20 hạ nghị sĩ thúc ông Trump ép ông Tập thả công dân Mỹ, tù nhân chính trị
- Lý Ngọc
- •
Nhóm 20 hạ nghị sĩ Đảng Cộng hòa hôm thứ Tư (18/11) kêu gọi Tổng thống Mỹ Donald Trump dùng cuộc gặp với lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) Tập Cận Bình tại Thâm Quyến để yêu cầu thả hai công dân Mỹ bị giam giữ sai trái và các tù nhân chính trị. Trong số này có ông Lê Trí Anh, ông Hoàng Chi Phong và học giả người Duy Ngô Nhĩ Ilham Tohti.
Ba người dẫn đầu lời kêu gọi là Hạ nghị sĩ John Moolenaar, Chủ tịch Ủy ban Đặc biệt Hạ viện Mỹ về Trung Quốc; Hạ nghị sĩ Robert Aderholt, Chủ tịch nhóm Values Action Team; và Hạ nghị sĩ Chris Smith, đồng Chủ tịch Ủy ban Hành pháp – Quốc hội về Trung Quốc. Cùng ký vào tuyên bố mà ủy ban của ông Moolenaar công bố cùng ngày còn có 17 hạ nghị sĩ Cộng hòa khác.
Mở đầu tuyên bố, các nghị sĩ khẳng định các quyền tự do căn bản về tôn giáo, ngôn luận và lập hội là do Đấng Tạo Hóa ban cho mỗi con người, “nhưng ĐCSTQ tiếp tục tước đoạt các quyền đó của những người vô tội”.
Các nghị sĩ nêu việc mục sư Kim Minh Nhật (Ezra Jin) của Hội thánh Zion Bắc Kinh được thả hồi tháng 7 là ví dụ về hoạt động ngoại giao có kết quả của chính quyền ông Trump. Họ cho biết ông Kim bị giam gần 9 tháng vì dẫn dắt một hội thánh.
“Ông ấy nay đã được tự do, nhưng vẫn còn những mục sư, tín đồ và nhà báo đang ngồi trong phòng giam ở Trung Quốc vì bị đàn áp chính trị. Sự an nguy và tự do của họ là ưu tiên hàng đầu”.
Từ Lê Trí Anh, Hoàng Chi Phong đến Ilham Tohti
Tuyên bố nêu tên ông Lê Trí Anh (Jimmy Lai), người sáng lập Apple Daily, tờ báo ủng hộ dân chủ ở Hồng Kông. Ông bị giam từ tháng 12/2020 và bị kết án ngày 9/2/2026.
“Ông Lê Trí Anh 78 tuổi và bị tuyên 20 năm tù vì điều hành một tờ báo. Một bản án dài như vậy với người ở tuổi ông là bản án tử hình”, các nghị sĩ viết.
Cùng được nêu tên là ông Hoàng Chi Phong (Joshua Wong), thủ lĩnh sinh viên và nhà hoạt động dân chủ Hồng Kông. Ông bị giam từ tháng 11/2020, bước sang tuổi 30 trong tù và mới đây bị tuyên thêm 10 năm tù. Tuyên bố viết rằng người dân Mỹ chưa quên hai ông: “Chúng tôi sẽ tiếp tục nhắc tên họ và lên tiếng cho họ cho đến khi họ được tự do”.
Danh sách còn có bà Gulshan Abbas, bác sĩ người Duy Ngô Nhĩ đã nghỉ hưu. Bà mất tích từ tháng 9/2018, chỉ vài ngày sau khi bà Rushan Abbas, chị em gái của bà, lên tiếng công khai về cuộc đàn áp người Duy Ngô Nhĩ.
Mục sư Cao Toàn Phúc của Hội thánh Ánh sáng Zion ở Tây An và vợ là bà Bàng Vũ đang bị giam vì đức tin. Một số thành viên Hội thánh Zion Bắc Kinh vẫn bị giam sau đợt trấn áp tháng 10/2025. Mục sư Kim Minh Nhật cũng bị bắt trong đợt này.
Các nghị sĩ cho rằng học giả người Duy Ngô Nhĩ Ilham Tohti bị giam oan từ khi bị bắt và lĩnh án tù chung thân năm 2014. Năm 2019, ông được trao giải Sakharov dù không thể có mặt nhận giải.
Hai học giả Mỹ bị giam vì “nghi vấn vô căn cứ”
“Thật không thể chấp nhận khi hai người Mỹ, Tiến sĩ Trần Hữu Lân (Youlin Chen) và Min Zin, cùng các tù nhân lương tâm khác […] vẫn phải chịu khổ trong nhà tù của ĐCSTQ. Tất cả họ cần được thả ngay lập tức”, các nghị sĩ viết.
