Thủ tướng Canada Mark Carney hôm thứ Hai (16/11) cho biết Canada có thể tìm đến các hãng xe Trung Quốc nếu đàm phán thương mại với Mỹ không bảo đảm được những điều kiện Ottawa cần cho ngành ô tô.

Thủ tướng Canada Mark Carney đang trò chuyện cùng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Jamieson Greer tại Phòng Bầu dục hôm thứ Ba, ngày 7/10/2025. (Ảnh: Daniel Torok/ Nhà Trắng)

Ông Carney đưa ra nhận xét trên khi đang ở Campuchia để dự một hội nghị quốc tế của các quốc gia và chính phủ sử dụng tiếng Pháp. Trong tuần này, ông có lịch gặp lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình tại Thâm Quyến. Ngành sản xuất ô tô của Trung Quốc dự kiến nằm trong chương trình nghị sự của cuộc gặp.

“Chúng tôi có những công nhân ô tô giỏi nhất thế giới,” ông Carney nói với các phóng viên tại Phnom Penh hôm thứ Hai. “Chúng tôi muốn họ được phát huy hết năng lực, có đầy đủ cơ hội trong một thị trường Bắc Mỹ liên kết chặt chẽ. Thị trường đó đã kém liên kết hơn vì các biện pháp thương mại của Mỹ.”

Khi ở Philippines vào cuối tuần qua, ông Carney nói bất kỳ thỏa thuận thương mại nào với Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng phải giữ được cho Canada một ngành ô tô có khả năng trụ vững. Đến thứ Hai, ông cho biết đàm phán với Washington vẫn là ưu tiên của ông, nhưng kết quả đàm phán có thể ảnh hưởng đến việc Canada có tìm phương án khác với các hãng xe châu Âu, Trung Quốc hoặc Nhật Bản hay không.

Khoản đầu tư có thể đến từ Trung Quốc không nhằm tạo đòn bẩy trong đàm phán với Nhà Trắng, mà là “hành động” và “phản ứng” đối với các cuộc đàm phán đó, ông Carney nói thêm.

“Còn tùy,” vị Thủ tướng nói. “Thế này, công nhân ô tô giỏi, thị trường quan trọng, tài sản thực… nếu những thứ đó không được tận dụng hết trong khuôn khổ Bắc Mỹ, thì điều đó mở ra những cơ hội khác. Dù thế nào, Canada vẫn sẽ tiến lên.”

Ông cho biết Canada cũng có thể mở rộng hợp tác với Trung Quốc trong các lĩnh vực nông nghiệp, năng lượng và dịch vụ tài chính.

Tại cuộc gặp ở Trung Quốc vào thứ Ba (17/11), ông Carney dự kiến trao đổi thêm với ông Tập về “sự thay đổi của hệ thống quốc tế, vai trò của Trung Quốc trong đó và các ưu tiên của Canada”.

Cuộc gặp sắp tới diễn ra vài tháng sau khi ông Carney nói Ottawa đang theo đuổi “quan hệ đối tác chiến lược” với Bắc Kinh. Ông đưa ra phát biểu đó hồi tháng 1, trong chuyến thăm chính thức 4 ngày tới Trung Quốc. Đây là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của một lãnh đạo Canada sau gần một thập niên.

Những phát biểu ấy đánh dấu sự đổi giọng so với thời ông Carney tranh cử năm 2025, khi ông gọi Trung Quốc là mối đe dọa an ninh hàng đầu của Canada.

Động thái hướng về Bắc Kinh nằm trong nỗ lực của ông Carney nhằm đa dạng hóa quan hệ kinh tế và chiến lược của Canada, sau khi căng thẳng thương mại và thuế quan từ phía ông Trump leo thang.

Ottawa đã đạt thỏa thuận giúp tổng mức thuế Trung Quốc áp lên hạt cải dầu canola của Canada giảm xuống còn khoảng 15%. Về phần mình, Canada điều chỉnh mức thuế 100% áp lên xe điện Trung Quốc, cho phép hạn ngạch 49.000 xe điện được hưởng thuế suất ưu đãi 6,1%.

Ô tô Trung Quốc

Ông Carney từng nói ông sẽ hoan nghênh các hãng xe Trung Quốc mở cơ sở tại Canada, với điều kiện họ tạo ra việc làm tốt. Tuy nhiên, ông dè chừng những nhà máy nơi công nhân lắp ráp xe từ linh kiện phần lớn sản xuất tại Trung Quốc.

Theo ông, điều này đòi hỏi tiêu chuẩn lao động chặt chẽ, cùng cơ sở sản xuất và chuỗi cung ứng trong nước phát triển dần theo thời gian, trong đó có khoáng sản thiết yếu của Canada dùng cho xe điện.

“Vấn đề không chỉ là xe lắp ráp từ bộ linh kiện,” ông từng nói với các phóng viên. “Phải có cả khâu sản xuất trong đó.”

Thủ hiến tỉnh Ontario Doug Ford đã chỉ trích thỏa thuận xe điện giữa Canada và Trung Quốc. Ông cảnh báo việc cho phép xe điện Trung Quốc vào Canada có thể đe dọa việc làm tại tỉnh này và làm suy yếu khả năng tiếp cận thị trường Mỹ.

Đảng Bảo thủ ở cấp liên bang và các chuyên gia cũng chỉ trích thỏa thuận này. Họ cho rằng thỏa thuận đe dọa an ninh quốc gia vì xe sản xuất tại Trung Quốc có khả năng giám sát trên diện rộng. Những người chỉ trích còn cảnh báo về việc xích lại gần Trung Quốc, sau khi một cuộc điều tra công khai hoàn tất năm ngoái phát hiện Bắc Kinh can thiệp sâu rộng vào công việc của Canada.

Thuế quan của ông Trump đã tác động đến ngành ô tô Canada, vốn phụ thuộc nhiều vào hoạt động sản xuất xuyên biên giới. Sản lượng xe của Canada giảm 5,4% trong năm 2025. Hãng Stellantis đã chuyển kế hoạch sản xuất mẫu Jeep Compass từ nhà máy ở Brampton, tỉnh Ontario, sang bang Illinois, khiến hơn 2.000 công nhân mất việc.

Cuối tuần qua, ông Carney nói với phóng viên rằng ông đã trao đổi nhiều với ông Trump và các quan chức cấp cao Mỹ. Ông cho biết hai nước đang có tiến triển hướng đến một thỏa thuận thương mại có thể đạt được, nhưng vẫn còn những khác biệt cần giải quyết.

Xem thêm: