Hai “hóa chất vĩnh cửu” gắn liền với tăng nguy cơ ung thư vú
- Đại Hải
- •
Nhóm phụ nữ chứa nhiều “hóa chất vĩnh cửu” PFOA, PFOS trong máu nhất có tỷ lệ mắc ung thư vú ER âm tính cao hơn nhóm thấp nhất lần lượt 67% và 93%, theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH).

Nghiên cứu đăng trên tập san Journal of Clinical Oncology hôm thứ Năm (5/11), do Tiến sĩ Alexandra White, nhà nghiên cứu của NIH, dẫn dắt. Tác giả thứ nhất là Tiến sĩ Che-Jung Chang, từng là nghiên cứu viên tại NIH.
Ung thư vú ER âm tính là thể bệnh mà khối u không có thụ thể estrogen (ER), nên hormone này không giúp tế bào ung thư phát triển như ở thể đáp ứng với estrogen, thể này thường tiến triển mạnh hơn và người bệnh có kết cục xấu hơn.
PFAS (các hợp chất per- và polyfluoroalkyl) là một nhóm lớn hóa chất có mặt trong nhiều sản phẩm tiêu dùng. Chúng được gọi là “hóa chất vĩnh cửu” vì khó phân hủy ngoài môi trường và có thể tồn tại nhiều năm trong cơ thể. PFOA và PFOS là hai chất phổ biến trong nhóm này.
Nhóm nồng độ cao nhất có tỷ lệ mắc cao hơn
Nhóm nghiên cứu đo 17 loại PFAS trong huyết tương của những phụ nữ tham gia. Mẫu máu được lấy nhiều năm trước khi họ được chẩn đoán ung thư.
Với PFOA và PFOS, người tham gia được chia thành 4 nhóm theo nồng độ, từ thấp đến cao. So với nhóm thấp nhất, nhóm cao nhất có tỷ số nguy cơ mắc ung thư vú ER âm tính là 1,67 với PFOA và 1,93 với PFOS. Đây là chỉ số so sánh tốc độ xuất hiện bệnh giữa hai nhóm trong thời gian theo dõi.
Nói cách khác, với PFOA, nhóm cao nhất có tỷ lệ mắc cao hơn nhóm thấp nhất 67%. Với PFOS, tỷ lệ này cao hơn 93%, tức gần gấp đôi. NIH lưu ý các con số trên mô tả chênh lệch tương đối giữa các nhóm, không phải khả năng mắc ung thư vú của từng phụ nữ.
Nghiên cứu không thấy mối liên quan rõ ràng giữa hai chất này với ung thư vú nói chung.
Trong thông cáo, bà White nói nhóm nghiên cứu đã xác nhận kết quả bằng phân tích tổng hợp các nghiên cứu trước đây. “Kết quả của chúng tôi cho thấy một số PFAS thế hệ cũ, gồm PFOA và PFOS, có liên quan đến nguy cơ mắc ung thư vú ER âm tính cao hơn,” bà nói.
Công trình nằm trong Sister Study, nghiên cứu do Viện Quốc gia Khoa học Sức khỏe Môi trường Mỹ thuộc NIH dẫn dắt. Có 50.884 phụ nữ 35–74 tuổi tại Mỹ và Puerto Rico tham gia trong giai đoạn 2003–2009.
Đây là nghiên cứu quan sát, nên chỉ cho thấy mối liên quan, chưa chứng minh PFAS gây ra ung thư vú. Ở phần kết luận, các tác giả viết rằng PFOA và PFOS “có thể làm tăng” nguy cơ ung thư vú ER âm tính. Họ đề nghị các nghiên cứu sau xem xét những người phơi nhiễm PFAS ở mức cao hơn và các nhóm dân số chịu ảnh hưởng nhiều hơn của thể bệnh này.
Giảm phơi nhiễm với hoá chất
PFOA và PFOS đã gần như bị loại khỏi sản xuất và được thay bằng các hợp chất PFAS mới. Dù vậy, phần lớn mọi người vẫn có hai chất này trong cơ thể ở mức đo được, bà White cho biết.
“Dù PFAS tồn tại lâu dài trong môi trường và trong cơ thể, mức phơi nhiễm vẫn có thể thay đổi được, nghĩa là mọi người có thể hành động để giảm tiếp xúc,” Tiến sĩ Chang nói.
Trả lời MedPage Today, bà White nhấn mạnh có rất nhiều yếu tố liên quan đến nguy cơ ung thư vú của một phụ nữ. Bà nói kết quả cho thấy các hóa chất này có thể là một yếu tố góp phần, riêng với ung thư vú ER âm tính. Với phụ nữ lo ngại về mức phơi nhiễm PFAS, bà xem việc giảm tiếp xúc với các nguồn như nước bị nhiễm PFAS là “bước đi rất hợp lý”.
Bà cũng đề nghị các nghiên cứu tiếp theo đánh giá nguy cơ ung thư vú từ những PFAS thay thế đang được sử dụng nhiều hiện nay.
Tại Việt nam, ung thư vú là loại ung thư có số ca mắc mới cao nhất. Ước tính GLOBOCAN 2024 của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế cho thấy có 25.711 ca mắc mới trong năm 2024, chiếm 14,5% tổng số ca ung thư mới và 28,1% số ca ung thư ở nữ giới.
Đại Hải (t/h)
Từ khóa sức khỏe phụ nữ ung thư ung thư vú Hóa chất vĩnh cửu PFAS

































