Sự cố UAV xuất hiện gần sân bay Tân Sơn Nhất tối 11/8 đã làm nhiều chuyến bay phải thay đổi kế hoạch khai thác, ảnh hưởng đến lịch trình của các hãng hàng không và hành khách.

Sự cố UAV xuất hiện gần sân bay Tân Sơn Nhất tối 11/8 đã làm nhiều chuyến bay phải thay đổi kế hoạch khai thác, ảnh hưởng đến lịch trình của các hãng hàng không và hành khách. (Ảnh: AI)

Ngày 12/8, thông tin từ Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), các hãng hàng không và các đơn vị liên quan cho thấy hoạt động khai thác tại sân bay Tân Sơn Nhất trong chiều tối 11/8 bị ảnh hưởng sau khi nhiều phi công phát hiện UAV hoạt động trái phép trong vùng trời quản lý bay. Các đơn vị đã áp dụng phương án ứng phó nhằm bảo đảm an toàn khai thác, đồng thời phối hợp xác minh nguồn gốc thiết bị.

 

Theo thông tin tổng hợp, sự cố xảy ra qua hai đợt trong cùng buổi chiều. Lần đầu, khoảng 17h34, tổ lái chuyến bay từ Cam Ranh đến TP.HCM thông báo phát hiện một UAV khi máy bay chuẩn bị hạ cánh. 

Thiết bị được ghi nhận ở khu vực cách sân bay khoảng 10 dặm, tương đương hơn 16 km, ở độ cao khoảng 3.000 feet, tương đương hơn 900 m. Sau đó, một tổ lái khác tiếp tục thông báo phát hiện thêm một UAV ở độ cao khoảng 1.800 feet, gần 550 m, khi máy bay vừa cất cánh.

Trước nguy cơ có thể ảnh hưởng đến an toàn hàng không, Đài chỉ huy và các đơn vị quản lý sân bay đã triển khai phương án ứng phó theo quy định, tạm dừng hoạt động cất, hạ cánh để kiểm tra và đánh giá tình hình. 

Trong thời gian này, nhiều chuyến bay phải bay chờ trên không, thay đổi lịch trình hoặc chuyển hướng hạ cánh tại sân bay dự bị nhằm bảo đảm an toàn cho hành khách và tàu bay.

Đến khoảng 19h16, hoạt động khai thác được khôi phục. Tuy nhiên, chỉ ít phút sau, khoảng 19h34 – 19h40, Đài chỉ huy tiếp tục nhận thông tin về một UAV xuất hiện ở khu vực hướng tây – tây nam sân bay. Sự việc khiến Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất phải kích hoạt lại phương án ứng phó và tiếp tục tạm dừng hoạt động cất, hạ cánh cho đến khi các điều kiện an toàn được bảo đảm.

Việc hai lần tạm dừng hoạt động khai thác trong cùng một buổi tối đã ảnh hưởng đến lịch trình của nhiều hãng hàng không. Theo thống kê sơ bộ, khoảng 100 chuyến bay đi và đến Tân Sơn Nhất bị tác động ở nhiều mức độ khác nhau. Không chỉ những chuyến bay đang khai thác trong thời điểm xảy ra sự cố bị ảnh hưởng, nhiều chuyến bay sau đó cũng phải điều chỉnh kế hoạch do tác động dây chuyền.

Vietnam Airlines là hãng chịu ảnh hưởng lớn nhất. Hãng cho biết có hơn 60 chuyến bay bị tác động trực tiếp và gián tiếp. Trong số này, khoảng 15 chuyến bay từ các sân bay khác đến TP.HCM và 15 chuyến bay theo chiều ngược lại phải tạm điều chỉnh lịch trình. Ngoài ra, khoảng 14 chuyến bay phải bay chờ hoặc chuyển hướng hạ cánh xuống sân bay khác trong thời gian các đơn vị chức năng xử lý sự cố. 

Sau khi hoạt động khai thác tại Tân Sơn Nhất trở lại bình thường, lịch bay của hãng vẫn tiếp tục chịu ảnh hưởng, kéo theo khoảng 20 chuyến bay khác từ đêm 11/8 đến sáng 12/8 phải thay đổi kế hoạch khai thác, tác động đến hơn 9.000 hành khách.

