TQ: Báo quân đội nói về tham nhũng, tránh Trương Hựu Hiệp; truyền thông quốc tế truy vấn

Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Trung Quốc Trương Hựu Hiệp và Ủy viên Quân ủy Lưu Chấn Lập đồng loạt bị tuyên bố “ngã ngựa” vào ngày 24/1, gây chấn động mạnh trong dư luận. Tuy nhiên, ngoài việc báo quân đội đăng xã luận ngay trong đêm để định tính hai người này, sau đó bộ máy tuyên truyền của Trung Quốc rơi vào im lặng, quân đội cũng không có tuyên bố tập thể nào, trong khi các doanh trại lại tập trung học cái gọi là “tư tưởng cường quân” của lãnh đạo tối cao. Vào thứ Sáu (30/1), báo quân đội đăng bài viết rầm rộ bàn về chống tham nhũng nhưng lại né tránh không nhắc đến Trương và Lưu, khiến giới quan sát cho rằng đây là điều bất thường.

Ngày 30/1, báo Quân đội Trung Quốc đăng trên trang 7 bài viết mang tựa “Tỉnh táo và kiên định hơn nữa trong việc thúc đẩy cuộc đấu tranh chống tham nhũng”, do cái gọi là Trung tâm Nghiên cứu “Tư tưởng Tập” của Đại học Quốc phòng chấp bút.

Bài viết đưa ra hàng loạt khẩu hiệu như: “Chống tham nhũng là một cuộc đấu tranh lớn không thể thua và cũng tuyệt đối không được thua”, “Kiên quyết đánh thắng trận then chốt, trận lâu dài và trận tổng thể trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng”, “Trong quân đội tuyệt đối không được để tham nhũng có chỗ dung thân”, “Giành thắng lợi hoàn toàn trong cuộc đấu tranh chính trị lớn chống tham nhũng, chưa toàn thắng thì chưa dừng lại”, v.v.

Tuy nhiên, trong bài viết chống tham nhũng có giọng điệu rất cao này, lại hoàn toàn không đề cập đến Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập – những người mới bị thông báo ngã ngựa chỉ vài ngày trước đó.

Bình luận viên thời sự Lý Lâm Nhất cho biết, trước đây khi những “đại hổ” cùng cấp như Quách Bá Hùng, Từ Tài Hậu, Chu Vĩnh Khang bị hạ bệ, nếu truyền thông chính thống ngay sau đó đăng các bài chống tham nhũng rầm rộ thì chắc chắn là để tạo thế thanh trừng “dư độc” của các “đại hổ” này. Nay báo quân đội tránh né không nhắc đến Trương và Lưu là điều khá bất thường.

Ngoài ra, khi rà soát nội dung trên mạng quân đội Trung Quốc trong những ngày qua, người ta phát hiện một số chiến khu và binh chủng – như một đơn vị Cảnh sát vũ trang, Tập đoàn quân 82 chịu trách nhiệm bảo vệ kinh thành, và Quân khu vệ binh Bắc Kinh – đều đang tổ chức học tập chính trị, nhưng nội dung học lại là “Tư tưởng cường quân của Tập Cận Bình”.

Lý Lâm Nhất nhận định, việc Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập ngã ngựa lẽ ra phải là cao trào của chiến dịch “đả hổ”, nhưng có vẻ như các đại quân khu đang mượn việc học “Tư tưởng cường quân của Tập” để gián tiếp né tránh việc học tập các văn kiện liên quan đến vụ Trương Hựu Hiệp bị hạ bệ.

Ngày 28/1, tờ báo Epoch Times từng đăng độc quyền rằng nhiều nguồn tin thân cận với quân đội Trung Quốc tiết lộ: sau khi Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập bị điều tra, hàng loạt chỉ thị do Quân ủy Trung ương ban hành xuống quân đội đã bị cơ sở kháng cự trên diện rộng. Trong đó, ít nhất hai văn kiện do Văn phòng Quân ủy Trung ương gửi tới các chiến khu và tập đoàn quân đã không được thực thi; quân lệnh bị “quay vòng tại chỗ”, khiến trạng thái vận hành của quân đội Trung Quốc  xuất hiện tình trạng bất thường hiếm thấy.

Phóng viên Epoch Times tra cứu và phát hiện, cho đến rạng sáng ngày 30/1 theo giờ Bắc Kinh, thông tin mới nhất trên mạng Trung Quốc về Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập vẫn chỉ dừng lại ở thông báo ngày 24/1 về việc hai người bị lập án điều tra, cùng với xã luận đăng khuya hôm đó trên mạng quân đội.

