Hội nghị Trung ương 5 có nhiều điểm bất thường, ông Tập ngày càng bị cô lập?

Hạ Vũ
•
Thứ Sáu, 30/10/2026

Hội nghị Trung ương 5 của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) bế mạc hôm thứ Năm (29/10) với số người bị khai trừ đảng và số người vắng mặt cao kỷ lục. Theo giới phân tích, ông Tập Cận Bình có nguy cơ ngày càng cô lập khi đấu đá nội bộ tiếp diễn.

Ông Tập Cận Bình phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (Ảnh cắt từ video / CCTV)

Khi Ban Chấp hành Trung ương ĐCSTQ khóa này được thành lập cách đây 4 năm, cơ quan này có 376 thành viên. Hội nghị Trung ương 5 lần này có 279 thành viên tham dự.

Khoảng một phần tư số thành viên đã vắng mặt trong hội nghị kéo dài 4 ngày tại Bắc Kinh tuần này, và nhiều người trong số đó đã bị loại khỏi chính trường. Đây là lần đầu tiên trong 14 năm ông Tập cầm quyền, số người dự hội nghị toàn thể giảm xuống dưới 300.

Ông Neil Thomas, nghiên cứu viên cao cấp về chính trị Trung Quốc tại tổ chức nghiên cứu Asia Society của Mỹ, viết trên mạng xã hội X rằng tỷ lệ tham dự cho thấy quy mô thanh trừng lớn hơn dự đoán trước đó. Trong 205 ủy viên Trung ương và 171 ủy viên dự khuyết ban đầu, chỉ 74% có mặt tại hội nghị lần này.

Trong các hội nghị toàn thể có công khai số người tham dự từ năm 1968 đến nay, hội nghị lần này có tỷ lệ tham dự thấp nhất, theo số liệu do The Wall Street Journal tổng hợp. Hội nghị năm 1968 diễn ra giữa thời kỳ “Cách mạng Văn hóa” do Mao Trạch Đông phát động, khi số người tham dự chiếm khoảng 35% tổng số thành viên Ban Chấp hành Trung ương.

Từ năm 2012, ĐCSTQ liên tục tiến hành thanh trừng, và một số người từng được ông Tập đề bạt cũng không thoát. Tổng hợp của tờ báo này từ thông tin chính thức và truyền thông nhà nước cho thấy, trong 4 năm qua, hàng chục ủy viên và ủy viên dự khuyết Trung ương đã bị điều tra chính thức, bị cách chức hoặc biến mất khỏi tầm mắt công chúng. Một số người bị điều tra đã bị khai trừ đảng, trong đó có ba ủy viên Bộ Chính trị.

Hội nghị lần này còn một điểm khác thường: không bổ sung Ban Chấp hành Trung ương cho đủ định mức 205 ủy viên có quyền biểu quyết, việc mà các hội nghị toàn thể trước đây dưới thời ông Tập thường làm. Tuần này, hội nghị chỉ đưa 10 ủy viên dự khuyết lên làm ủy viên chính thức và xác nhận 24 ủy viên Trung ương bị bãi nhiệm. Vì vậy, Ban Chấp hành Trung ương hiện chỉ còn 191 ủy viên có quyền biểu quyết.

Khi bổ sung, đảng còn bỏ qua 5 ủy viên dự khuyết lẽ ra được lên ủy viên chính thức theo thứ tự. Giới phân tích cho rằng sự “ghẻ lạnh” này có thể báo hiệu những người đó đang gặp rắc rối chính trị.

Xáo trộn cấp cao trong quân đội ảnh hưởng đến khả năng sẵn sàng chiến đấu của ĐCSTQ

Thông cáo của Hội nghị Trung ương 5 công bố hôm thứ Năm cho biết 33 người bị khai trừ đảng lần này. Epoch Times đánh giá đây là con số cao nhất trong lịch sử chính trị hiện đại của ĐCSTQ. Trong số 33 người này, 16 người thuộc quân đội. Những người được chú ý nhất là các tướng lĩnh cấp cao như cựu Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Trương Hựu Hiệp và cựu Ủy viên Quân ủy Trung ương kiêm Tham mưu trưởng Bộ Tham mưu Liên hợp Lưu Chấn Lập.

Ngoài quân đội, 17 quan chức cấp cao của đảng và chính quyền ở địa phương và trung ương cũng bị khai trừ đảng. Trong số này có cựu Ủy viên Bộ Chính trị kiêm Bí thư Tân Cương Mã Hưng Thụy, cựu Trưởng ban Liên lạc Đối ngoại Trung ương Lưu Kiến Siêu, cựu Bộ trưởng Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Kim Tráng Long, cựu Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Trung Quốc Dịch Hội Mãn…

BBC đưa tin, ông Chong Ja Ian (Trang Gia Dĩnh), học giả không thường trú tại Carnegie China, nhận định việc này đã trở thành “một công cụ để củng cố và duy trì uy quyền”.

