“Ngưu Lai” gây bão phòng vé, thách thức dòng phim chính thống tại Trung Quốc
- Alex Wu
- •
Các nhà phân tích cho rằng thành công bất thường của bộ phim “Ngưu Lai” (Niu Lai) phản ánh sự chán ghét của công chúng đối với những luận điệu chính trị do ĐCSTQ kiểm soát.
Một bộ phim hoạt hình kinh phí thấp do hai mẹ con thực hiện bất ngờ trở thành hiện tượng phòng vé tại Trung Quốc đại lục. Theo các nhà phân tích, thành công này phản ánh sự chán ghét của công chúng đối với việc Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) kiểm soát điện ảnh và hoạt động tuyên truyền.
“Ngưu Lai” ra mắt ngày 5/8, ban đầu bị chế giễu vì chất lượng sản xuất kém và chỉ thu được vỏn vẹn 7.169 nhân dân tệ (1.067 USD) trong 9 ngày đầu công chiếu tại các rạp trên toàn quốc. Tuy nhiên, một đoạn video trích từ bộ phim đã lan truyền mạnh trên mạng, khơi dậy sự tò mò của công chúng Trung Quốc, kéo khán giả đến rạp và cuối cùng châm ngòi cho một cuộc tranh luận trên toàn quốc về sự chán ghét đối với những bộ phim “chính thống” được nhà nước hậu thuẫn và quảng bá rầm rộ, cũng như việc sử dụng trí tuệ nhân tạo.
Tính đến ngày 21/8/2026, “Ngưu Lai” đã thu về hơn 30 triệu nhân dân tệ (4,46 triệu USD) tại phòng vé kể từ khi phát hành và được nền tảng dữ liệu ngành điện ảnh Trung Quốc Maoyan dự báo sẽ đạt tổng doanh thu 135 triệu nhân dân tệ.
Trong thời đại AI có thể tạo ra những cảnh phim hoành tráng chỉ bằng một cú nhấp chuột, bộ phim dài 86 phút này lại được hai mẹ con tự tay thực hiện trong suốt 5 năm. Người con, Tín Vũ Manh (Xin Yumeng), trước đó không có kinh nghiệm trong lĩnh vực sản xuất phim, nhưng đảm nhiệm các vai trò đạo diễn, nhà sản xuất, dựng mô hình, biên tập và lồng tiếng. Người mẹ, Tôn Lệ Phương (Sun Lifang), phụ trách viết kịch bản và một số phần lồng tiếng khác. Ngay cả ca khúc cuối phim cũng do chính bà Tôn thể hiện.
“Ngưu Lai” kể câu chuyện về tình bạn giữa một chú bê con tên Ngưu Lai và một con báo tên Bao La. Trong giấc mơ, một chú sơn ca chứng kiến chú bê dũng cảm đối mặt với hiểm nguy và cuối cùng trở thành một chiến binh. Câu chuyện khép lại bằng việc tiết lộ rằng tất cả chỉ là một giấc mơ.
Nhà văn Hong Kong kiêm nhà bình luận thời sự Fung Hei-kin viết trong một bài đăng trên Facebook ngày 19/8 rằng “Ngưu Lai” có một cốt truyện hoàn chỉnh và giàu tính ẩn dụ.
“Điều khiến tôi ngạc nhiên nhất là bộ phim lồng ghép những liên tưởng đến văn học phương Tây — nổi bật nhất là hình tượng chú sơn ca xuất hiện xuyên suốt bộ phim và dẫn dắt quá trình trưởng thành của nhân vật chính”, ông viết. “Lấy cảm hứng từ kiệt tác To a Skylark của nhà thơ lãng mạn Anh Shelley, hình tượng sơn ca tượng trưng cho sự vượt thoát khỏi mọi nỗi đau trần thế, đồng thời biểu trưng cho sự vươn cao của tâm hồn và tinh thần tự do”.
Trần Phá Không (Chen Pokong), một nhà phân tích Trung Quốc kỳ cựu và nhà bình luận chính trị hiện sống tại Mỹ, nói với The Epoch Times rằng làn sóng chú ý xung quanh “Ngưu Lai” hoàn toàn do cư dân mạng thúc đẩy và phản ánh tâm lý xã hội tiềm ẩn tại Trung Quốc đại lục.
“Trong bối cảnh xã hội và thời đại hiện nay, những câu chuyện lớn cùng các quan điểm mang tính chính trị đúng đắn đang chi phối diễn ngôn chủ đạo và hiện diện ở khắp nơi. Chẳng hạn, bộ phim Zhua Te Wu [“I Know Who You Are”] của đạo diễn nổi tiếng Phương Tiểu Cương (Feng Xiaogang) kể về một cảnh sát ĐCSTQ truy bắt một gián điệp và được nhà chức trách hậu thuẫn.”
Phim bắt gián điệp được nhà nước hậu thuẫn
I Know Who You Are là một bộ phim quy mô lớn với kinh phí khoảng 300 triệu nhân dân tệ (44,63 triệu USD). Tổng doanh thu phòng vé của bộ phim cuối cùng chỉ dừng ở khoảng 130 triệu nhân dân tệ (19,34 triệu USD) kể từ khi ra mắt vào tháng 6, bất chấp được truyền thông do nhà nước kiểm soát quảng bá mạnh mẽ.
