Nghi dịch hạch ở Nga: Nhiều tỉnh ở Trung Quốc ra cảnh báo, người dân hoang mang
- Lý Tịnh và Lạc Á
- •
Thanh Hải, Nội Mông, Hồ Nam, Quảng Đông của Trung Quốc ra cảnh báo phòng chống dịch hạch, sau khi một nữ nhân viên viện chống dịch hạch ở Nga tử vong vì viêm phổi không rõ nguyên nhân.
Cô Darya Shipilova, 28 tuổi, nhân viên phòng thí nghiệm của Viện Nghiên cứu Chống dịch hạch Irkutsk ở vùng Siberia, qua đời hôm 2/10 vì “viêm phổi nặng không rõ nguyên nhân”. Cái chết của cô làm dấy lên lo ngại trên thế giới về khả năng bùng phát dịch hạch thể phổi, hay một sự cố phơi nhiễm trong phòng thí nghiệm.
Khi tin về vụ việc lan rộng, mạng xã hội và một số báo nước ngoài còn đưa tin có thể đã có “nhân viên thứ hai được chẩn đoán, thậm chí đã tử vong”. Hôm 7/10, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đề nghị phía Nga cung cấp thêm thông tin và giải thích về các bản tin cho rằng “một nhân viên thứ hai có thể mắc viêm phổi không rõ nguyên nhân”.
Các bản tin liên quan cho biết Uzbekistan, Kazakhstan, Kyrgyzstan và Tajikistan đã tăng cường phòng ngừa và xét nghiệm, còn Mông Cổ giám sát sức khỏe tại vùng biên giới giáp Nga.
Tại Trung Quốc, Thanh Hải, Nội Mông, Hồ Nam, Quảng Đông và một số nơi khác lần lượt ra cảnh báo. Hôm thứ Hai (12/10), Trung tâm Bảo vệ Sức khỏe thuộc Sở Y tế Hồng Kông cũng thông báo tăng cường theo dõi sức khỏe hành khách từ Nga đến Hồng Kông.
Tin đồn chưa xác nhận về ca bệnh ở Thượng Hải, Trùng Khánh
Trong lúc giới chức chưa xác nhận có dịch hạch, một người tự nhận là nhân viên phòng thí nghiệm P4 ở Trung Quốc Đại Lục tiết lộ, theo những gì người này biết, Thượng Hải và Trùng Khánh đều đã có bệnh nhân dịch hạch.
Người này kể hai bệnh nhân bị phát hiện có vấn đề ngay khi nhập cảnh từ Nga. Họ được cách ly, điều trị, chỉ được rời đi khi bệnh tình ổn định, rồi bay về nơi ở của mình. Vài ngày sau, cả hai đột ngột phát bệnh và tử vong.
Người tiết lộ tin cho rằng nếu đặc tính gây bệnh, khả năng kháng thuốc hay cách lây lan của mầm bệnh thay đổi, việc chẩn đoán và điều trị có thể khó hơn. Người này còn lo rủi ro từ những tình huống như vậy có thể vượt cả dịch COVID-19.
Lý giải vì sao sự việc có thể nghiêm trọng, người này nghi ngờ hoạt động nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và suy đoán nghiên cứu đó có thể phục vụ mục đích quân sự. Theo người này, nếu mầm bệnh đã bị con người cải biến, lây lan hay khó điều trị đến mức ngoài tầm kiểm soát, rủi ro sẽ còn lớn hơn.
Epoch Times không thể tự kiểm chứng những thông tin trên.
Tin tức về dịch hạch lan trên mạng xã hội cũng tác động đến tâm lý người dân.
Ông Vương, một người dân Thượng Hải, cho biết tin nhắn WeChat về vụ dịch hạch liên quan đến Nga và Trung Quốc đang lan truyền rộng. Dù một số tin không được giới chức xác nhận, người dân vẫn có xu hướng “thà tin là có còn hơn cho là không”.
