Thống đốc Newsom đề xuất thuế tài sản liên bang, nhưng phản đối áp dụng tại California
- Dylan Morgan
- •
Thống đốc California Gavin Newsom, người nhiều lần công khai phản đối đề xuất đề xuất áp thuế đối với giới tỷ phú ở California, ngày 26/6 lại đưa ra một ý tưởng thuế tỷ phú ở cấp liên bang, theo đó những người có tài sản ròng vượt 100 triệu USD sẽ phải chịu mức thuế tối thiểu.
Ông Newsom, người đang cân nhắc tranh cử tổng thống Mỹ năm 2028, còn cho biết ông muốn cấm giới giàu vay thế chấp bằng chứng khoán, gọi đó là kiểu “khoản vay để sống không phải đóng thuế” (tax-free lifestyle loan). Ông cho rằng các tỷ phú tthông qua hình thức vay này, các tỷ phú vẫn có thể để tài sản tiếp tục tăng giá mà không cần khai báo thu nhập chịu thuế, rồi cuối cùng còn có thể để lại tài sản cho thế hệ sau.
Đánh thuế “lợi nhuận chưa thực hiện”
Luật thuế hiện hành của Mỹ không đánh thuế đối với “lợi nhuận chưa thực hiện” trên thị trường chứng khoán, tức phần giá trị tài sản chỉ mới tăng trên giấy. Đề xuất của ông Newsom, theo đó áp mức thuế tối thiểu với người có tài sản ròng trên 100 triệu USD, sẽ đưa phần “lợi nhuận chưa thực hiện” này vào diện chịu thuế, thực chất là một dạng thuế tài sản.
Ông đồng thời đề nghị cấm giới giàu vay thế chấp chứng khoán mà không khai báo thu nhập, cho rằng biện pháp này sẽ ngăn việc né thuế tài sản.
Đáp lại đề xuất của ông Newsom, ông Joshua D. Rauh, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Hoover thuộc Đại học Stanford, viết trên Substack rằng nếu người nộp thuế mỗi khi giá trị tài sản trên sổ sách tăng lên đều phải đóng thuế, nhiều người sẽ buộc phải bán tài sản để có tiền nộp thuế.
“Điều đó sẽ gây ra vấn đề thanh khoản và có thể làm méo mó thị trường nghiêm trọng,” ông Rauh nói. “Với các tài sản khó thanh lý như doanh nghiệp tư nhân hay bất động sản, vấn đề sẽ còn nặng hơn. Một khi dùng cách tính thu nhập và thuế theo kiểu truyền thống, lập luận cho rằng tỷ phú đóng thuế suất thấp hơn người lao động bình thường sẽ không còn đứng vững.”
Nhà đầu tư mạo hiểm David Sacks, hiện là phụ trách AI và tiền mã hóa trong chính quyền Trump tại Nhà Trắng, ngày 26/6 viết trên mạng xã hội X để đáp lại đề xuất của ông Newsom: “Hôm nay lẽ ra phải là ngày Newsom đạt được thỏa thuận để chấm dứt Dự luật Thuế Tỷ Phú (BTA) nhằm cứu ngành công nghệ, nhưng thay vào đó ông ấy lại thể hiện lập trường còn gần với DSA hơn trong khi BTA giờ sẽ được đưa ra cho cử tri bỏ phiếu vào tháng 11. Mọi người, gặp nhau ở Texas!”
Ông Newsom cũng đưa ra các ý tưởng khác, trong đó có việc chính phủ liên bang lập một “quỹ cổ phần công cộng quốc gia”, nắm giữ lượng lớn cổ phần trong các công ty AI, rồi sử dụng quỹ này để phân phối lại nguồn lợi, có thể thông qua các khoản trợ cấp thôi việc lớn và các phúc lợi có thể chuyển nhượng.
Ông còn nói Mỹ nên sửa đổi hệ thống thừa kế, vì khoảng 124 nghìn tỷ USD đang được chuyển giao qua thừa kế, gọi đây là “cuộc chuyển dịch tài sản giữa các thế hệ lớn nhất trong lịch sử”. Ông Newsom cũng muốn đưa thuế doanh nghiệp quay về mức như trước nhiệm kỳ đầu của Trump.