Bên cạnh Vietnam Airlines, Vietjet, Sun Phú Quốc và một số hãng hàng không khác cũng ghi nhận khoảng 26 chuyến bay bị ảnh hưởng. Nhiều hành khách phải chờ tại nhà ga lâu hơn dự kiến do thời gian khởi hành thay đổi hoặc lịch bay được điều chỉnh để phù hợp với phương án điều hành của cơ quan quản lý bay.

Theo thông tin từ Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), khi phát hiện nguy cơ có thể ảnh hưởng đến an toàn khai thác, đơn vị đã triển khai phương án điều phối luồng không lưu đối với các chuyến bay dự kiến khai thác tại Tân Sơn Nhất. Các chuyến bay đang trên đường đến sân bay được điều hành bay chờ hoặc điều chỉnh phù hợp với tình hình thực tế, trong khi các chuyến bay chuẩn bị khởi hành được tạm thời dừng cất cánh để bảo đảm an toàn.

Thông tin từ Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất cho biết, tại thời điểm áp dụng phương án ứng phó lần đầu đã có 7 chuyến bay đang chờ cất cánh. Sau khi đánh giá điều kiện an toàn, Đài chỉ huy cùng Cảng vụ Hàng không miền Nam đã cho phép khôi phục hoạt động cất, hạ cánh vào khoảng 19h16. Tuy nhiên, khi tiếp tục nhận thông tin về UAV xuất hiện ở khu vực hướng tây – tây nam sân bay, phương án ứng phó được kích hoạt thêm một lần nữa và hoạt động khai thác chỉ được khôi phục hoàn toàn vào khoảng 20h34 cùng ngày.

Theo các đơn vị quản lý hàng không, việc tạm dừng khai thác trong những tình huống như vậy là biện pháp nhằm bảo đảm an toàn cho hoạt động bay. Chỉ khi xác định các điều kiện khai thác đáp ứng yêu cầu, sân bay mới được phép khôi phục hoạt động cất, hạ cánh. Đồng thời, việc điều phối luồng không lưu cũng được thực hiện để hạn chế tối đa ảnh hưởng dây chuyền đối với mạng đường bay.

Sau sự cố, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) đã phối hợp với Bộ Tư lệnh TP.HCM cùng các đơn vị liên quan kiểm tra, xác minh để làm rõ nguồn gốc của các UAV xuất hiện gần khu vực sân bay. Đến thời điểm thông tin được công bố, việc xác minh vẫn đang được tiếp tục thực hiện.

Theo đánh giá của ngành hàng không, UAV xuất hiện trong khu vực hoạt động bay có thể buộc máy bay phải bay chờ, thay đổi phương thức cất, hạ cánh hoặc chuyển hướng đến sân bay dự bị. Trong trường hợp xảy ra va chạm giữa UAV và tàu bay, nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn hàng không là rất lớn. Chính vì vậy, mỗi khi ghi nhận thiết bị bay không người lái xuất hiện trong vùng trời quản lý bay, các đơn vị điều hành đều phải áp dụng các phương án ứng phó theo quy định nhằm bảo đảm an toàn cho hoạt động khai thác.

Không chỉ sự cố tại Tân Sơn Nhất, thời gian gần đây nhiều sân bay tại Việt Nam cũng ghi nhận tình trạng UAV xuất hiện gần khu vực hoạt động bay. 

Theo thông tin được tổng hợp từ các cơ quan chức năng, trong tháng 6, sân bay Nội Bài từng bị ảnh hưởng gần một giờ sau khi phát hiện thiết bị bay không người lái xuất hiện gần khu vực sân bay, khiến 16 chuyến bay chậm khởi hành. 

Trước đó, trong tháng 3, một UAV xuất hiện gần khu vực tiếp cận hạ cánh của sân bay Cát Bi làm gián đoạn hoạt động khai thác khoảng 4 giờ và khiến 4 chuyến bay phải chuyển hướng đến Nội Bài. 

Vào dịp Tết Nguyên đán hồi tháng 2, sân bay Đà Nẵng cũng ghi nhận nhiều trường hợp UAV xuất hiện trên đường bay, ảnh hưởng đến hoạt động khai thác.

Theo ngành hàng không, khi UAV xuất hiện trong khu vực hoạt động bay, máy bay có thể phải bay chờ, thay đổi phương thức cất, hạ cánh hoặc chuyển hướng đến sân bay dự bị. 

