Canada trình dự luật cho lập trước yêu cầu trợ tử, trừ người chỉ mắc bệnh tâm thần
- Bảo Minh
- •
Chính phủ Canada hôm thứ Ba (27/10) trình dự luật cho phép người mắc bệnh nan y, như Alzheimer, yêu cầu trợ tử trước khi mất năng lực tự quyết. Dự luật cũng loại vô thời hạn người chỉ mắc bệnh tâm thần khỏi diện trợ tử.
Dự luật mang số hiệu C-41, có tên “Luật về các biện pháp bảo vệ trong trợ tử”. Bộ trưởng Tư pháp Sean Fraser đưa dự luật ra Hạ viện cùng ngày, mới ở lần đọc thứ nhất. Văn bản còn phải qua Hạ viện và Thượng viện mới thành luật.
“Hiện Canada chưa cho phép trợ tử dựa trên yêu cầu lập trước, và chúng tôi muốn thay đổi điều đó bằng dự luật hôm nay,” ông Fraser nói với các phóng viên, theo The Epoch Times.
Thông cáo của Bộ Tư pháp Canada nêu ví dụ: một người trưởng thành được chẩn đoán mắc bệnh Alzheimer có thể ghi trước những hoàn cảnh mà họ muốn được trợ tử khi bệnh tiến triển.
Lập yêu cầu trước không có nghĩa là mặc nhiên được trợ tử
Người lập yêu cầu phải từ 18 tuổi, lập yêu cầu một cách tự nguyện và đủ điều kiện hưởng dịch vụ y tế công, tài liệu giới thiệu dự luật của Bộ Tư pháp nêu rõ. Họ phải được chẩn đoán mắc một bệnh nghiêm trọng, không chữa khỏi được và dự kiến sẽ khiến họ mất vĩnh viễn năng lực tự quyết.
Một bác sĩ hoặc điều dưỡng hành nghề nâng cao (nurse practitioner, được phép chẩn đoán và kê đơn) sẽ giúp người bệnh soạn yêu cầu. Trước khi ký, người bệnh được giải thích về chẩn đoán, diễn tiến của bệnh và các cách giảm đau khổ khác như tư vấn, hỗ trợ sức khỏe tâm thần, hỗ trợ người khuyết tật và chăm sóc giảm nhẹ. Bản yêu cầu phải mô tả những biểu hiện quan sát được mà họ cho là sẽ gây đau khổ không chịu nổi.
“Mọi điều kiện để được trợ tử đều phải được đáp ứng, và phải tuân thủ các biện pháp bảo vệ mới, nghiêm ngặt,” Bộ Tư pháp cho biết. Dù mọi hoàn cảnh ghi trong yêu cầu đã xảy ra, người bệnh vẫn phải đang chịu đau khổ không chịu nổi vào lúc được trợ tử.
Vào lúc trợ tử, người bệnh phải ở trong tình trạng đã mất hẳn năng lực tự quyết vì căn bệnh, suy giảm nặng không thể đảo ngược và có đúng những biểu hiện đã ghi. Hai người hành nghề y độc lập với nhau phải cùng xác nhận.
Nếu người bệnh tỏ rõ ý từ chối hay kháng cự bằng lời nói, âm thanh hoặc cử chỉ, yêu cầu lập trước mất hiệu lực. Khi người hành nghề không chắc lời nói, âm thanh hay cử chỉ đó có phải là từ chối hay không, việc trợ tử không được thực hiện lúc ấy và phải chờ ít nhất 30 ngày mới được tiến hành theo yêu cầu đó.
Các tỉnh và vùng lãnh thổ sẽ tự quyết định có áp dụng hình thức này hay không. Quebec đã có luật tỉnh về yêu cầu trợ tử lập trước, nhưng việc thực hiện vẫn phải theo các giới hạn của Bộ luật Hình sự liên bang. Dự luật C-41 sẽ tạo khung pháp lý liên bang để các tỉnh, vùng lãnh thổ cho phép hình thức này bằng luật riêng.