“Trong hoàn cảnh này, chiến dịch chống tham nhũng không chỉ tiếp tục mà còn mở rộng hơn nữa. Quy mô chiến dịch phụ thuộc vào việc ông Tập cảm thấy quyền lực của mình vững đến đâu, chứ không phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng thực tế của nạn tham nhũng”.

Cuộc thanh trừng trong giới chỉ huy cấp cao của quân đội ĐCSTQ đặc biệt gây chú ý. Ông Neil Thomas, ông Lobsang Tsering và ông Shengyu Wang (Vương Thánh Vũ) thuộc Viện Chính sách Asia Society cho biết cuộc thanh trừng ở quy mô này “là một trường hợp đặc biệt”.

Họ viết: “Dù Trung Quốc (ĐCSTQ) liên tục đưa ra các loại vũ khí, trang bị mới mạnh mẽ, [cuộc thanh trừng lần này] làm dấy lên những nghi vấn nghiêm trọng về năng lực tổ chức, lãnh đạo và khả năng sẵn sàng chiến đấu”.

Ông Trương Hựu Hiệp từng là Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương, cơ quan chỉ huy các lực lượng vũ trang. Quân ủy vốn có 7 thành viên, nay chỉ còn hai: ông Tập Cận Bình giữ chức Chủ tịch và ông Trương Thăng Dân giữ chức Phó Chủ tịch.

Ông Thomas viết trên X: “Người thân tín lâu năm của ông Tập, phụ trách chống tham nhũng trong quân đội, [Trương Thăng Dân] vừa trở thành người đầu tiên kể từ năm 1994 được thăng thẳng vào Bộ Chính trị ngoài kỳ đại hội đảng”.

Thanh trừng liên tục gây không khí sợ hãi, ông Tập sẽ càng bị cô lập

Đợt chấn chỉnh kỷ luật do ông Tập khởi động từ cuối năm 2012 đã biến thành một cuộc thanh trừng không ngừng trong ĐCSTQ. Năm ngoái, cơ quan kiểm tra kỷ luật của đảng xử lý kỷ luật 983.000 người, tăng khoảng 10,6% so với năm trước và là mức cao nhất trong các năm có số liệu.

Năm nay, số liệu chính thức của ĐCSTQ cho thấy Bắc Kinh vẫn giữ thế siết chặt. Từ tháng 1 đến tháng 9, cơ quan kiểm tra kỷ luật đã xử lý khoảng 680.000 người, trong đó có hơn 100 quan chức giữ chức vụ lãnh đạo cấp tỉnh hoặc cấp bộ trở lên.

The Wall Street Journal nhận định cuộc thanh trừng của ông Tập đã tạo ra bầu không khí sợ hãi trong đảng, khiến nhiều quan chức trở nên rụt rè, không dám quyết đoán mà dồn sức làm vừa lòng Bắc Kinh.

Trong 9 tháng đầu năm, khoảng 131.000 người bị xử lý vì các vi phạm như thực thi chính sách kém, hành động liều lĩnh hay gian dối, theo thông báo của các cơ quan liên quan trong đảng. Con số này tăng 18,6% so với cùng kỳ năm ngoái.

Hội nghị xác nhận kỳ đại hội đảng tiếp theo sẽ họp vào nửa cuối năm 2027. Một số nhà quan sát Trung Quốc dự đoán trong những tháng tới có thể còn nhiều cuộc đấu đá chính trị hơn, khi các quan chức tranh nhau thăng tiến.

Trong một báo cáo gần đây, ông Jon Czin và bà Allie Matthias thuộc Viện Brookings có trụ sở tại Washington cho rằng ông Tập có thể đứng trước nguy cơ ngày càng bị cô lập trong lúc chuẩn bị cho nhiệm kỳ thứ 4. Nguy cơ này đi kèm việc một số đồng minh của ông rời ban lãnh đạo đảng để nghỉ hưu.

“Ông Tập Cận Bình sẽ phải đưa những người trẻ hơn vào lấp các chỗ trống này. Nhiều khả năng họ sẽ ra sức chiều theo ông để lấy lòng, và mục đích cuối cùng của họ có lẽ chính là một ngày nào đó thay thế ông”.

“Ông Tập có thể thay người, nhưng không thể xây dựng lòng tin. Trong một thể chế đầy mưu mô như ở Trung Quốc (ĐCSTQ), lòng tin là nguồn lực chính trị khan hiếm nhất”, họ viết.

Xem thêm: