Ông Carney: Thỏa thuận thương mại với Mỹ “chưa tới đích”, phía Trung Quốc “rất chuyên nghiệp”
- Matthew Horwood, Omid Ghoreishi
- •
Thủ tướng Canada Mark Carney và Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Tư (18/11) gặp nhau bên lề Hội nghị cấp cao APEC tại Trung Quốc để bàn về thỏa thuận thương mại giữa hai nước. Sau cuộc gặp, ông Carney cho biết đàm phán với Mỹ đã có một số bước tiến nhưng “chưa tới đích”, trong khi các thỏa thuận với Trung Quốc đang tiến triển đều đặn.
Sau đó cùng ngày, trả lời phỏng vấn tại Hội nghị DealBook của New York Times, ông Carney cho biết Canada và Mỹ đã đạt một số tiến triển hướng tới thỏa thuận thương mại, nhưng để chốt được thỏa thuận thì “chúng ta chưa tới đích”.
Thông cáo của Văn phòng Thủ tướng Canada (PMO) cho biết hai nhà lãnh đạo đã bàn về tiến trình hướng tới một “thỏa thuận thương mại cùng có lợi, tạo ra việc làm tốt, giúp giảm áp lực chi phí sinh hoạt và tôn trọng đầy đủ ngôn ngữ, văn hóa, chủ quyền của Canada”.
“Hai bên nhất trí tiếp tục công việc và giữ liên lạc chặt chẽ”, thông cáo viết.
Cuộc gặp diễn ra khi Ottawa và Washington vẫn đang tìm cách đạt thỏa thuận thương mại. Đàm phán giữa hai bên đổ vỡ hồi tháng 8, sau đó hai nước áp thêm thuế quan lên hàng hóa của nhau. Thời gian gần đây, cả ông Carney lẫn ông Trump đều công khai tỏ ra lạc quan hơn về triển vọng đạt thỏa thuận.
Hôm 3/11, ông Carney nói với các phóng viên rằng Mỹ đã rút lại một số yêu cầu trước đây, nay “đòi hỏi ít hơn” và “đưa ra nhiều hơn”. Ông Trump cũng nói Washington sẽ “rất sớm đạt thỏa thuận với Canada”, và thuế quan đánh vào nông sản của nông dân Mỹ sẽ được dỡ bỏ. Gần đây hơn, ông Carney ngụ ý rằng hai bên vẫn còn bất đồng về lĩnh vực ô tô.
Hôm thứ Tư, trước khi gặp ông Trump, ông Carney được các phóng viên hỏi vì sao Canada đạt được thỏa thuận thương mại với Trung Quốc mà chưa đạt được với Mỹ. Một ngày trước đó, Ottawa và Bắc Kinh thông báo Trung Quốc sẽ giảm thêm thuế cho lượng hàng xuất khẩu của Canada trị giá khoảng 400 triệu đô la Canada, trong đó có thịt lợn và hải sản. Đổi lại, Canada đồng ý gia hạn và mở rộng các biện pháp miễn giảm thuế cho một số sản phẩm thép và nhôm của Trung Quốc. Ông Carney và lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình cũng cho biết muốn thúc đẩy hơn nữa “quan hệ đối tác chiến lược” giữa Ottawa và Bắc Kinh.
“Quan hệ thương mại của chúng tôi với Mỹ lớn hơn nhiều, phức tạp hơn nhiều. Phạm vi vấn đề cũng rộng hơn”, ông Carney trả lời các phóng viên. “Mỹ đã thay đổi căn bản các mục tiêu thương mại của mình, còn chúng tôi tập trung vào việc đạt được thỏa thuận đúng đắn cho người Canada”.
Thủ tướng Canada mô tả quá trình đàm phán là “tiến hai bước, lùi một bước”, nhưng cho biết Ottawa vẫn tin hai nước có thể đạt một thỏa thuận cùng có lợi.
Tại Hội nghị DealBook, ông Carney nhận xét đàm phán thương mại với Mỹ đang chậm, còn các thỏa thuận giữa Ottawa và Bắc Kinh tiến triển đều đặn. Ông đánh giá cao cách đàm phán của phía Trung Quốc.
“Chúng tôi đã đạt được thỏa thuận, chúng tôi đã cắt giảm thuế quan và hơn 90% các vướng mắc thương mại. Tất nhiên, tôi đang nói về các cuộc đàm phán thương mại của chúng tôi với Trung Quốc”, ông Carney nói. “Họ rất chuyên nghiệp. Họ đi từng bước rất tuần tự. Mọi việc đều rất hợp lý và đang tiến triển”.
Được hỏi khi nào Canada có thể đạt thỏa thuận với Mỹ, ông Carney cho rằng lẽ ra thỏa thuận đã phải hoàn tất từ 6 tháng trước.
“Chúng tôi sẽ không ký một thứ không có lợi cho Canada”, ông nói. “Nếu Mỹ không muốn thỏa thuận, chúng tôi còn nhiều việc khác phải làm”.
Đầu tuần này, ông Peter Navarro, cố vấn thương mại cấp cao của chính quyền Trump, cáo buộc ông Carney tìm cách “dùng Trung Quốc để ép Mỹ”. Trước đó, ông Carney gợi ý rằng nếu Mỹ không đạt thỏa thuận về ô tô với Canada, Ottawa có thể chuyển sang các đối tác khác, trong đó có Trung Quốc.