Người chỉ mắc bệnh tâm thần vẫn không được trợ tử
Theo luật hiện hành, quy định loại trừ người chỉ mắc bệnh tâm thần khỏi diện trợ tử sẽ hết hạn vào ngày 17/3/2027, sau hai lần gia hạn. Dự luật C-41 bỏ mốc này, giữ quy định loại trừ vô thời hạn.
Hôm 17/6, Ủy ban hỗn hợp đặc biệt về trợ tử của Quốc hội Canada đã khuyến nghị như vậy trong một báo cáo. Ủy ban nêu các lo ngại: khó xác định một bệnh tâm thần có thật sự không chữa được hay không, khó phân biệt yêu cầu trợ tử với ý định tự sát, và chưa chắc người bệnh được tiếp cận đủ dịch vụ điều trị tâm thần.
Hôm 7/10, hầu hết nghị sĩ Đảng Tự do cầm quyền đã bỏ phiếu chống dự luật C-218 của bà Tamara Jansen, nghị sĩ Đảng Bảo thủ, The Epoch Times đưa tin. Dự luật này cũng nhằm ngăn mở rộng trợ tử cho người chỉ mắc bệnh tâm thần. Ông Fraser giải thích rằng câu chữ của dự luật đó có thể “chặn đường tiếp cận của những người mắc các chứng rối loạn thần kinh thoái hóa nghiêm trọng”.
Lo ngại về sự đồng ý
Đảng Bảo thủ nhiều lần phản đối việc mở rộng trợ tử. Họ kêu gọi liên bang giám sát chặt hơn, báo cáo công khai, đặt chuẩn quốc gia tối thiểu và đánh giá lại hiệu quả của các biện pháp bảo vệ hiện có. Đảng này cũng nêu những trường hợp người khuyết tật và cựu chiến binh được cho là đã bị gợi ý trợ tử dù họ không hề yêu cầu.
Tại cuộc họp báo ở Ottawa hôm 7/10, ông Alex Schadenberg, giám đốc điều hành Liên minh Phòng chống An tử, cho biết nhóm của ông rất lo ngại về kế hoạch cho phép yêu cầu trợ tử lập trước của Chính phủ.
“Người đó giờ không còn khả năng đồng ý hay yêu cầu, vậy mà làm việc này lại là hợp lý chỉ vì trước đây họ có thể đã từng yêu cầu sao? Toàn bộ khái niệm đồng ý lúc này trở nên rất có vấn đề,” ông nói. “Rốt cuộc ai là người quyết định? Một người thân nào đó? Hay một bác sĩ nào đó nói rằng: ‘Ồ, tôi đoán là cuối cùng người này đã yêu cầu’?”
Bà Krista Carr, giám đốc điều hành tổ chức vì quyền người khuyết tật Inclusion Canada, cho rằng việc một người tự đồng ý với cái chết của mình “là sự bảo vệ cơ bản nhất mà một người có” và “Quốc hội không nên tước bỏ điều đó”, theo Reuters.
Canada hợp pháp hóa trợ tử năm 2016 bằng dự luật C-14, sau phán quyết của Tòa án Tối cao cho rằng cấm trợ tử là vi hiến. Năm 2021, dự luật C-7 mở rộng diện áp dụng cho cả những người mà cái chết tự nhiên không “có thể thấy trước một cách hợp lý”.
Báo cáo thường niên mới nhất của Bộ Y tế Canada mà The Epoch Times trích dẫn cho thấy từ năm 2016 đến hết năm 2024 đã có 76.475 người ở Canada được trợ tử. Riêng năm 2024, số ca trợ tử chiếm 5,1% tổng số ca tử vong cả nước.
Reuters cho biết Hà Lan, Bỉ và Tây Ban Nha cũng cho phép yêu cầu trợ tử lập trước.
Xem thêm
Từ khóa Alzheimer bệnh tâm thần Canada trợ tử
