Đưa các tính năng gây nghiện của mạng xã hội ra xét xử

Sau phán quyết mang tính bước ngoặt trị giá 6 triệu USD về bồi thường thiệt hại cá nhân vào tháng 3 nhằm vào Meta và Google, vụ kiện điển hình (bellwether case) tiếp theo tại tòa án bang California sẽ xem xét liệu các gã khổng lồ công nghệ có phải chịu trách nhiệm về những tổn hại do các tính năng gây nghiện trên nền tảng của họ hay không.

Tương tự như trường hợp của người phụ nữ 20 tuổi tại California, được xác định trong hồ sơ tòa án là “Kaley G.M.” hoặc “K.G.M.”, người đã kiện Instagram, YouTube, TikTok, Snapchat và các công ty mẹ; “R.K.C.” – nguyên đơn trong vụ kiện thứ hai – cáo buộc rằng anh đã phải chịu đựng chứng lo âu, trầm cảm và mặc cảm ngoại hình sau khi bị nghiện các nền tảng này. Anh đang khởi kiện cùng lúc bốn công ty nêu trên.

Cả hai vụ kiện đều cáo buộc các công ty đã thiết kế sản phẩm của họ để “bẫy” những người trẻ tuổi dễ bị tổn thương và đẩy họ vào một vòng xoáy sử dụng tiêu cực, bất chấp những tác hại đã được biết trước.

Tuy nhiên, các luật sư của nguyên đơn lưu ý rằng R.K.C. là một thiếu niên người Mỹ gốc Phi 17 tuổi đến từ Panama City, Florida. Cậu ấy đưa ra một góc nhìn khác biệt nhưng tương đồng với người phụ nữ da trắng trẻ tuổi – người từng làm chứng về sự suy sụp tâm lý trầm trọng khi trưởng thành trong một kỷ nguyên đã bão hòa bởi mạng xã hội.

“Cậu ấy có một câu chuyện tương tự nhưng cũng rất khác. Cậu ấy vẫn còn là một đứa trẻ, một thiếu niên đang vật lộn với chứng nghiện mạng xã hội”, Josh Autry, luật sư tại Morgan & Morgan đại diện cho R.K.C., nói với The Epoch Times. 

“Nguyên đơn đến từ bên kia đất nước, là người Florida và ít khi đi xa. Tôi nghĩ phiên tòa này có thể là chuyến đi đầu tiên của cậu đến California. Cậu ấy là thành viên của một nhóm thiểu số. Tôi tin rằng tất cả những điều đó đều có ý nghĩa quan trọng”.

Ông Autry cho biết trong quá trình kiện điển hình — nơi một số vụ kiện mẫu sẽ tạo ra khung sườn cho cách tranh tụng và hòa giải của hàng ngàn vụ án khác — việc bồi thẩm đoàn được thấy các trường hợp của cả nam và nữ nguyên đơn là rất quan trọng, cũng như các ví dụ về thanh thiếu niên lớn lên cùng mạng xã hội đến từ nhiều hoàn cảnh khác nhau.

Trong khi nhiều nghiên cứu và sự chú ý đã tập trung vào tác động tiêu cực của mạng xã hội đối với các cô gái, góc nhìn của nam thiếu niên sẽ thêm một khía cạnh mới vào cuộc thảo luận đang tiến triển. Một số quan sát viên gọi đây là “thời điểm Big Tobacco” của Big Tech — ám chỉ cuộc tranh luận gắt gao về tương lai của ngành công nghiệp này đang diễn ra cả trong các phiên tòa đột phá và trước tòa án dư luận.

Đơn khiếu nại năm 2023 của nguyên đơn cáo buộc rằng “do thiết kế gây nghiện trên các nền tảng của Bị đơn” và “các thông báo liên tục”, R.K.C. đã trở thành người dùng bị lệ thuộc, bỏ bê hầu hết các hoạt động khác. Tình trạng thiếu ngủ, trầm cảm, rối loạn ăn uống và ý định tự tử đã theo sau đó. 

Theo đơn kiện, các bị đơn đã không cảnh báo R.K.C. và cha của cậu về mối nguy hiểm của việc sử dụng quá mức, đồng thời xuyên tạc về “tính an toàn, tiện ích và các đặc tính không gây nghiện của sản phẩm”.