Ông Newsom phản đối thuế tỷ phú ở California
Dù ủng hộ thuế tỷ phú trên phạm vi toàn quốc, ông Newsom lâu nay lại phản đối một đề xuất tương tự ở California. Đề xuất này dự kiến đánh thuế một lần, tối đa 5%, đối với những người cư trú tại California tính đến ngày 1/1 và có tài sản ròng trên 10 tỷ USD; 90% nguồn thu sẽ dành cho y tế và 10% cho cứu trợ thực phẩm.
Ông Newsom cho rằng cách phân bổ chi tiêu của đề xuất đã bỏ qua trường công, các phòng khám thuộc mạng lưới an sinh cộng đồng và những cơ sở chăm sóc sinh sản được Planned Parenthood (Liên đoàn Kế hoạch hóa Gia đình Hoa Kỳ) hậu thuẫn. Ông cũng nói loại thuế tài sản này không nên do một bang tự áp dụng, vì giới giàu California sẽ chuyển sang các bang có thuế thấp hơn để né thuế.
Ông nói: “Tôi sẽ bỏ phiếu phản đối, vì đề xuất này gần như dồn toàn bộ khoản thu mới vào một nhóm chi tiêu duy nhất của bang.”
Ngày 17/6, sau khi Ngoại trưởng bang California Shirley N. Weber thông báo đề xuất thuế tài sản đã đủ chữ ký để được đưa vào lá phiếu bầu cử, liên minh “Immediate Billionaire Tax” (Liên minh Áp thuế ngay đối với các tỷ phú) nói rằng nếu ông Newsom sẵn sàng ủng hộ mức thuế tài sản 2%, họ sẽ chấp nhận bỏ đề xuất mức 5% ban đầu.
Người phát ngôn của ông Newsom, Tara Gallegos, cho biết việc giảm thuế suất cũng không thay đổi được “khuyết điểm cốt lõi” của đề xuất, vốn gây hại cho lao động California. Bà nói thống đốc ủng hộ việc những người giàu nhất nước Mỹ phải đóng góp phần thuế công bằng của mình, nhưng biện pháp do California tự triển khai và thiết kế kém này sẽ làm giảm nguồn lực dành cho giáo viên, trường học, phòng khám và an ninh công cộng.
Thu nhập có thể thấp hơn dự kiến
Nghiên cứu của Viện Hoover cho thấy thuế tỷ phú ở California nhiều khả năng chỉ mang về khoảng 40 tỷ USD, thấp hơn rất xa con số 100 tỷ USD mà phe ủng hộ từng nêu; nếu tính thêm các chi phí khác, ngân sách bang thậm chí có thể thiệt khoảng 25 tỷ USD.
Ông Rauh nói rằng nguồn thu thực tế từ thuế tỷ phú có thể thấp hơn rất nhiều so với con số được quảng bá, và nếu cộng thêm thất thu thuế thu nhập vì giới giàu rời khỏi California, tình hình tài chính của bang có thể còn tệ hơn.
Đã có 6 tỷ phú rời California
Một trong những tỷ phú đã rời California là ông Sergey Brin, đồng sáng lập Google, người đã quyên góp 82 triệu USD cho tổ chức phản đối đề xuất này là “Building a Better California”. Ủy ban chính trị này đến nay đã huy động hơn 118 triệu USD.
Viện Hoover cho biết kể từ khi đề xuất được công bố, đã có 6 tỷ phú công khai thông báo chuyển khỏi California, khiến tổng giá trị tài sản thuộc diện chịu thuế giảm 536 tỷ USD, tương đương khoảng 30%.
Theo nghiên cứu, chỉ riêng việc ông Brin rời California đã khiến bang này mất gần 12 tỷ USD tiền thuế tiềm năng. Ngoài ra, ông Peter Thiel, ông Mark Zuckerberg và đạo diễn Steven Spielberg cũng đã rời California trong những năm gần đây, và nghiên cứu ước tính còn có thêm nhiều người khác đã chuyển đi nhưng không công bố.
Xem thêm
Từ khóa California Gavin Newsom Thuế người giàu
