Đòn tấn công của Iran vào LNG Qatar đe dọa hợp đồng khí đốt với TQ và toàn cầu

Thứ Ba (24/3), QatarEnergy thông báo rằng do chiến tranh với Iran, một số hợp đồng cung cấp khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) dài hạn đã rơi vào tình trạng bất khả kháng, bao gồm các hợp đồng với khách hàng tại Ý, Bỉ, Hàn Quốc và Trung Quốc. Điều khoản bất khả kháng là một điều khoản trong hợp đồng cho phép một bên được miễn trừ nghĩa vụ khi xảy ra những sự kiện không thể lường trước. Các công ty dầu mỏ tại Kuwait và Bahrain gần đây cũng đã viện dẫn điều khoản này.

Các hoạt động quân sự của Hoa Kỳ và Israel nhằm vào Iran đã bước sang tuần thứ tư. Việc Iran phong tỏa Eo biển Hormuz, cùng với các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các quốc gia láng giềng, trong đó có Qatar, nhắm vào các cơ sở dầu khí, đã vấp phải sự lên án quốc tế và làm gián đoạn một phần sản xuất, cung ứng năng lượng toàn cầu. Khu vực châu Á và châu Âu chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Ngày 18/3, Qatar cho biết tên lửa Iran đã tấn công khu công nghiệp khí đốt quan trọng Ras Laffan Industrial City, gây ra “thiệt hại nghiêm trọng”.

Mức độ thiệt hại lớn đến mức Giám đốc điều hành QatarEnergy cho biết công ty có thể buộc phải tuyên bố các hợp đồng dài hạn rơi vào tình trạng “bất khả kháng”. Ông nói điều này có thể ảnh hưởng đến nguồn cung LNG cho Ý, Bỉ, Hàn Quốc và Trung Quốc “trong thời gian lên tới năm năm”.

Thiệt hại đối với các cơ sở khí đốt của Qatar sẽ tác động mạnh nhất đến châu Á, bởi khoảng 3/4 lượng LNG của nước này được xuất sang khu vực này — đặc biệt là Trung Quốc, Ấn Độ, Đài Loan, Hàn Quốc và Pakistan. Năm 2022, Sinopec đã ký thỏa thuận cung cấp LNG kéo dài 27 năm với QatarEnergy, theo đó Qatar cam kết cung cấp 4 triệu tấn LNG mỗi năm. Phần còn lại chủ yếu được xuất sang châu Âu như Ý, Bỉ, Ba Lan, và một phần nhỏ tới Anh — quốc gia năm ngoái chỉ nhập khoảng 1% LNG từ Qatar, chủ yếu phụ thuộc vào nguồn trong nước ở Biển Bắc và nhập khẩu từ Na Uy, Mỹ.

Tuần trước, CEO QatarEnergy cho biết cuộc tấn công của Iran vào Ras Laffan đã làm hư hại khoảng 17% công suất xuất khẩu LNG của nước này, gây thiệt hại ước tính 20 tỷ USD mỗi năm và đe dọa nguồn cung cho cả châu Âu và châu Á. Ông tiết lộ rằng trong 14 dây chuyền sản xuất LNG, có hai dây chuyền và một trong hai cơ sở chuyển đổi khí sang lỏng đã bị hư hại.

Ông cho biết việc sửa chữa sẽ khiến sản lượng LNG khoảng 12,8 triệu tấn mỗi năm bị gián đoạn trong vòng 3–5 năm tới.

Giống như dầu mỏ, khí đốt xuất khẩu từ khu vực Vịnh Ba Tư chiếm khoảng 20% nhu cầu toàn cầu. Tuy nhiên, khí tự nhiên (chủ yếu là methane) khác biệt đáng kể so với dầu thô. Để vận chuyển dưới dạng hóa lỏng, methane phải được làm lạnh xuống dưới -162°C.

Ở mức nhiệt này, thép trở nên giòn, khiến việc lưu trữ và vận chuyển LNG trên tàu trở nên tốn kém và tiêu tốn nhiều năng lượng. Quá trình hóa lỏng và vận chuyển methane có thể tiêu hao tới 15% lượng khí khai thác ban đầu.

Điều này cũng đồng nghĩa với việc cơ sở hạ tầng để xử lý loại nhiên liệu dễ cháy nổ này trong điều kiện khắc nghiệt phải cực kỳ phức tạp và đắt đỏ. Ví dụ, việc xây dựng khu khí đốt Ras Laffan đã kéo dài hàng chục năm, qua nhiều giai đoạn và tiêu tốn hàng chục tỷ USD.