Dùng paracetamol khi mang thai liên quan đến thay đổi cơ quan sinh sản ở bé gái
Nghiên cứu ở Đan Mạch gợi ý rằng việc dùng paracetamol khi mang thai có liên quan đến buồng trứng và tử cung nhỏ hơn ở bé gái, song các tác giả cho biết thai phụ vẫn có thể dùng thuốc khi cần.
Một nghiên cứu tại Đan Mạch làm dấy lên lo ngại về những tác động tiềm ẩn khi dùng một loại thuốc giảm đau thông dụng trong thai kỳ.
Kết quả được công bố trên tạp chí Human Reproduction Open gợi ý rằng những bé gái có mẹ dùng acetaminophen (hay paracetamol) khi mang thai có một số thay đổi ở cơ quan sinh sản.
Kết quả gây lo ngại về khả năng sinh sản
Nghiên cứu do tiến sĩ Margit Bistrup Fischer tại Khoa Tăng trưởng và Sinh sản, Bệnh viện Đại học Copenhagen (Rigshospitalet), dẫn đầu. Nhóm của bà phân tích dữ liệu của hơn 300 bé gái cùng mẹ của các em.
Kết quả cho thấy vào thời điểm 3 tháng tuổi, các bé gái từng tiếp xúc với paracetamol trong bụng mẹ có buồng trứng nhỏ hơn 40%, tử cung nhỏ hơn 13% và số nang noãn (cấu trúc chứa trứng chưa trưởng thành) ít hơn 23% so với các bé không tiếp xúc. Tuy nhiên đây là nghiên cứu đoàn hệ quan sát, nên chưa chứng minh được thuốc là nguyên nhân.
Vì sao số nang noãn lại quan trọng? Bà Fischer nói với The Epoch Times rằng bé gái sinh ra đã mang sẵn toàn bộ số trứng của cả cuộc đời. Nguồn dự trữ buồng trứng (lượng trứng có sẵn trong buồng trứng) hình thành trước khi chào đời, và đây là “giai đoạn then chốt” của quá trình phát triển sinh sản. Về lý thuyết, nếu nguồn dự trữ ban đầu nhỏ hơn, khả năng sinh sản về sau có thể giảm và thời điểm mãn kinh có thể đến sớm hơn.
Những bé tiếp xúc với thuốc ở giai đoạn đầu thai kỳ còn có nồng độ hormone kháng Müller (AMH) thấp hơn. Đây cũng là dấu hiệu có thể cho thấy khả năng sinh sản giảm. Ở phụ nữ khỏe mạnh trong độ tuổi sinh đẻ, nồng độ AMH càng cao thì lượng trứng dự trữ trong buồng trứng càng lớn.
Các mô hình trên động vật và trong phòng thí nghiệm gợi ý rằng trong thai kỳ, paracetamol hoạt động như một chất gây rối loạn nội tiết, tức can thiệp vào hệ hormone của cơ thể. Qua đó, thuốc có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của cơ quan sinh sản.
Kết quả này được củng cố ở một nghiên cứu khác trên 1.210 bé gái tại Copenhagen, được theo dõi từ nhỏ đến tuổi vị thành niên. Những em từng tiếp xúc với paracetamol trong bụng mẹ có tử cung nhỏ hơn lúc dậy thì và buồng trứng nhỏ hơn ở tuổi vị thành niên.
Những phát hiện trên cũng phù hợp với nhiều nghiên cứu trên động vật trước đó, nhóm tác giả nhận định.
Cần theo dõi lâu dài để đánh giá khả năng sinh sản của các bé gái
Bà Fischer cho biết cần theo dõi lâu dài để xác định những khác biệt từ thuở nhỏ này có ý nghĩa lâm sàng, tức ảnh hưởng thực sự đến sức khỏe, khi các em trưởng thành hay không.
Nghiên cứu không thể dự đoán điều gì sẽ xảy ra với từng phụ nữ hay từng đứa trẻ. Nhiều bà mẹ từng dùng paracetamol vẫn sinh con gái có các chỉ số buồng trứng hoàn toàn bình thường.
Nhóm nghiên cứu cũng không theo dõi xem có bé gái nào về sau gặp vấn đề về khả năng sinh sản hay mãn kinh sớm.
“Nghiên cứu của chúng tôi không hàm ý rằng phụ nữ mang thai nên ngừng dùng paracetamol khi thật sự cần, nhất là khi bị sốt hoặc đau nhiều”, bà nói.
Dù vậy, bà Fischer cho rằng kết quả này góp thêm vào những lo ngại ngày càng lớn về việc dùng paracetamol khi mang thai, nhất là khi loại thuốc không cần kê đơn này thường bị xem là hoàn toàn vô hại.
Liều dùng là điều quan trọng
Phần lớn bà mẹ trong nghiên cứu dùng paracetamol liều thấp, chủ yếu khi bị đau đầu hoặc đau cơ. Không ai dùng vượt mức tối đa khuyến nghị là 4.000 mg mỗi ngày.
Giáo sư Christian De Geyter, trưởng khoa Y học sinh sản tại Bệnh viện Đại học Basel (Thụy Sĩ), viết trong bài bình luận đăng kèm trên cùng tạp chí rằng kết quả này cho thấy cần cân nhắc liều và thời gian dùng thuốc trong thai kỳ. Ông cũng kêu gọi xem xét lại các khuyến nghị và theo dõi các bé gái cho tới khi các em trưởng thành và bước vào tuổi mãn kinh.
Các bà mẹ nên làm gì?
Các hướng dẫn hiện hành ở châu Âu và Anh vẫn xếp paracetamol là thuốc giảm đau lựa chọn đầu tiên trong thai kỳ khi cần. Tại Mỹ, đây vẫn là thuốc hạ sốt không kê đơn duy nhất được phép dùng cho phụ nữ mang thai.
Theo bà Fischer, phụ nữ nên trao đổi với nhân viên y tế trước khi chọn cách giảm đau. Với một số người, các biện pháp không dùng thuốc có thể phù hợp.
Lời khuyên của chính bà cũng giống các khuyến nghị hiện có: chỉ dùng thuốc trong thai kỳ khi có chỉ định lâm sàng, ở liều thấp nhất có hiệu quả và trong thời gian ngắn nhất cần thiết.
Bà lưu ý rằng phần lớn phụ nữ trong nghiên cứu không dùng thuốc để trị sốt hay đau dữ dội. Bà cho rằng với những trường hợp này, nếu được tư vấn phù hợp, phụ nữ có thể chỉ cần các biện pháp không dùng thuốc như nghỉ ngơi, uống đủ nước, vật lý trị liệu, tập thể dục, chườm nóng hay các biện pháp hỗ trợ khác.
Bà Fischer nói: “Chúng tôi cho rằng phụ nữ mang thai và nhân viên y tế cần biết về kết quả nghiên cứu của chúng tôi. Như vậy, họ có thể cùng nhau đưa ra quyết định sáng suốt”.
Ngoài sức khỏe sinh sản, việc dùng paracetamol trong thai kỳ còn khiến cơ quan quản lý chú ý vì những lý do khác. Tháng 9/2025, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) bắt đầu quy trình cập nhật nhãn thuốc paracetamol. Mục tiêu là đưa vào nhãn các nguy cơ có thể có đối với sự phát triển thần kinh, như tự kỷ và rối loạn tăng động giảm chú ý.
FDA cũng gửi thư tới nhân viên y tế trên khắp nước Mỹ để nâng cao nhận thức về những nguy cơ tiềm ẩn này.
Xem thêm
Từ khóa sức khỏe sinh sản phụ nữ mang thai paracetamol
