung đột quân sự Mỹ–Iran bùng nổ, Iran có thể thông qua các lực lượng ủy nhiệm như Hezbollah ở Lebanon, lực lượng Houthi tại Yemen và các dân quân Shiite tại Iraq để tấn công căn cứ quân sự, cơ sở ngoại giao của Mỹ cũng như các đồng minh trong khu vực.
Một nguy cơ nghiêm trọng hơn là Iran có thể phong tỏa Eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu, làm dấy lên khủng hoảng năng lượng quốc tế và biến động mạnh giá dầu, tác động lớn đến kinh tế thế giới.
Một số quan chức Mỹ và chuyên gia an ninh cảnh báo nghiêm trọng về các phương án quân sự đang được cân nhắc. Họ cho rằng dù là tấn công giới hạn hay quy mô lớn, động thái này có thể kích hoạt phản ứng mạnh từ Iran, kéo Mỹ vào một cuộc chiến tốn kém tại Trung Đông.
Các nhà phê bình cũng lưu ý rằng hành động quân sự có thể không giải quyết tận gốc vấn đề hạt nhân Iran. Ngay cả khi phá hủy một phần cơ sở hạt nhân, nếu chính quyền vẫn tồn tại, Iran có thể tái thiết chương trình sau xung đột, thậm chí đẩy nhanh phát triển vũ khí hạt nhân nhằm đảm bảo an ninh cho chế độ.
Lịch sử can thiệp quân sự của Mỹ tại Trung Đông được coi là bài học quan trọng. Cuộc chiến Iraq năm 2003 nhanh chóng lật đổ chính quyền Saddam Hussein, nhưng giai đoạn chiếm đóng và tái thiết kéo dài nhiều năm, gây tổn thất lớn về nhân mạng và chi phí. Kinh nghiệm tại Afghanistan cũng cho thấy lật đổ một chính quyền tương đối dễ, nhưng xây dựng một chính quyền thay thế ổn định lại vô cùng khó khăn. Những bài học này được cho là yếu tố cần cân nhắc khi quyết định hành động quân sự với Iran.
Lợi ích của Trung Quốc và Nga tại Trung Đông
Các tính toán quân sự của chính quyền Trump không chỉ tác động đến Trung Đông mà còn ảnh hưởng toàn cầu. Trung Quốc là khách hàng lớn mua dầu của Iran, trong khi Nga có quan hệ hợp tác quân sự sâu rộng với Tehran. Một cuộc chiến Mỹ–Iran sẽ trực tiếp phương hại đến lợi ích của Bắc Kinh và Moscow tại khu vực.
Bắc Kinh có thể lên án mạnh mẽ hành động quân sự đơn phương của Mỹ tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và có thể hỗ trợ Iran về mặt kinh tế. Nga có thể đẩy nhanh việc cung cấp các hệ thống phòng không tiên tiến cho Iran, làm gia tăng độ khó cho các cuộc không kích của Mỹ.
Việc chính quyền Trump cân nhắc chiến lược “leo thang quân sự từng bước” đối với Iran được xem là bước ngoặt quan trọng trong chính sách Trung Đông của Mỹ. Trong vòng 10–15 ngày tới, khi ông Trump đưa ra quyết định cuối cùng, tình hình khu vực có thể đối mặt với những biến động lớn.
Lịch sử sẽ đánh giá rằng quyết định của chính quyền Trump vào thời điểm này có thể trở thành bước ngoặt định hình tương lai Trung Đông.
Xem thêm
Từ khóa Iran đàm phán hạt nhân Mỹ - Iran