Tuyên bố cho biết hai học giả Mỹ này đang làm nghiên cứu học thuật thì bị Trung Quốc giam “với những nghi vấn vô căn cứ về việc gây nguy hại cho an ninh quốc gia”.
Ngoại trưởng Marco Rubio đã xếp cả hai vào diện bị giam giữ sai trái, nghĩa là việc đưa họ về là ưu tiên hàng đầu của Mỹ, hãng tin Reuters đưa tin.
Ông Trần Hữu Lân là nhà địa chấn học gốc Hoa. Ngày 5/11/2024, ông bị bắt tại sân bay quốc tế Bắc Kinh khi chuẩn bị bay về Mỹ sau chuyến về thăm người thân. Nhà chức trách Trung Quốc truy tố ông tội gián điệp ngày 1/5/2025.
Epoch Times cho biết vợ ông Trần phỏng đoán Bắc Kinh có thể nhắm vào ông vì chuyên môn. Ông có khả năng dựa vào dữ liệu để xác định một chấn động dưới lòng đất là động đất tự nhiên hay vụ nổ hạt nhân, cũng như ước tính quy mô vụ nổ.
Ông từng dựa trên dữ liệu công khai để nghiên cứu, dò tìm các vụ thử hạt nhân của Triều Tiên. Công trình này do Chính phủ Mỹ tài trợ, không có nội dung mật và đã được công bố rộng rãi.
Ông Min Zin là học giả gốc Myanmar, người sáng lập Viện Chiến lược và Chính sách Myanmar. Đây là một viện nghiên cứu độc lập, phi đảng phái, phi chính phủ đặt tại Chiang Mai, Thái Lan. Viện đang thực hiện 3 dự án, trong đó có chương trình nghiên cứu về Trung Quốc. Chương trình này, theo trang web của viện, nhằm giúp người dân Myanmar hiểu sâu hơn “những diễn biến phức tạp” của quan hệ Myanmar-Trung Quốc và “tác động đáng kể” của mối quan hệ này đến đời sống hằng ngày.
Hồi tháng 6, ông được mời đến Côn Minh dự một hội nghị học thuật và bị bắt sau khi đến sân bay. Đến nay, ông đã bị giam 5 tháng. Bộ Ngoại giao ĐCSTQ nói công dân Mỹ này bị tình nghi làm gián điệp, gây nguy hại cho an ninh quốc gia Trung Quốc.
Bắc Kinh bác cáo buộc “giam giữ sai trái”
“Trung Quốc là quốc gia pháp quyền. Cơ quan tư pháp xử lý các vụ án theo pháp luật, và không có cái gọi là giam giữ sai trái”, người phát ngôn Đại sứ quán Trung Quốc đáp lại.
Những người vận động cho hai học giả cho rằng ông Trump sẽ nêu trường hợp của họ với ông Tập. Ông Eric Lebson là giám đốc chiến lược của Global Reach, nhóm vận động đang hỗ trợ gia đình ông Trần. Ông nhận định việc Bắc Kinh không trao đổi để giải quyết những vụ như vậy “sau hai lần thảo luận ở cấp tổng thống” là điều “không giống cách làm thường thấy của Chính phủ Trung Quốc”.
Hôm 17/9, các nghị sĩ hai đảng ở cả Thượng viện và Hạ viện Mỹ đã cùng đưa ra nghị quyết lên án ĐCSTQ giam giữ tùy tiện học giả Mỹ, yêu cầu Chính phủ Mỹ ưu tiên thúc đẩy việc trả tự do cho ông Trần Hữu Lân và Min Zin. Nghị quyết chỉ thể hiện lập trường của Quốc hội, không có tính ràng buộc pháp lý.
Tháng trước, Bộ Ngoại giao Mỹ đã thêm ký hiệu “D” vào khuyến cáo du lịch đối với Trung Quốc để cảnh báo nguy cơ bị giam giữ sai trái. Bộ này có thể nâng mức cảnh báo nếu tình hình không cải thiện.
Ông Trump đến Thâm Quyến chiều 18/11 để dự hội nghị thượng đỉnh APEC. Hôm thứ Năm (19/11), ông dự kiến hội đàm song phương với ông Tập, sau đó họp ba bên Mỹ-Trung-Nga cùng ông Tập và Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Từ khóa Tù nhân lương tâm Hoàng Chi Phong Lê Trí Anh APEC 2026 Thượng đỉnh Trump - Tập Ủy ban Đặc biệt Hạ viện Mỹ về ĐCSTQ Tập Cận Bình Donald Trump





![[VIDEO] Mẹ ơi, hãy yêu con lần nữa!](https://trithucvn2.net/wp-content/uploads/2026/11/Me-oi-hay-yeu-con-lan-nua-04-446x295.jpg)



