Những vụ kiện dân sự này tập trung hẹp vào thiết kế và cách vận hành các nền tảng của bị đơn — bao gồm các tính năng như cuộn vô hạn, bộ lọc làm đẹp và các thuật toán độc quyền được hỗ trợ bởi AI — thay vì nội dung của người dùng. Cả Tu chính án thứ nhất và Điều 230 của Đạo luật Chuẩn mực Truyền thông đều bảo vệ các nền tảng khỏi trách nhiệm pháp lý đối với nội dung của bên thứ ba.

Các vụ án này nằm trong làn sóng hàng ngàn vụ kiện dân sự, bao gồm cả những vụ do các học khu và tổng chưởng lý các bang trên khắp cả nước khởi xướng, hiện mới bắt đầu được đưa ra trước bồi thẩm đoàn sau nhiều năm chuẩn bị. Một ngày trước khi phán quyết trong vụ của Kaley được đưa ra, một bồi thẩm đoàn ở New Mexico đã tuyên bố Meta chịu trách nhiệm về việc lừa dối người tiêu dùng về sự an toàn của sản phẩm và gây nguy hiểm cho trẻ em, đồng thời yêu cầu bồi thường 375 triệu USD tiền phạt dân sự.

Các giám đốc điều hành của Meta và Google, bao gồm cả CEO Meta Mark Zuckerberg, đã làm chứng trong phiên tòa của Kaley rằng sản phẩm của họ không được thiết kế để gây nghiện, họ không tin rằng chứng nghiện mạng xã hội tồn tại và các công ty đã thực hiện cách tiếp cận thận trọng quá mức về an toàn. Google là công ty mẹ của YouTube.

Một số nhân chứng chuyên gia trong phiên tòa của Kaley báo cáo rằng chứng nghiện mạng xã hội đã tăng vọt ở giới trẻ và về mặt não bộ, hầu như không thể phân biệt được với lạm dụng chất kích thích. Trong khi đó, những người khác lưu ý rằng sự thiếu đồng thuận giữa các tổ chức về chẩn đoán, điều trị và phạm vi thực sự của hiện tượng này.

Các luật sư của Meta đã quyết liệt mổ xẻ các hồ sơ y tế nhạy cảm và tiền sử gia đình phức tạp của Kaley, lập luận rằng những bất ổn tâm lý của cô có khả năng bắt nguồn từ các yếu tố như khuynh hướng di truyền hoặc sự lạm dụng, bỏ bê từ cha mẹ hơn là do sử dụng mạng xã hội một cách cưỡng chế.

Điều này dường như không thuyết phục được các bồi thẩm đoàn, những người đã tuyên Meta chịu trách nhiệm cho 70% các thiệt hại bồi thường và trừng phạt của Kaley. YouTube — đơn vị đã phủ nhận sự sơ suất và lập luận rằng họ không phải là một ứng dụng mạng xã hội mà là một nền tảng phát video trực tuyến như Netflix — đã bị buộc phải trả 30%. Cả hai công ty đều đưa ra tuyên bố nói rằng họ không đồng ý với phán quyết và dự định kháng cáo.

Luật sư Autry cho biết ông không kỳ vọng chiến lược pháp lý của các bị đơn sẽ thay đổi trong các vụ án tương lai. “Tôi nghĩ đó sẽ là lập luận phòng vệ hàng đầu trong mọi phiên tòa”, ông nói. “Họ sẽ nói rằng cuộc sống của những đứa trẻ này dù sao cũng sẽ bị xáo trộn, [rằng] chúng dù sao cũng sẽ gặp phải lo âu, trầm cảm và ý định tự tử”.

Trong vụ của R.K.C., cuộc chiến về quyền kiểm soát của cha mẹ đối với việc sử dụng mạng xã hội của thanh thiếu niên sẽ là một vấn đề trọng tâm.

“Tôi nghĩ sẽ rất quan trọng để có được một phán quyết điển hình trong một vụ án mà cha mẹ sẽ bị đổ lỗi vì đã đưa điện thoại cho đứa trẻ, không tịch thu điện thoại hoặc không đặt ra nhiều hạn chế hơn… Cậu ấy vẫn nằm dưới sự giám sát của cha mình. Và việc để cha cậu ấy làm chứng về những khó khăn của con trai với mạng xã hội, cũng như cuộc đấu tranh của chính ông với tư cách là một phụ huynh trong việc xử lý cách con trai sử dụng mạng xã hội… tất cả những điều đó sẽ rất quan trọng”.