Kể từ khi chính quyền ĐCSTQ triển khai luật chống gián điệp mới vào năm 2023, phạm vi định nghĩa về hoạt động gián điệp đã được mở rộng, đồng thời người dân trên khắp Trung Quốc được yêu cầu theo dõi và báo cáo những người bị nghi là gián điệp. Theo các nhà bình luận thời sự, trong bối cảnh công chúng ngày càng phản cảm với những quy định mới này, việc bộ phim gián điệp được nhà nước hậu thuẫn của đạo diễn Phùng Tiểu Cương thất bại tại phòng vé không có gì đáng ngạc nhiên.
Lý Mộc Dương (Li Muyang), người dẫn chương trình Muyang Focus trên YouTube, nói trong chương trình hồi tháng 6 rằng Bộ An ninh Quốc gia của chính quyền ĐCSTQ đang “bắt gián điệp mỗi ngày” và mở rộng hoạt động này với quy mô chưa từng có. Vì vậy, những người Trung Quốc sống trong môi trường như vậy đã quá ngán ngẩm chuyện “bắt gián điệp”.
I Know Who You Are mô tả một cảnh sát ĐCSTQ dành hàng chục năm — ngày này qua ngày khác — bám theo một cá nhân duy nhất, đồng thời biến kiểu “duy trì ổn định” mang tính ám ảnh và bệnh lý của chính quyền ĐCSTQ thành đối tượng để tôn vinh trên màn ảnh, theo nhà bình luận chính trị người Hoa ở nước ngoài Thạch Đào (Shi Tao), người dẫn chương trình Today’s Click.
“Trên thực tế, nếu một viên cảnh sát mất trí như vậy ngày nào cũng bám theo một công dân bình thường chỉ vì người đó từng nói một câu nào đó, chắc chắn người công dân ấy sẽ bị sự hành hạ đó đẩy đến bờ vực mất trí”, ông Thạch nói trong chương trình của mình.
Ngược lại, ông Trần lưu ý rằng “Ngưu Lai” không nhận được bất kỳ sự hậu thuẫn chính thức nào. “Thay vào đó, nó trở thành một phương tiện để xã hội Trung Quốc giải tỏa cảm xúc tập thể”.
“Bộ phim không liên quan đến những đại tự sự hay chính trị, nhưng lại thực sự thu hút sự quan tâm của công chúng, những người đã quá mệt mỏi với ‘tính đúng đắn chính trị’ và đang dần hướng sự chú ý sang những chủ đề mang tính xã hội, thế tục hơn”, ông Trần nói. “Đây là biểu hiện của tâm lý phản chính trị: Càng cố áp đặt một thông điệp, người ta càng trở nên thờ ơ, từ đó dễ dẫn đến phản ứng ngược”.
Mặc dù nhà chức trách ĐCSTQ chưa trực tiếp bình luận về thành công của “Ngưu Lai”, tờ Beijing News có liên hệ với nhà nước đã đăng một bài bình luận chỉ trích vào ngày 15/8, lên án chất lượng kém của bộ phim và kêu gọi ngành điện ảnh “kiên quyết không cho phép những bộ phim rõ ràng không đáp ứng tiêu chuẩn phát hành tại rạp được công chiếu, thay vì để những sản phẩm cẩu thả như ‘Ngưu Lai’ tự do phát hành mà không bị kiểm soát”.
Ông Trần cho rằng dù chưa có tuyên bố công khai chính thức, nhà chức trách nhiều khả năng sẽ âm thầm điều tra cách bộ phim vượt qua quá trình kiểm duyệt và thực hiện các biện pháp nhằm ngăn những bộ phim tương tự được phát hành trong tương lai.
“Việc không đề cập đến chính trị tự nó cũng có thể trở thành một hình thức chính trị, và việc không mang rủi ro chính trị lại có thể trở thành một dạng rủi ro khác. Nhà chức trách ĐCSTQ hoàn toàn có thể tiến hành một cuộc điều tra theo kiểu Liên Xô và quy trách nhiệm cho một cá nhân nào đó”, ông cảnh báo.
Theo ông Trần, việc một dự án tự sản xuất kiểu này được công chúng Trung Quốc đón nhận và trở thành hiện tượng văn hóa là một cú sốc đối với ĐCSTQ, bởi đảng này hoảng sợ trước bất cứ điều gì không nằm dưới sự kiểm soát trực tiếp của mình.
“Bất cứ điều gì không chính thức đều có nguy cơ bị gỡ bỏ; điều này cho thấy rõ hệ tư tưởng chính trị của ĐCSTQ”, ông Trần cho biết.
Alex Wu, theo The Epoch Times
Xem thêm
Từ khóa ĐCSTQ Điện ảnh Trung Quốc Ngưu Lai phòng vé Trung Quốc kiểm duyệt điện ảnh Niu Lai Trung Quốc