Ông giải thích phản ứng này gắn liền với những gì người dân đã trải qua trong dịch COVID-19: “Năm 2019, virus corona bị chính quyền cố tình che giấu, khiến nó lan ra toàn thế giới và gây thảm họa khủng khiếp. Cảnh tượng đó đến giờ vẫn còn in đậm trong trí nhớ”.
Ông Vương cũng nghi ngờ nguồn gốc mầm bệnh và độ an toàn của phòng thí nghiệm: “Nhiều người đã nhận ra virus corona là do con người tổng hợp, chế tạo, mạnh gấp trăm lần virus tự nhiên. Lần dịch hạch này cũng vậy, rất có thể là vũ khí sinh hóa do Nga chế tạo bị rò rỉ”.
Chuyên gia Đài Loan: Thông tin không minh bạch làm tăng ngờ vực
Bà Hà Mỹ Hương là nghiên cứu viên kiêm nhiệm tại Viện Khoa học Y sinh thuộc Viện Hàn lâm Trung ương (Academia Sinica) của Đài Loan. Bà nói với Epoch Times rằng thông tin về dịch bệnh ở Nga không minh bạch, cộng với cục diện đối đầu trên trường quốc tế và việc các nước thiếu lòng tin lẫn nhau, “khiến các khu vực xung quanh càng cảnh giác hơn”.
Bà đánh giá các nước láng giềng của Nga tăng cường phòng dịch là hợp lý. Dù hiện chưa có thông tin rõ ràng hơn về diễn biến dịch, các biện pháp an toàn cần thiết vẫn có ý nghĩa.
Phía Nga mô tả ca bệnh là “viêm phổi không rõ nguyên nhân”, và hiện chưa có đủ thông tin công khai để xác nhận đó có phải dịch hạch thể phổi hay không. Bà Hà nhận định không thể chỉ dựa vào chữ “viêm phổi” mà kết luận đó là dịch hạch thể phổi, nhưng cũng không nên xem nhẹ nguy cơ lây nhiễm.
Trong thông báo hôm thứ Bảy (10/10), WHO cho biết hiện chưa có bằng chứng về việc lây lan kéo dài, nhưng nguyên nhân chính xác dẫn đến cái chết của nữ nhân viên vẫn chưa được làm rõ.
Giáo sư ở Canada: Chưa rõ nguyên nhân, không thể lơ là nguy cơ lây vào Trung Quốc
Một chuyên gia y khoa khác chú ý nhiều hơn đến nguy cơ dịch xâm nhập và việc công khai thông tin.
“Hiện các địa phương của Trung Quốc đều phát cảnh báo nguy cơ, cho thấy đây là nguy cơ bệnh truyền nhiễm. Dù sao giữa Trung Quốc và Nga vẫn có người qua lại và các chuyến bay, nên cần chú ý khả năng dịch từ nước ngoài xâm nhập,” ông Jonathan Liu, giáo sư Trường Cao đẳng Y học Cổ truyền Trung Quốc Canada, giám đốc Phòng khám Y học Cổ truyền Kangmei, nói.
Ông Liu nói thêm: “Hiện phía Nga khăng khăng gọi là ‘viêm phổi không rõ nguyên nhân’, tôi nghĩ thực ra họ đang cố ý che giấu thông tin. Xét về lịch sử, viện này là nơi nghiên cứu chống dịch hạch, thậm chí từng nghiên cứu vũ khí sinh học”.
Phía Nga cho biết đã khám sức khỏe xong cho những người tiếp xúc với người tử vong và xét nghiệm gần 5.000 mẫu, không phát hiện mầm bệnh nguy hiểm, theo Reuters.
Nhìn từ góc độ thể chế chính trị, ông Liu cho rằng khi chiến tranh còn kéo dài, một dịch bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng như dịch hạch có thể khiến người dân thêm bất mãn với chính quyền. Vì vậy, phía Nga có thể có xu hướng xử lý vụ việc một cách kín tiếng.