Ngày 26/1, báo Quân đội Trung Quốc từng đăng bài bình luận trang nhất với tiêu đề “Luôn thổi vang tiếng ‘kèn xung phong’”, hô hào rằng “thân phận không có quyền miễn trừ, công lao không phải là vé chuộc tội”, đồng thời liệt kê các trường hợp chính quyền Trung Quốc từng xử tử những “công thần” như Lưu Thanh Sơn, Trương Tử Thiện, Tạ Bộ Thăng, Tiêu Ngọc Bích, Hoàng Khắc Công… nhưng không nhắc đến Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập. Dù vậy, một số nhà quan sát cho rằng bài viết này có hàm ý ám chỉ Trương và Lưu.

Sang ngày 27/1, bài viết trang nhất của báo Quân đội Trung Quốc lại bàn về “bảo đảm hậu cần nhiên liệu quân đội”, còn nội dung “chống tham nhũng bằng khoa học công nghệ” chỉ xuất hiện ở trang 2.

Nhà báo kỳ cựu tại Bắc Kinh Cao Du ngày 27/1 tổng kết trên nền tảng X rằng: ngày 25 báo quân đội phê phán “vấn đề chính trị” của Trương và Lưu, gây chấn động trong và ngoài nước; vào ngày 26/1,  bài viết “đầu voi đuôi chuột”; đến ngày 27/1 thì “ai làm việc nấy”. Ba ngày thay đổi này khiến người ta liên tưởng đến điển cố “Tào Quế luận chiến” (chỉ lý luận quân sự “một hồi trống thì hăng, hồi thứ hai thì suy, hồi thứ ba thì kiệt).

Trong các ngày 28 và 29/1, báo Quân đội Trung Quốc không đăng bài chống tham nhũng mang tính trọng điểm. Đến ngày 30/1, dù đăng bài với ngôn từ gay gắt bàn về chống tham nhũng, nhưng vẫn tuyệt nhiên không nhắc tới Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập.

Hiện nay, trên các trang web chính thức của Đảng và chính quyền Trung Quốc, hồ sơ lý lịch của Trương Hựu Hiệp với tư cách lãnh đạo vẫn chưa bị gỡ bỏ. Các cơ quan thuộc Quân ủy, các chiến khu và các quân binh chủng cũng chưa xuất hiện làn sóng lên tiếng như từng thấy sau khi hai cựu Phó Chủ tịch Quân ủy Quách Bá Hùng và Từ Tài Hậu ngã ngựa.

Chuyên gia về vấn đề Trung Quốc Chương Thiên Lượng phân tích trong một chương trình video rằng, sự im lặng này có thể phản ánh ba khả năng: thứ nhất, tầng lớp lãnh đạo quân đội đang chờ đợi tình hình rõ ràng hơn; thứ hai, một phần hệ thống chỉ huy đã bị ảnh hưởng trong vận hành; và thứ ba, cơ chế vận hành quyền lực đang rơi vào trạng thái “treo” tạm thời.

Truyền thông nước ngoài truy hỏi vụ Trương Hựu Hiệp, người phát ngôn Trung Quốc lúng túng đối phó

Theo tổng hợp từ truyền thông quốc tế, ngày 29/1, Bộ Quốc phòng Trung Quốc đã tổ chức cuộc họp báo thường kỳ đầu tiên kể từ khi Trương Hựu Hiệp bị chính thức công bố “ngã ngựa”. Trong hơn 30 câu hỏi được nêu ra, có gần 10 câu liên quan trực tiếp đến vụ việc của Trương Hựu Hiệp.

Do Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập bị điều tra, ban lãnh đạo Quân ủy Trung ương Trung Quốc nhiệm kỳ này đã từ 7 người sau Đại hội năm 2022 giảm xuống chỉ còn hai người là Chủ tịch Quân ủy Trung ương Tập Cận Bình và Phó Chủ tịch Quân ủy Trương Thăng Dân. Trước câu hỏi về thời điểm triệu tập cuộc họp Quân ủy Trung ương tiếp theo và thành phần tham dự, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc Tưởng Bân trả lời rằng vấn đề này liên quan đến bí mật quân sự và “không có thông tin để công bố”.

