Na Uy bắt công dân Trung Quốc nghi thu thập thông tin tình báo hàng không – vũ trụ

Lý Đức Dung
•
Thứ Bảy, 09/05/2026

Hôm thứ Năm (7/5), Đài Truyền hình Na Uy (NRK) đưa tin một phụ nữ mang quốc tịch Trung Quốc đã bị Cơ quan An ninh Cảnh sát Na Uy (PST) bắt giữ do tình nghi thu thập thông tin tình báo về lĩnh vực hàng không – vũ trụ của Na Uy; người này sẽ ra hầu tòa vào thứ Sáu (8/5).

Cờ Na Uy. (Nguồn: Maria Studio/Shutterstock)

PST nghi ngờ một công ty đăng ký tại Na Uy đã bị lợi dụng làm “vỏ bọc” cho cơ quan tình báo Trung Quốc. Trong thông cáo, PST cho biết họ đã bắt giữ một công dân Trung Quốc vì tình nghi tham gia hoạt động gián điệp nghiêm trọng.

Cảnh sát đã tiến hành khám xét hai địa điểm – một ở đảo Andøya thuộc hạt Nordland, miền Bắc Na Uy, và một tại thị trấn Otta thuộc hạt Innlandet ở miền Trung.

Công tố viên Thomas Blom cho hay chiến dịch được triển khai do nghi vấn một công ty đăng ký tại Na Uy đóng vai trò bình phong cho cơ quan tình báo Trung Quốc, tìm cách thiết lập hệ thống thu nhận dữ liệu vệ tinh. Nếu các dữ liệu này rơi vào tay nước ngoài, chúng có thể gây tổn hại tới an ninh Na Uy. Ông cho biết PST đã thu giữ thiết bị thu tín hiệu vệ tinh và chặn đứng kế hoạch đưa hệ thống này vào hoạt động.

Người phụ nữ bị bắt đã được đưa ra Tòa án quận Oslo để tham dự phiên điều trần về việc tạm giam hôm thứ Sáu. Tòa án xác nhận với NRK rằng vấn đề tạm giam sẽ được xử lý theo thủ tục bằng văn bản, tức là thẩm phán ra quyết định trên hồ sơ mà không cần các bên trực tiếp có mặt. Theo một số nguồn tin, còn có thêm vài nghi phạm khác đã bị khởi tố nhưng hiện vẫn chưa bị bắt, nhiều khả năng đang ở nước ngoài.

Trả lời câu hỏi của NRK tại cuộc họp báo ở Bắc Kinh ngày thứ Sáu, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc phủ nhận các cáo buộc, gọi đây là “vu khống vô căn cứ” và yêu cầu Na Uy “bảo đảm quyền lợi hợp pháp” cho công dân Trung Quốc bị bắt.

Trung tâm không gian Andøya trở thành mục tiêu gián điệp

Trung tâm Không gian Andøya (Andøya Space Center) nằm trên đảo Andøya ở hạt Nordland, miền Bắc Na Uy, là nơi đặt bãi phóng tên lửa nghiên cứu và cảng vũ trụ. Từ năm 1962 đến nay, hơn 1.200 tên lửa thăm dò khí quyển và tên lửa dưới quỹ đạo đã được phóng đi từ đây. Khu vực này cũng gần các cơ sở thử nghiệm vũ khí và có ý nghĩa chiến lược trong các chương trình vũ trụ của châu Âu.

Phó giám đốc điều hành Andøya Space, Ketill Olsen, nói với NRK: “Tôi không rõ chúng tôi có nên bình luận chi tiết hay không. Nhưng chúng tôi ý thức rất rõ rằng mình có thể trở thành mục tiêu. Chúng tôi đã làm hết sức để chuẩn bị, luôn cảnh giác và theo dõi sát những gì diễn ra xung quanh. Về cơ bản đó là việc quan trọng nhất bạn có thể làm.”

Ông nói thêm: “Chúng tôi sống ở một khu vực trọng yếu về quốc phòng; từ những năm 1960 ở đây đã có bãi phóng tên lửa. Chúng tôi đã quen với việc xung quanh luôn có hững hoạt động bất thường. Đồng thời, rõ ràng là mức độ quan tâm của công chúng đối với nơi này đã tăng lên, một phần do việc mở rộng lực lượng vũ trang Na Uy trong khu vực và xây dựng cảng vũ trụ mới.”

“Chúng tôi luôn theo dõi rất kỹ đâu là ‘trạng thái bình thường’ trong khu vực. Bất cứ khi nào xuất hiện dấu hiệu bất thường, chúng tôi sẽ lập tức phát cảnh báo,” Olsen nói.

“Triển khai tại chỗ” – rủi ro cao hơn nhưng vẫn theo kiểu hoạt động quen thuộc

Chuyên gia an ninh Gaute Bjørklund Wangen nhận định vụ việc này phù hợp với mô thức hoạt động thường thấy của các cơ quan tình báo nước ngoài. Theo ông, việc thiết lập cơ sở tại Otta rất có thể nhằm che giấu bản chất hoạt động.

“Điểm đáng chú ý là họ có ngụy trang hoạt động tình báo bằng cách lập công ty, biến nó thành thứ trông giống một doanh nghiệp hợp pháp hay không,” ông nói với NRK.

Ông cho rằng lợi ích tại Andøya thì “rất rõ ràng”: “Tại đây có những công nghệ và cơ sở hạ tầng có thể thu hút sự quan tâm của các cơ quan tình báo nước ngoài. Điều này chủ yếu liên quan đến cơ sở hạ tầng, hệ thống tên lửa và những hạng mục có thể trở thành mục tiêu.”

Ông nhấn mạnh việc cử nhân sự hoạt động trực tiếp trên lãnh thổ Na Uy là tương đối hiếm: trong nhiều năm qua, hoạt động gián điệp công nghiệp chủ yếu diễn ra qua các cuộc tấn công mạng và thu thập dữ liệu từ xa. “Hiện giờ họ đưa người tới hoạt động trực tiếp tại đây, rủi ro đối với họ sẽ cao hơn. Nhưng nhiều khả năng đây chỉ là một phần của một chiến dịch quy mô lớn hơn nhằm thu thập dữ liệu trên một chủ đề cụ thể,” ông nhận định.

Theo ông Wangen, Na Uy chưa chắc đã là mục tiêu cuối cùng của chiến dịch: “Đây có thể chỉ là một mắt xích trong một hoạt động trải dài qua nhiều quốc gia. Rốt cuộc, Na Uy có thể không phải mục tiêu cuối cùng, mà đơn giản là vị trí chiến lược ở đây giúp việc thu thập thông tin trở nên thuận lợi hơn.”

Trung Quốc bị PST liệt vào nhóm đe dọa an ninh chủ chốt

Trong “Báo cáo đánh giá mối đe dọa quốc gia 2025” của PST, cơ quan này xác định Trung Quốc (Đảng Cộng sản Trung Quốc, ĐCSTQ) là một trong những mối đe dọa tình báo lớn nhất đối với Na Uy, bên cạnh Nga và Iran.

Báo cáo 2026 tiếp tục nhấn mạnh rằng các cơ quan an ninh và tình báo Trung Quốc đã “nâng cao năng lực” tiến hành chiến dịch ở Na Uy thông qua hoạt động mạng và thu thập thông tin tình báo bằng nguồn nhân lực (HUMINT), và sẽ tìm cách sử dụng các viện nghiên cứu, trường đại học và công ty bình phong để duy trì chỗ đứng tại khu vực Bắc Cực.