Ông Rubio: Mỹ và Trung Quốc phản đối việc Iran thu phí tại eo biển Hormuz

Trong chuyến thăm Bắc Kinh ngày 14/5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Mỹ và Trung Quốc đã đạt đồng thuận về việc phản đối Iran quân sự hóa Eo biển Hormuz cũng như phản đối việc Tehran thu phí tàu thuyền qua lại tuyến hàng hải chiến lược này. Phát biểu được Rubio đưa ra trong các cuộc phỏng vấn với NBC News và Fox News sau cuộc hội đàm kéo dài hai giờ giữa Tổng thống Donald Trump và lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình.

Ngoại trưởng Macro Rubio nhấn mạnh Trung Quốc đã bày tỏ rõ lập trường không ủng hộ việc Iran kiểm soát hay áp đặt cơ chế thu phí tại eo biển Hormuz. Theo ông, đây cũng là quan điểm của Washington. Ngoại trưởng Mỹ cho biết một số tàu Trung Quốc hiện bị mắc kẹt tại khu vực Vịnh Ba Tư do Iran áp dụng cơ chế chọn lọc cho phép một số tàu đi qua trong khi hạn chế các tàu khác.

Eo biển Hormuz là tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới. Việc Iran phong tỏa thực tế khu vực này đã gây gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung dầu toàn cầu và khiến giá năng lượng tăng mạnh. Rubio cho rằng tác động đối với châu Á còn lớn hơn nhiều khu vực khác vì các nền kinh tế châu Á phụ thuộc nặng nề vào nguồn dầu vận chuyển qua Hormuz. Ông cũng nhấn mạnh nền kinh tế xuất khẩu của Trung Quốc sẽ chịu ảnh hưởng nếu kinh tế toàn cầu suy giảm do khủng hoảng năng lượng, bởi nhu cầu nhập khẩu hàng hóa Trung Quốc từ các nước khác sẽ giảm xuống.

Theo một báo cáo của Ủy ban Đánh giá Kinh tế và An ninh Mỹ – Trung thuộc Quốc hội Mỹ công bố hồi tháng 3, Trung Quốc hiện mua khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran. Ông Rubio cho rằng điều này khiến Bắc Kinh có lợi ích trực tiếp trong việc ổn định tình hình tại Vịnh Ba Tư và gây sức ép để Iran thay đổi chính sách hiện nay. Tuy vậy, ông khẳng định Mỹ chưa yêu cầu Trung Quốc hỗ trợ trong vấn đề Hormuz và cũng “không cần sự giúp đỡ” từ Bắc Kinh.

Ngoại trưởng Mỹ còn tiết lộ hai bên đã tìm thấy thêm một điểm đồng thuận khác liên quan tới Iran, đó là Trung Quốc tái khẳng định phản đối Tehran phát triển vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, theo thông cáo chính thức của hãng thông tấn Tân Hoa Xã, phía Trung Quốc chỉ nói hai nhà lãnh đạo đã trao đổi về “các vấn đề quốc tế và khu vực quan trọng, bao gồm tình hình Trung Đông”, mà không nhắc trực tiếp tới Iran.

Ông Rubio đồng thời cảnh báo rằng Iran không nên lợi dụng tình hình chính trị nội bộ của Mỹ để gây sức ép buộc Tổng thống Trump chấp nhận một thỏa thuận bất lợi.