Ông Zelensky: Sẵn sàng bầu cử nhưng cần ngừng bắn và đảm bảo an ninh
- Bảo Minh
- •
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky khi trả lời phỏng vấn Tạp chí The Atlantic cho biết, Kiev đang tìm kiếm sự ủng hộ đối với phương án hòa bình do Mỹ đề xuất, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump muốn giải quyết xung đột Nga – Ukraine trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ vào tháng 11.
Zelensky: Sẵn sàng bầu cử và trưng cầu dân ý
Trong cuộc phỏng vấn, ông Zelensky cho biết Kiev sẵn sàng tổ chức bầu cử tổng thống và trưng cầu dân ý toàn quốc để quyết định việc có đạt thỏa thuận với Nga hay không, nhưng sẽ không chấp nhận bất kỳ thỏa thuận nào gây tổn hại lợi ích Ukraine.
Ông nói: “Chiến lược của chúng tôi là không để phía Mỹ nghĩ rằng chúng tôi muốn tiếp tục chiến tranh. Vì vậy, bất kỳ phương án nào có thể giúp chiến tranh kết thúc nhanh hơn, chúng tôi đều bắt đầu ủng hộ.”
Ông nhấn mạnh: “Ukraine không sợ điều gì cả. Chúng tôi đã sẵn sàng cho bầu cử chưa? Sẵn sàng. Chúng tôi đã sẵn sàng cho trưng cầu dân ý chưa? Cũng sẵn sàng.”
Tuy nhiên, ông phủ nhận thông tin do Financial Times đăng ngày 11/2 cho rằng ông có thể công bố kế hoạch tổ chức bầu cử tổng thống vào dịp tròn 4 năm Nga tấn công Ukraine (24/2). Ông giải thích rằng thỏa thuận ngừng bắn cũng như các bảo đảm an ninh do Mỹ đề xuất vẫn chưa được chốt. Theo một nguồn tin thân cận với ông Zelensky nói với RBK Ukraine: “Chừng nào chưa có an ninh, sẽ không có thông báo nào cả” . Ngay sau đó, ông Zelensky nhắc lại rằng sẽ không có cuộc bầu cử nào được lên kế hoạch cho đến khi Ukraine nhận được “các đảm bảo an ninh thích đáng”.
Vấn đề bảo đảm an ninh vẫn chưa rõ
Trong cuộc phỏng vấn, ông Zelensky thừa nhận một số chi tiết vẫn chưa được giải quyết, trong đó có câu hỏi liệu Mỹ có sẵn sàng bắn hạ tên lửa bay qua Ukraine nếu Nga vi phạm hòa bình hay không.
Ông nói: “Vấn đề này vẫn chưa được giải quyết. Chúng tôi đã nêu ra và sẽ tiếp tục nêu, đồng thời cần phải được thể hiện thành văn bản.”
The Atlantic dẫn lời ông cho biết: “Không ai tham quyền lực cả. Tôi đã sẵn sàng cho bầu cử, nhưng chúng tôi cần ngừng bắn và các bảo đảm an ninh.”
Ông nói thêm: “Tôi cho rằng chúng ta không nên đưa một thỏa thuận tồi ra trưng cầu dân ý.”
Không có đối thủ rõ ràng
Sự tín nhiệm của Zelensky đã giảm mạnh kể từ khi một số cộng sự thân cận nhất của ông bị vướng vào vụ bê bối tham nhũng diễn ra vào năm ngoái; tỷ lệ ủng hộ ông đã giảm xuống còn 20% vào tháng 12, và một cuộc thăm dò gần đây cho thấy gần một nửa người Ukraine muốn nội các “hoàn toàn bị vấy bẩn” của ông phải rời khỏi quyền lực sau khi đạt được thỏa thuận hòa bình.
Vậy nên, phía Nga quan ngại rằng việc tổ chức một cuộc bầu cử trong thời chiến mang có thể lại cho ông Zelensky cơ hội tốt nhất để bám trụ quyền lực. Cảnh sát mật của Zelensky có thể cấm các ứng cử viên và đóng cửa các điểm bỏ phiếu một cách tùy tiện theo thiết quân luật, gần một chục đảng đối lập đã bị cấm hoạt động từ năm 2022, và không có cơ sở hạ tầng nào để hàng triệu công dân Ukraine đang sinh sống tại Nga có thể bỏ phiếu.
Ngoài ra, hiện tại Zelensky không có đối thủ rõ ràng nào. Cựu Tổng tư lệnh Valery Zaluzhny được nhiều người coi là đối thủ chính của ông, hiện đang ở London, một nơi khá an toàn. Cựu Giám đốc Tình báo Quân sự Kirill Budanov thường được xem là một ứng cử viên tiềm năng, nhưng hiện lại có mối liên hệ với Zelensky vì đang điều hành văn phòng của ông. Cựu Tổng thống Pyotr Poroshenko và Thủ tướng Yulia Timoshenko đều đang đối mặt với các vụ án tham nhũng, mà bà Timoshenko mô tả là bịa đặt nhằm “thanh trừng” các ứng cử viên tiềm năng cho chức vị tổng thống.
Nga – Ukraine hai lần đàm phán chưa đạt đột phá
Trước đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin từng tuyên bố ông Zelensky không phải đối tác đàm phán hợp pháp, với lý do ông lên nắm quyền từ năm 2019 nhưng chưa tổ chức bầu cử lại.
Dưới sự trung gian của Mỹ, hai bên gần đây đã tiến hành hai vòng đàm phán ba bên nhưng kết quả hạn chế.
Vòng gần nhất diễn ra ngày 5/2 tại Abu Dhabi (UAE), kéo dài 2 ngày. Dù chưa đạt đột phá, hai bên đồng ý trao đổi 157 tù binh mỗi phía và tiếp tục các đợt trao đổi sau đó.
Phía Ukraine tiếp nhận 157 người gồm binh sĩ, Vệ binh Quốc gia, lực lượng biên phòng và 7 dân thường. Bộ Quốc phòng Nga xác nhận 157 tù binh Nga đã về nước, trong đó có 3 dân thường bị bắt khi quân Ukraine tấn công khu vực Kursk giai đoạn 2024–2025.
Ngày 7/2, ông Zelensky tiết lộ phía Mỹ hy vọng hoàn tất việc ký toàn bộ văn kiện ngừng bắn trước tháng Sáu, và đang nỗ lực tối đa để chấm dứt chiến tranh với một kế hoạch hành động rõ ràng.
Bế tắc lớn nằm ở Donbas
Vòng đàm phán ba bên đầu tiên diễn ra ngày 23/1, cũng tại UAE, nhưng không đạt thỏa thuận. Trong thời gian đàm phán, Nga còn tiến hành không kích diện rộng, khiến khoảng 1 triệu người Ukraine mất điện giữa mùa đông giá rét.
Nga tái khẳng định rằng nếu không đạt đồng thuận về quy chế Donetsk thì không thể có hòa bình lâu dài.
Tranh chấp cốt lõi nằm ở chủ quyền vùng Donbas: Nga muốn kiểm soát hoàn toàn, trong khi Ukraine từ chối “nhượng lại” cho Tổng thống Putin phần lãnh thổ mà quân đội nước này vẫn còn đang phòng thủ.
Hiện Luhansk gần như do Nga kiểm soát, nhưng tại Donetsk vẫn còn khoảng 20% diện tích (khoảng 5.000 km²) do Ukraine trấn giữ. Tuyến phòng thủ này giúp ngăn Nga tiến về bờ đông sông Dnipro.
Ông Trump: Hai bên đã sẵn sàng đạt thỏa thuận
Hai ngày trước khi vòng đàm phán đầu tiên khởi động (21/1), Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos rằng ông tin cả ông Zelensky và ông Putin đã sẵn sàng đạt thỏa thuận để kết thúc cuộc chiến kéo dài gần 4 năm.
Ông nhấn mạnh: “Chúng ta phải chấm dứt nó (cuộc chiến).”
Ông thừa nhận từng hy vọng kết thúc chiến tranh sớm hơn, nhưng giữa lãnh đạo Nga và Ukraine tồn tại “sự thù hận rất lớn”.
Ông nói thêm: “Tôi nghĩ giờ đây hai bên đã đến lúc có thể ngồi xuống đạt thỏa thuận. Nếu họ không làm được, thì đó là điều ngu ngốc.”
Xem thêm
Từ khóa Chiến tranh Nga - Ukraine Volodymyr Zelensky