Nguy cơ va chạm giữa thiết bị bay không người lái và tàu bay được đánh giá có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn hàng không, vì vậy mọi tín hiệu liên quan đều phải được xử lý theo quy trình bảo đảm an toàn khai thác.

Các cơ quan chức năng cũng khuyến cáo người dân cần tìm hiểu đầy đủ các quy định hiện hành trước khi sử dụng flycam hoặc UAV, xác định đúng khu vực được phép hoạt động và hoàn thành các thủ tục theo quy định. Việc điều khiển thiết bị bay tại khu vực cấm hoặc khu vực ảnh hưởng đến hoạt động hàng không có thể dẫn đến xử lý vi phạm theo quy định hiện hành.

Theo Luật Hàng không dân dụng Việt Nam 2025, hoạt động bay phải tuân thủ vùng trời được phép và bảo đảm an toàn trong quá trình cất, hạ cánh cũng như điều hành bay. Khu vực cảng hàng không, sân bay và vùng lân cận thuộc phạm vi được kiểm soát chặt chẽ đối với hoạt động của các thiết bị bay không người lái. Bên cạnh đó, Nghị định 288/2025/NĐ-CP quy định tổ chức, cá nhân sử dụng UAV hoặc flycam phải đăng ký phương tiện trước khi đưa vào khai thác và chỉ được cấp giấy chứng nhận khi đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật theo quy định.

Ngoài yêu cầu đăng ký phương tiện, Nghị định 282/2025/NĐ-CP cũng quy định các mức xử lý đối với nhiều hành vi vi phạm liên quan đến hoạt động bay. Người sử dụng UAV chưa đăng ký, chưa được cấp phép hoặc điều khiển thiết bị không đúng khu vực, thời gian, tọa độ, giới hạn cho phép có thể bị xử lý vi phạm hành chính. Trường hợp thực hiện hoạt động bay khi chưa có giấy phép hoặc gây ảnh hưởng đến an toàn của phương tiện bay khác có thể bị áp dụng các mức xử lý cao hơn. Nếu hành vi gây hậu quả nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Liên quan đến việc hoàn thiện quy định quản lý UAV, tại phiên thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật về quân sự, quốc phòng ngày 8/8, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phan Văn Giang cho rằng cần phân biệt giữa yêu cầu phát triển kinh tế tầm thấp và yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh. Theo ông, UAV là loại phương tiện có nhiều chủng loại, dễ sản xuất nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, vì vậy cần được định danh để cơ quan chức năng có thể xác định phương tiện đang hoạt động, mục đích sử dụng và khu vực khai thác.

Theo nội dung được công bố, Bộ Quốc phòng không đề xuất trực tiếp thực hiện toàn bộ việc cấp phép bay mà hướng đến xây dựng các điều kiện, tiêu chuẩn phục vụ việc cấp phép. Việc phân công cơ quan thực hiện có thể do Chính phủ quyết định. Dữ liệu về phương tiện đã được cấp phép cần được chia sẻ với lực lượng bảo vệ vùng trời để phục vụ việc kiểm tra, theo dõi trong quá trình hoạt động.

Đại biểu Quốc hội Trịnh Xuân An cũng cho rằng cần có quy định pháp lý rõ ràng đối với thiết bị bay không người lái nhằm vừa bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh, vừa phù hợp với hoạt động phát triển kinh tế – xã hội. Theo ông, việc quản lý có thể được phân loại theo từng khu vực để vừa bảo đảm an toàn tại những nơi có yêu cầu kiểm soát cao, vừa tạo điều kiện cho các hoạt động dân sự phù hợp.

Đến thời điểm các nguồn tin được công bố, nguyên nhân các UAV xuất hiện gần khu vực Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất vẫn đang được các đơn vị liên quan tiếp tục kiểm tra, xác minh. Trong khi đó, sự cố xảy ra tối 11/8 được xem là một trong những vụ việc có phạm vi ảnh hưởng lớn đối với hoạt động khai thác tại sân bay này, khi hàng chục chuyến bay phải điều chỉnh lịch trình và nhiều hành khách bị tác động do việc tạm dừng hoạt động cất, hạ cánh để bảo đảm an toàn hàng không.

Minh Long