The Economist: Phe đối lập bắt giữ nền dân chủ Đài Loan làm con tin

Lý Tịnh Dao
•
Thứ Bảy, 15/08/2026

Tạp chí The Economist của Anh ngày 11/8 đăng bài bình luận có tiêu đề “Bắt giữ nền dân chủ Đài Loan làm con tin” (Taking Taiwan’s democracy hostage), chỉ trích rằng tự do và dân chủ mà Đài Loan khó khăn lắm mới giành được vốn nên là lợi thế để ngăn chặn Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) thôn tính Đài Loan, nhưng hiện nay lại “đang bị phản bội từ bên trong”.

Sau khi bài viết được đăng, các phe phái chính trị tại Đài Loan có những cách diễn giải khác nhau. Quốc dân Đảng tập trung vào những chỉ trích đối với chính quyền của ông Lại Thanh Đức được đề cập trong bài viết. Tuy nhiên, ngày 12/8, tác giả bài viết David Rennie đã công khai đăng bài trên nền tảng X để bác bỏ cách diễn giải của phe đối lập, nói rằng bài viết là nói đến việc “phe đối lập do Quốc dân Đảng đứng đầu” bắt giữ chính trị Đài Loan làm con tin và làm tê liệt nền dân chủ.

The Economist: Đài Loan đang bị phản bội từ bên trong, phe đối lập kiểm soát quốc hội, làm tê liệt chính phủ

Bài viết của The Economist đề cập rằng sau cuộc bầu cử năm 2024, Đảng Dân Tiến (DPP) nắm giữ chức tổng thống và cơ quan hành chính, trong khi phe đối lập do Quốc dân Đảng đứng đầu kiểm soát Viện Lập pháp. Kể từ đó, đấu đá giữa các đảng đã khiến hoạt động của chính phủ rơi vào tê liệt, Quốc dân Đảng bắt nền dân chủ Đài Loan làm con tin và phản bội nền dân chủ ấy từ bên trong. Bài viết còn chỉ trích gay gắt những chính trị gia này là đáng hổ thẹn.

Bài viết cho biết, phe đối lập đã gây ra hàng loạt khủng hoảng trong việc vận hành chính quyền theo hiến pháp. Các nghị sĩ Quốc dân Đảng và đồng minh đã đóng băng ngân sách chính phủ trong nhiều tháng, bao gồm cả khoản kinh phí mua sắm quân sự của Mỹ, đồng thời ngăn cản việc bổ nhiệm các thẩm phán và công tố viên của Viện Tư pháp. Bài viết cũng đề cập phe đối lập còn thực hiện một hành động tự hủy hoại nghiêm trọng, ngăn cản kế hoạch đặt mua 210.000 máy bay không người lái trên không và trên biển, nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp trong nước.

Cuối bài viết nhấn mạnh rằng tự do của Đài Loan vốn nên là một lợi thế, khiến Trung Quốc phải trả giá cao hơn nếu tiếp quản Đài Loan. Điều đáng hổ thẹn là những quyền tự do này đang bị phản bội từ bên trong.

Viện Hành chính Đài Loan: Bài viết nói phe đối lập bắt giữ chính trị Đài Loan làm con tin

Ban đầu bài viết không ghi tên tác giả. Tuy nhiên, ngày 12/8, David Rennie của The Economist đăng bài trên X và chia sẻ đường liên kết đến bài viết, xác nhận đây là chuyên mục mới nhất của ông. Ông viết:

“Một nhóm chính trị gia tầm thường, đáng thất vọng đang làm tê liệt nền dân chủ Đài Loan vì những lý do tư lợi đáng hổ thẹn. Trung Quốc là bên duy nhất chiến thắng. Đây là chuyên mục tôi viết về việc phe đối lập do Quốc dân Đảng đứng đầu bắt cóc tình hình chính trị Đài Loan bằng đủ loại thủ đoạn chính trị.”

Tuy nhiên, ngày 12/8, ông Trần Dĩ Tín, Chủ nhiệm Ban Văn truyền của Quốc dân Đảng, lại dẫn bài viết của Rennie để chỉ trích Tổng thống Lại Thanh Đức là “cứng đầu”, không muốn đàm phán với phe đối lập, khiến Đài Loan rơi vào tình trạng khó khăn trong quản trị. Ông cho rằng chính ông Lại Thanh Đức đã bắt giữ nền dân chủ Đài Loan làm con tin.

Về việc này, người phát ngôn Viện Hành chính, bà Lý Huệ Chi, phát biểu tại cuộc họp báo sau cuộc họp của Viện Hành chính ngày 13/8 rằng bài viết đang bàn về việc phe đối lập do Quốc dân Đảng dẫn đầu bắt giữ chính trị Đài Loan làm con tin, đồng thời nhắc nhở những người có ý đồ không nên làm sai trọng tâm.

Theo Thông tấn xã Trung ương Đài Loan (CNA), bà Lý Huệ Chi cho biết tác giả bài viết đã chỉ rõ rằng nội dung được bàn đến là việc phe đối lập do Quốc dân Đảng dẫn đầu bắt giữ chính trị Đài Loan làm con tin. Bài viết cũng thẳng thừng mô tả hành động của phe đối lập ngăn cản kế hoạch phát triển ngành công nghiệp máy bay không người lái trong nước là “một hành động tự hủy hoại mang tính kịch tính”, gây tổn hại nghiêm trọng đến lợi ích của chính Đài Loan.