Kể từ nửa cuối năm 2023, hàng loạt tướng lĩnh cấp cao đã lần lượt “ngã ngựa” hoặc “mất tích”. Trong lễ phong hàm thượng tướng tổ chức vào tháng 12 năm ngoái, ngoài hai thượng tướng mới được phong, chỉ có bốn thượng tướng tham dự, trong đó Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập nay cũng đã bị điều tra. Trước câu hỏi của báo chí về việc “hiện có bao nhiêu thượng tướng đương nhiệm đang làm việc bình thường”, Tưởng Bân chỉ đáp lại bằng câu “không có thông tin để công bố”.

Khi được hỏi liệu chiến dịch chống tham nhũng có ảnh hưởng đến bố cục chiến lược của Trung Quốc hay không, Tưởng Bân tuyên bố rằng càng chống tham nhũng thì “càng có sức chiến đấu”.

Đối với câu hỏi về việc Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập – những người từng tham gia chiến sự biên giới Trung–Việt – bị điều tra có ảnh hưởng đến năng lực tác chiến và kế hoạch đối với Đài Loan hay không, Tưởng Bân chỉ lặp lại lập trường gọi là “thống nhất hòa bình” và “không cam kết từ bỏ việc sử dụng vũ lực”.

Về việc xã luận của Quân báo chỉ trích Trương và Lưu, Tưởng Bân chỉ nói rằng việc điều tra hai người này “có ý nghĩa quan trọng” đối với việc giành thắng lợi trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng trong quân đội.

Ngoài ra, khi trả lời câu hỏi liên quan đến thông tin trước đó của Wall Street Journal cho rằng Trương Hựu Hiệp bị nghi ngờ tiết lộ thông tin về vũ khí hạt nhân Trung Quốc cho Mỹ, Tưởng Bân nói rằng “không nên suy đoán vô căn cứ”. Trước ý kiến của một số học giả và cựu quan chức Mỹ cho rằng việc Trương Hựu Hiệp bị điều tra có thể khiến quân đội Trung–Mỹ mất kênh liên lạc, Tưởng Bân tuyên bố “kiên quyết phản đối việc bôi nhọ các hành động chống tham nhũng của phía Trung Quốc”.

Cố vấn của một viện nghiên cứu tại Đài Loan, ông Ngô Sắc Trí, nói với Epoch Times rằng việc truyền thông quốc tế liên tục truy hỏi về Trương Hựu Hiệp đã làm nổi bật một mâu thuẫn trong cách cầm quyền của ĐCSTQ: một mặt phải kiểm soát dư luận, đàn áp, che giấu và phong tỏa mọi phát ngôn hay suy đoán bất lợi cho sự ổn định của chế độ; nhưng mặt khác, do thông tin bị đơn nhất hóa, các thông tin chính thức lại thiếu độ tin cậy, khiến trạng thái khép kín bất thường này càng làm bên ngoài tò mò, muốn tìm hiểu nhiều hơn. Mâu thuẫn đó tất yếu khiến chính quyền Trung Quốc thêm lúng túng.

Ông Ngô cho rằng các câu trả lời của Tưởng Bân đều mang tính phòng thủ, bảo thủ; lời lẽ tuy đơn giản nhưng phản ánh bầu không khí bất an, căng thẳng đang bao trùm nội bộ Trung Quốc hiện nay.

Phó giáo sư Phùng Sùng Nghĩa của Đại học Công nghệ Sydney cũng nói với Epoch Times rằng việc Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập “ngã ngựa” là sự kiện lớn và đột ngột, việc truyền thông muốn tìm hiểu nội tình là điều hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, bản thân người phát ngôn của chính quyền Trung Quốc không có bất kỳ không gian nào để linh hoạt trả lời; nếu câu hỏi vượt quá ranh giới cho phép, họ chỉ có thể nói vòng vo, né tránh.

Ông Phùng nhận định, vụ việc này đương nhiên là điều khó xử đối với chính quyền Trung Quốc, bởi cách xử lý mang dáng dấp “thanh trừng kiểu băng đảng”, nội bộ đấu đá lẫn nhau, không thể đưa ra một lời giải thích hợp lý, thuyết phục với thế giới. Vì vậy, khi đối mặt với câu hỏi của truyền thông quốc tế, họ chỉ có thể cố gắng né tránh.

Xem thêm

TQ: Báo quân đội nói về tham nhũng, tránh Trương Hựu Hiệp; truyền thông quốc tế truy vấn

Khi được hỏi liệu chiến dịch chống tham nhũng có ảnh hưởng đến bố cục chiến lược của Trung Quốc hay không, Tưởng Bân tuyên bố rằng càng chống tham nhũng thì “càng có sức…