“Ông nên lo hơn nhiều về việc Trung Quốc sẽ nuốt chửng Canada, như họ đã và đang làm”, ông Navarro viết trên X.
Nhà phân tích về Trung Quốc Michael Kovrig cho rằng Bắc Kinh tận dụng các dịp tiếp xúc với những nước như Canada để nâng cao hình ảnh. Trong bài đăng trên X hôm thứ Ba (17/11), ông viết: “Mỗi bức ảnh thân thiện đều tiếp sức cho câu chuyện của Đảng Cộng sản Trung Quốc rằng chế độ của họ chính danh và quyền lực của họ đang lên. Ở Washington, điều đó được hiểu là đối tác thân cận nhất của Mỹ đang dần rời xa”.
Các phóng viên hỏi ông Carney liệu trong những lần tiếp xúc, ông Trump có tỏ ra không thoải mái trước việc Ottawa ngày càng gắn bó với Bắc Kinh hay không. Ông Carney ngụ ý rằng những lĩnh vực Canada đang bàn với Trung Quốc không phải điều Mỹ lo ngại. Theo ông, các cuộc đàm phán xoay quanh việc xuất khẩu nông sản và sản phẩm năng lượng sang Trung Quốc, chứ không phải chất bán dẫn.
Ông Carney nói thêm rằng ông tôn trọng “việc Mỹ can dự với Trung Quốc và nỗ lực của Tổng thống Trump nhằm ổn định và sử dụng quan hệ này để đạt kết quả tích cực”.
Tuy nhiên, các quan chức Mỹ, trong đó có ông Trump, từng công khai bày tỏ lo ngại về thỏa thuận Canada ký với Bắc Kinh, cho phép nhập khẩu 49.000 xe điện Trung Quốc với mức thuế đã giảm so với mức 100% trước đó.
“Nếu Thống đốc Carney nghĩ rằng ông ấy sẽ biến Canada thành một ‘cảng trung chuyển’ để Trung Quốc đưa hàng hóa và sản phẩm vào Mỹ, thì ông ấy đã sai lầm nghiêm trọng”, ông Trump nói hồi tháng 1. Khi đó, ông Carney vừa ký thỏa thuận về xe điện Trung Quốc, đổi lại việc Trung Quốc nới thuế với hạt cải dầu và một số nông sản khác của Canada.
Ngoài các quan chức Đảng Cộng hòa, các nhà lập pháp thuộc Đảng Dân chủ ở Mỹ cũng bày tỏ lo ngại về việc Ottawa thắt chặt quan hệ với chế độ cộng sản Trung Quốc. Trong năm nay, hai nhà lập pháp Đảng Dân chủ đã đưa ra dự luật nhằm ngăn “các phương tiện có kết nối với Trung Quốc” vào Mỹ qua ngả Canada và Mexico.
Các đảng đối lập ở Canada cũng chỉ trích những thỏa thuận ông Carney ký với Bắc Kinh.
“Thỏa thuận thương mại mới nhất của Thủ tướng Mark Carney với Bắc Kinh là tin xấu đối với người lao động, việc làm và an ninh quốc gia của Canada”, Đảng Bảo thủ cho biết trong tuyên bố hôm thứ Tư.
“Thay vì đứng về phía người lao động Canada, Mark Carney một lần nữa chọn ve vãn một chế độ có hồ sơ rất đáng lo ngại về nhân quyền, tự do dân chủ và tự do cá nhân”.
Lãnh đạo đảng Khối Québec Yves-François Blanchet cho rằng thay vì theo đuổi quan hệ gần gũi hơn với Bắc Kinh, ông Carney nên nỗ lực nhiều hơn để Mỹ dỡ bỏ thuế quan.
“Đối tác mới quan trọng nhất của Mark Carney, Trung Quốc, là một chế độ độc tài cộng sản áp dụng hình thức nô lệ kiểu mới, ép trẻ em lao động, phạm tội diệt chủng đối với người Duy Ngô Nhĩ và người Tây Tạng”, ông Blanchet viết trên mạng xã hội hôm thứ Tư.
Ông viết thêm rằng Trung Quốc “đe dọa Đài Loan, một nền dân chủ hiện đại, và tấn công các nền dân chủ, trong đó có Canada, từ bên trong”.
Khi xuất hiện trực tuyến tại Hội nghị DealBook, ông Carney cũng nói về quan hệ của ông với ông Trump. Ông nhận xét Tổng thống Mỹ “rất dễ gần” và “lắng nghe nhiều hơn hẳn khi nói chuyện riêng”.
Tại sự kiện này, ông Carney còn được hỏi cần điều gì để thay đổi cách người Canada nhìn nước Mỹ, khi Washington áp thuế lên hàng hóa Canada và ông Trump từng nói về việc biến Canada thành tiểu bang thứ 51.
“Điều sẽ thay đổi cách nhìn là những quyết định chính sách được đưa ra và được duy trì. Chừng nào hành động chính sách chưa thay đổi thì khó thay đổi cách nhìn”, ông Carney nói.
Xem thêm:
Từ khóa APEC 2026 thương mại Mỹ-Canada Canada Donald Trump quan hệ Canada - Trung Quốc Thuế quan Mỹ Mark Carney

