Về việc dịch đã vào Trung Quốc hay chưa, ông Liu thận trọng hơn. Ông nhận xét việc cơ quan y tế Trung Quốc Đại Lục và Hồng Kông áp dụng biện pháp cảnh giác cho thấy họ vẫn đang theo dõi xem cái chết của nữ nhân viên trẻ có liên quan đến dịch hạch hay một bệnh truyền nhiễm chưa xác định nào khác hay không.
Ông khuyên người dân Trung Quốc giữ thận trọng, nhất là khi đi lại qua biên giới, và chú ý tự bảo vệ.
Học giả Bắc Kinh: Hoang mang vì nhiều năm thiếu cảm giác an toàn
Vì sao tin đồn dịch bệnh dễ khiến người dân hoang mang? Học giả Dương Minh ở Bắc Kinh lý giải bằng những gì đã xảy ra trong quá khứ.
Ông Dương cho rằng người dân Trung Quốc dễ hoảng sợ trước dịch bệnh bất ngờ không chỉ vì bản thân bệnh có rủi ro. Nỗi sợ đó còn bắt nguồn từ cảm giác thiếu an toàn lâu nay, việc chính quyền không minh bạch thông tin, ký ức về các sự cố y tế công cộng trước đây và việc giới chức mất uy tín.
Dịch SARS năm 2003 và dịch viêm phổi Vũ Hán năm 2020 đã khiến người dân luôn cảnh giác trước các sự cố y tế công cộng bất ngờ, ông Dương nhận định.
Ông cũng chỉ ra rằng khi xử lý sự cố bất ngờ, cả Trung Quốc và Nga đều ưu tiên kiểm soát tin tức, tránh để thông tin bất lợi lan ra.
Ông phân tích rằng dịch bệnh tự nó đã có rủi ro, nhưng khi chính quyền không kịp thời đưa ra thông tin đáng tin cậy, người dân khó đánh giá mức độ nguy hiểm, cũng không thể chọn cách phòng ngừa phù hợp. Sống lâu trong môi trường thông tin không minh bạch, họ dễ mất lòng tin vào thông báo của chính quyền. Chỉ cần có tin đồn dịch mới, dù chưa được xác nhận, nỗi hoảng sợ cũng có thể lan ra rất nhanh.
Ông Dương còn nêu một khả năng khác: không loại trừ phía Nga lợi dụng tin tức về dịch bệnh để gây hoang mang trên thế giới, làm phân tán sự chú ý khỏi cuộc chiến Nga-Ukraine.
Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng cho thấy Chính phủ Nga cố ý phát tán mầm bệnh dịch hạch, hay cố tình tung tin về dịch để tác động đến dư luận quốc tế.
VPN khó kết nối, nghi chính quyền siết kiểm soát mạng
Trong cuộc phỏng vấn, ông Dương cũng nhắc đến tình hình sử dụng phần mềm vượt tường lửa của một số cư dân mạng gần đây. Phần mềm VPN ông dùng thời gian qua thường xuyên không kết nối được, nhất là trong khoảng một tháng nay, nên ông chuyển sang phần mềm miễn phí khác.
Từ đó, ông nghi chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc đã siết chặt kiểm soát các công cụ vượt tường lửa.
Ông Dương nhận thấy thông tin dịch bệnh thiếu minh bạch và việc kiểm soát thông tin trên mạng có chung một vấn đề. Khi người dân khó tiếp cận thông tin từ nhiều nguồn, cũng không thể kịp thời kiểm chứng sự thật của một sự cố bất ngờ, họ càng dễ rơi vào suy đoán và lo âu.
Xem thêm
Từ khóa Bệnh dịch hạch tại Nga Dịch bệnh ở Trung Quốc Dịch hạch Irkutsk VPN WHO