Bà Lý Huệ Chi nhắc nhở những người có ý đồ không nên làm sai trọng tâm, cho rằng điều cộng đồng quốc tế thực sự quan tâm là liệu Đài Loan có thể chấm dứt tình trạng tiêu hao nội bộ về chính trị hay không, và liệu ngân sách quốc gia, các cơ quan hiến chính và công tác xây dựng quốc phòng có thể khôi phục hoạt động bình thường hay không.

Bà Lý Huệ Chi chỉ ra rằng dự toán ngân sách trung ương năm nay đã được trình lên Viện Lập pháp 350 ngày, sắp tròn một năm nhưng vẫn chưa được xem xét xong. Không chỉ tổng ngân sách, mà điều lệ đặc biệt về mua sắm máy bay không người lái của Bộ Quốc phòng cũng đang bị đình trệ; kế hoạch tổng thể về máy bay không người lái của Bộ Kinh tế cũng có khả năng bị cắt giảm mạnh. Đây chính là điều mà bài viết của The Economist thực sự quan tâm.

Bà Lý Huệ Chi cho rằng trước mối đe dọa ngày càng gia tăng từ ĐCSTQ, cả phe cầm quyền lẫn phe đối lập nên cùng suy nghĩ về lợi ích quốc gia và phúc lợi của người dân, bảo vệ nền dân chủ và hệ thống an ninh quốc gia khó khăn lắm mới giành được. Bà hy vọng Viện Lập pháp sẽ xem xét tổng ngân sách và các dự luật một cách lý trí, để hoạt động của quốc gia trở lại bình thường.

Ngoài ra, liên quan đến phát biểu của Chủ tịch Quốc dân Đảng Trịnh Lệ Văn trong một cuộc phỏng vấn gần đây rằng “Đài Loan chưa bao giờ là một quốc gia”, bà Lý Huệ Chi nói: “Quốc gia của chúng tôi là Trung Hoa Dân Quốc Đài Loan”, có hệ thống quản trị quốc gia của riêng mình, đồng thời có chính phủ, quân đội và bầu cử dân chủ; Đài Loan và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa không phụ thuộc lẫn nhau. Đây là sự thật được cả thế giới biết đến, cũng là thực trạng khách quan.

Phủ Tổng thống: Bài viết nói phe đối lập ngăn cản máy bay không người lái, gây tổn hại lợi ích Đài Loan

Liên quan đến việc phe đối lập cố tình làm sai trọng tâm, người phát ngôn Phủ Tổng thống, bà Quách Nhã Huệ, ngày 13/8 cho biết bài viết đã chỉ rõ rằng việc phe đối lập ngăn cản kế hoạch phát triển ngành công nghiệp máy bay không người lái trong nước là “một hành động tự hủy hoại mang tính kịch tính”, sẽ gây tổn hại nghiêm trọng đến lợi ích của Đài Loan. Bà nhắc nhở những người có ý đồ không nên cố tình làm sai trọng tâm.

Bà Quách Nhã Huệ trả lời phỏng vấn ngày 13/8, cho biết nội dung cốt lõi của bài viết trên The Economist là cảnh báo rằng đấu đá chính trị tại Đài Loan đang khiến đất nước ngày càng khó quản trị, làm suy yếu hoạt động của chính phủ, năng lực phòng vệ và sức chống chịu của nền dân chủ, cuối cùng khiến Trung (cộng) Quốc trở thành bên hưởng lợi lớn nhất.

Bà Quách Nhã Huệ nói:

“Bài viết đã chỉ rõ rằng việc phe đối lập ngăn cản kế hoạch phát triển ngành công nghiệp máy bay không người lái trong nước là ‘một hành động tự hủy hoại mang tính kịch tính’, sẽ gây tổn hại nghiêm trọng đến lợi ích của Đài Loan. Những người có ý đồ không nên cố tình làm sai trọng tâm.”

Bà Quách Nhã Huệ chỉ ra rằng tác giả bài viết đã nói rõ, chuyên mục này bàn về “phe đối lập do Quốc dân Đảng đứng đầu bắt giữ chính trị Đài Loan làm con tin”.

Bà Quách Nhã Huệ cho rằng điều cộng đồng quốc tế thực sự quan tâm là liệu Đài Loan có thể chấm dứt tình trạng tiêu hao nội bộ về chính trị, để ngân sách quốc gia, công tác xây dựng quốc phòng và các cơ quan hiến chính hoạt động bình thường hay không. Trước mối đe dọa ngày càng gia tăng từ Trung Quốc, cả phe cầm quyền lẫn phe đối lập đều nên trở lại với lợi ích quốc gia và phúc lợi của người dân, cùng nhau bảo vệ nền dân chủ và an ninh quốc gia khó khăn lắm mới giành được. Nếu chỉ cắt lấy từng câu chữ riêng lẻ để chuyển hướng trọng tâm bài viết, ngược lại sẽ làm mờ đi lời cảnh báo thực sự của cộng đồng quốc tế đối với sức chống chịu của nền dân chủ Đài Loan.

Tác giả David Rennie là nhà báo quốc tế kỳ cựu và nhà bình luận chính trị của Anh, hiện phụ trách chuyên mục địa chính trị “The Telegram” của The Economist, tập trung vào cạnh tranh giữa các cường quốc trên toàn cầu và an ninh quốc tế. Ông từng được cử đến Washington, Bắc Kinh và các thành phố quan trọng ở châu Âu trong lĩnh vực địa chính trị quốc tế, đồng thời có bề dày kinh nghiệm đặc biệt về các vấn đề châu Âu.