Vĩnh Long dự kiến chi hơn 10.800 tỷ đồng ứng phó hạn mặn mùa khô 2026–2027

Minh Long
•
Thứ Ba, 03/11/2026

Trước nguy cơ El Niño làm gia tăng hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn, Vĩnh Long xây dựng 3 kịch bản ứng phó, dự kiến bố trí 10.833 tỷ đồng cho các công trình và giải pháp bảo đảm nguồn nước.

Ngày 3/11, UBND tỉnh Vĩnh Long tổ chức buổi làm việc với các sở, ngành và địa phương để đánh giá việc chuẩn bị phương án phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn mùa khô 2026–2027.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, tỉnh đã ban hành kịch bản ứng phó với hiện tượng El Niño năm 2026–2027, đồng thời trình UBND tỉnh dự thảo kế hoạch phòng, chống thiếu nước, hạn hán và xâm nhập mặn. Mục tiêu là bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất, sinh hoạt và hạn chế thiệt hại do thời tiết bất lợi.

Ba kịch bản ứng phó xâm nhập mặn

Ngành nông nghiệp đề xuất 3 kịch bản theo mức độ xâm nhập mặn. Kịch bản thứ nhất tương đương mức trung bình nhiều năm giai đoạn 2021–2026; kịch bản thứ hai tương đương mùa khô 2015–2016; kịch bản thứ ba là tình huống nghiêm trọng, tương đương mùa khô 2019–2020, thời điểm xâm nhập mặn đạt mức sâu nhất năm 2020.

Với từng kịch bản, tỉnh sẽ tăng cường quan trắc, dự báo và cảnh báo diễn biến nguồn nước, độ mặn; vận hành hệ thống thủy lợi phù hợp, chủ động tích trữ nước ngọt và bảo đảm cấp nước sinh hoạt.

Về giải pháp công trình, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề xuất nghiên cứu đắp 3 đập tạm tại sông Ba Lai, trục dẫn ngọt Cả Chát – kênh Phụ Nữ và trục dẫn ngọt Đồng Khởi – Chín Thước. Tổng kinh phí dự kiến khoảng 80 tỷ đồng. Các vị trí này sẽ được khảo sát, đánh giá để lựa chọn phương án phù hợp với diễn biến xâm nhập mặn thực tế.

Dự kiến 10.833 tỷ đồng cho 28 công trình, dự án

Theo phương án được đưa ra tại buổi làm việc, tổng kinh phí dự kiến thực hiện các giải pháp ứng phó El Niño mùa khô 2026–2027 là 10.833 tỷ đồng. Phần lớn nguồn vốn dành cho 28 công trình, dự án thủy lợi, đê điều và phòng, chống thiên tai thuộc danh mục đầu tư mới và chuyển tiếp, dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2026–2027.

Riêng trong giai đoạn từ năm 2021 đến nay, Vĩnh Long đã huy động khoảng 15.000 tỷ đồng để đầu tư hàng trăm công trình thủy lợi và phòng, chống thiên tai. Nguồn lực được sử dụng để xây dựng cống ngăn mặn, trạm bơm, hồ chứa nước ngọt, đê bao và các công trình bảo vệ khu vực ven biển.

Một dự án đáng chú ý là hồ chứa nước ngọt dọc bờ sông Láng Thé giai đoạn 1, đang được tập trung hoàn thiện để đưa vào khai thác trong mùa khô 2026–2027. Công trình đập ngăn đoạn sông Láng Thé cơ bản hoàn thành, tạo thêm nguồn nước dự trữ.

Hồ chứa tại xã Nhị Long có dung tích khoảng 10 triệu m³, được kỳ vọng cung cấp nước cho sản xuất nông nghiệp và các nhà máy xử lý nước sạch. Nguồn nước từ hồ còn góp phần phục vụ nhu cầu sinh hoạt tại các phường Nguyệt Hóa, Long Đức, Trà Vinh và hỗ trợ một số khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của xâm nhập mặn.

Phát triển hồ chứa nhỏ, áp dụng tưới tiết kiệm

Bên cạnh các dự án quy mô lớn, tỉnh cũng phát triển mô hình trữ nước tại chỗ, kết hợp sử dụng nước tiết kiệm ở vùng đất giồng cát, gò cao và khu vực ven biển.

Tại xã Long Sơn, hồ trữ nước ngọt có diện tích 1,1 ha, dung tích khoảng 26.500 m³, được đầu tư từ ngân sách tỉnh với kinh phí 3 tỷ đồng. Công trình cung cấp nước tưới cho khoảng 30 ha rau màu chuyên canh, giúp người dân chủ động sản xuất khi nguồn nước tự nhiên khan hiếm.

Tổ hợp tác sản xuất Thành Công cũng áp dụng mô hình điện mặt trời hòa lưới công suất 1,3 kW kết hợp hệ thống tưới nhỏ giọt cho cây đậu phộng và dưa hấu. Cách làm này đưa nước trực tiếp đến vùng rễ cây, hạn chế thất thoát và giảm chi phí tưới.

Tại xã Long Hiệp, địa phương tập trung nạo vét, đào mới các tuyến kênh nội đồng để tăng khả năng dẫn và trữ nước phục vụ sản xuất lúa. Người dân được hướng dẫn theo dõi dự báo xâm nhập mặn, bố trí lịch thời vụ phù hợp và lựa chọn giống cây trồng thích ứng.

Vận hành cống theo diễn biến độ mặn

Trong mùa khô 2026–2027, Vĩnh Long dự kiến vận hành các cống ngăn mặn dọc sông Cổ Chiên và sông Hậu. Nguồn nước từ phía nam sông Măng Thít cùng các tuyến kênh Trà Ngoa, Mai Phốp, Ngã Hậu, Cái Cá và Mây Tức sẽ được điều tiết về những khu vực có nguy cơ thiếu nước như Long Hiệp, Cầu Ngang và Trà Cú.

Việc vận hành cống căn cứ vào độ mặn và mực nước thực tế. Khi độ mặn đạt ngưỡng 1‰, các cống đầu mối sẽ đóng để ngăn nước mặn. Khi độ mặn giảm xuống dưới ngưỡng này, công trình được vận hành phù hợp để lấy nước ngọt, bổ sung nguồn dự trữ.

Tỉnh đặt mục tiêu duy trì mực nước nội đồng từ 0,5 m trở lên nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất nông nghiệp. Cùng với đó, hệ thống trạm bơm điện hiện có và 18 trạm bơm mới được đầu tư sẽ góp phần nâng cao khả năng điều tiết, phân phối nước giữa các khu vực.

Tại buổi làm việc ngày 3/11, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Châu Văn Hòa yêu cầu các sở, ngành và địa phương theo dõi diễn biến thời tiết, nguồn nước, xây dựng lịch xuống giống phù hợp với từng vùng sản xuất. Các đơn vị quản lý công trình thủy lợi cần rà soát hệ thống cống, thiết bị, duy tu, sửa chữa và nạo vét để bảo đảm khả năng vận hành.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao hoàn chỉnh kế hoạch phòng, chống thiếu nước, hạn hán, xâm nhập mặn gắn với các kịch bản El Niño; phối hợp khảo sát, đề xuất giải pháp cụ thể và tổng hợp báo cáo trước ngày 15/11/2026.