Bộ trưởng giải trình việc di chuyển di tích để làm đường nối sân bay Gia Bình

Minh Long
•
Chủ Nhật, 23/08/2026

Đình Đông Côi và đình Tam Sơn được đề xuất di chuyển để phục vụ dự án đường kết nối sân bay Gia Bình với Hà Nội, trong khi đền Tân Trăn chưa được đưa vào dự thảo nghị quyết.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh. (Ảnh: quochoi.vn)

Đề xuất di chuyển 2 di tích

Sáng 23/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Nghị quyết về cơ chế, chính sách áp dụng cho việc di chuyển di tích trong phạm vi thực hiện dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, đoạn qua Bắc Ninh và dự án xây dựng Doanh trại Trung đoàn Không quân Công an nhân dân.

Trước đó, Chính phủ trình Quốc hội đề xuất di chuyển 3 di tích gồm đền Tân Trăn, đình Đông Côi và đình Tam Sơn. Cả 3 di tích đều được Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh xếp hạng di tích cấp tỉnh.

Trong đó, đền Tân Trăn, xã Lâm Thao nằm trong phạm vi dự án xây dựng Doanh trại Trung đoàn Không quân Công an nhân dân. Đình Đông Côi, phường Thuận Thành và đình Tam Sơn, xã Lương Tài nằm trong phạm vi dự án đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Hà Nội.

Tuy nhiên, sau quá trình xem xét, Chính phủ thống nhất chỉ đề xuất áp dụng cơ chế di chuyển đối với đình Đông Côi và đình Tam Sơn.

Đối với đền Tân Trăn, Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát hiện trạng và các vấn đề liên quan đến Luật Tín ngưỡng, tôn giáo, do đó chưa đưa di tích này vào dự thảo nghị quyết trình Quốc hội.

Di chuyển không chỉ là tháo dỡ rồi dựng lại

Thảo luận tại hội trường, đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Đoàn ĐBQH TP Huế, tán thành việc ban hành nghị quyết về di chuyển các di tích, nhưng cho rằng cần nhìn nhận vấn đề từ cả hai phía.

Một bên là những công trình hạ tầng chiến lược có vai trò tạo động lực phát triển trong tương lai. Bên còn lại là những di tích mang giá trị lịch sử, tín ngưỡng và bản sắc cộng đồng.

Theo đại biểu, đình Đông Côi là không gian thờ phụng 3 vị Thành hoàng mà theo truyền thống địa phương là 3 anh em họ Nguyễn có công giúp Triệu Quang Phục chống quân Lương vào thế kỷ VI.

Trải qua nhiều thế hệ, đình Đông Côi vẫn gắn với đời sống cộng đồng, là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, lễ hội và lưu giữ ký ức làng quê.

Đình Tam Sơn cũng mang những giá trị tương tự. Di tích không chỉ có kiến trúc mà còn gắn với thần tích, sắc phong, đồ thờ, nghi lễ và đời sống tín ngưỡng của cộng đồng.

Vì vậy, đại biểu Nguyễn Thị Sửu cho rằng nếu phải di chuyển thì không thể coi đây đơn thuần là việc tháo dỡ một công trình rồi dựng lại tại địa điểm khác.

Phải có điều kiện chặt chẽ

Theo đại biểu Nguyễn Thị Sửu, việc cho phép di chuyển đình Đông Côi và đình Tam Sơn cần đi kèm các điều kiện pháp lý chặt chẽ.

Trước hết, nghị quyết cần xác định rõ phạm vi, chỉ áp dụng đối với 2 di tích nằm trong phạm vi dự án tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Hà Nội, không sử dụng cơ chế hướng dẫn để mở rộng thêm đối tượng.

Việc di chuyển cũng cần được thực hiện theo cơ chế đặc thù được Quốc hội quyết định tại Điều 2 Nghị quyết 256 ban hành năm 2025.

Đồng thời, phải có phương án cụ thể nhằm bảo tồn tối đa các yếu tố cấu thành di tích và phát huy giá trị sau khi di chuyển.

Đại biểu cũng đề nghị công khai, minh bạch và tham vấn cộng đồng là yêu cầu bắt buộc. Người dân cần được biết di tích sẽ được chuyển đến đâu và được tham gia vào quá trình xây dựng phương án bảo tồn đời sống văn hóa gắn với di tích.

UBND tỉnh Bắc Ninh phải chịu trách nhiệm về hồ sơ khoa học, phạm vi, ranh giới, phương án di chuyển và kết quả bảo tồn. Chính phủ chịu trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra và xử lý những vấn đề vượt thẩm quyền.

Hạ tầng chiến lược nhưng phải bảo tồn di sản

Theo cơ quan thẩm tra, dự án đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Hà Nội là một bộ phận của hệ thống hạ tầng chiến lược, cần hoàn thành đồng bộ để phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027.

Dự án xây dựng Doanh trại Trung đoàn Không quân Công an nhân dân cũng gắn với yêu cầu quốc phòng – an ninh.

Do đó, việc triển khai các dự án có yêu cầu tiến độ cao. Tuy nhiên, yêu cầu phát triển hạ tầng cần được thực hiện hài hòa với nhiệm vụ bảo tồn di sản.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu nhấn mạnh, di chuyển phải được xem là giải pháp để di sản tiếp tục tồn tại, được cộng đồng nhận diện, thực hành và truyền lại, thay vì chỉ thay đổi vị trí của công trình.

Bộ trưởng: Giữ tối đa yếu tố gốc của di tích

Giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết Chính phủ thống nhất đề nghị áp dụng cơ chế, chính sách di chuyển đối với đình Đông Côi và đình Tam Sơn.

Đối với đền Tân Trăn, Chính phủ sẽ chỉ đạo rà soát hiện trạng và các vấn đề liên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo, nên chưa đưa di tích này vào dự thảo nghị quyết.

Bộ trưởng cho biết trong quá trình tổ chức thực hiện, các cơ quan chức năng phải tuân thủ quy định pháp luật, bảo tồn tối đa và phát huy giá trị di tích.

Việc di chuyển phải bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, có tham vấn ý kiến người dân và chỉ thực hiện khi thực sự cần thiết, không còn phương án thay thế để bảo tồn tại chỗ.

Theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, các đình, đền truyền thống gắn chặt với làng, xã và cộng đồng dân cư. Vì vậy, khi di chuyển đến địa điểm mới, cần bảo đảm các yếu tố gốc cấu thành di tích, đồng thời tiếp tục phát huy giá trị văn hóa, lịch sử gắn với cộng đồng.

UBND tỉnh Bắc Ninh sẽ tổ chức thực hiện theo thẩm quyền. Chính phủ có trách nhiệm hướng dẫn, theo sát quá trình này để bảo đảm việc di chuyển được thực hiện đúng quy định và mục tiêu đề ra.