Tương tự như Kaley, R.K.C. đã vật lộn với các vấn đề về cân nặng, cảm giác tự ti cũng như bị bắt nạt. Và giống như cô, cậu ấy vẫn tiếp tục quay lại các ứng dụng ngay cả khi việc sử dụng chúng khiến anh cảm thấy tồi tệ hơn về bản thân, ông Autry nói. “Chúng tôi sử dụng điều đó làm bằng chứng cho thấy chứng nghiện của họ nghiêm trọng đến mức nào — ngay cả khi họ ghét nó, họ vẫn không thể ngừng quay lại”, ông Autry cho biết.

Tuy nhiên, trong khi việc K.G.M. sử dụng các bộ lọc làm đẹp trên Instagram là trọng tâm chính trong vụ kiện của cô — có lúc các luật sư của cô đã trải ra một bức tranh khảm dài gần 10 mét gồm các bức ảnh selfie đã qua bộ lọc mà cô đã đăng trên nền tảng — thì đối với R.K.C., chúng đóng vai trò ít quan trọng hơn. 

“Các bộ lọc đối với cậu ấy chỉ là tai chó con hay biểu tượng Superman trên ngực. Nó không thực sự là tác nhân gây ra tổn thương ngoài việc có thể chỉ là một cú hích dopamine khác — một tính năng bổ sung lôi kéo cậu ấy quay lại nền tảng, nhưng không giống như trường hợp của Kaley, nơi các bộ lọc khiến cô ấy chán ghét bản thân mình hơn”, luật sư Autry giải thích.

Giống như phiên tòa đầu tiên, phiên tòa thứ hai sẽ tập trung mạnh vào lời khai của chuyên gia về khoa học gây nghiện — bao gồm nghiên cứu về việc sử dụng tiêu cực có thể tác động như thế nào đến bộ não đang phát triển của thanh thiếu niên — và vào những gì các tài liệu nội bộ tiết lộ về việc các bị đơn đã biết những gì và biết từ khi nào.

Hàng ngàn trang tài liệu nội bộ được giải mật của công ty đã giúp bồi thẩm đoàn — và công chúng — có cái nhìn sâu sắc về những gì các lãnh đạo tại Meta và Google hiểu về người dùng vị thành niên và những tác hại tiềm tàng.

Đại diện của cả hai công ty đã lập luận rằng nguyên đơn đã “nhặt nhạnh” và diễn giải sai các tài liệu này để phục vụ cho một câu chuyện không đầy đủ và không chính xác.

Snapchat và TikTok đã đạt thỏa thuận bồi thường ngay trước phiên tòa của Kaley, nhưng vẫn có tên trong hàng ngàn vụ kiện liên quan khác.

Trong phiên tòa sắp tới, ông Autry nói rằng sẽ có thêm nhiều tài liệu nội bộ cho thấy các bị đơn đã cố tình thiết kế sản phẩm của họ để gây nghiện cho trẻ em. “

Các tài liệu của Meta và YouTube không phải là duy nhất”, ông nói. “Chúng ta vẫn chưa có một phiên tòa xét xử Snap hay TikTok, nhưng [những] tài liệu đó cũng gây chấn động không kém. TikTok và Snap, giống như Meta và YouTube, đã thiết kế nền tảng của họ để tối đa hóa thời gian sử dụng và để gây nghiện”.

Đặc biệt, luật sư Autry lưu ý các tài liệu nội bộ của TikTok sẽ cho thấy công ty đã biết “cách vận hành an toàn”, ám chỉ phiên bản ứng dụng được triển khai tại Trung Quốc với các cơ chế an toàn bổ sung. “Họ đã đưa ra một quyết định kinh doanh là ưu tiên tăng trưởng hơn sự an toàn, trong khi ở Trung Quốc, họ bảo vệ trẻ em nhiều hơn”.

Đại diện của Snap Inc., Meta, ByteDance và Google đã không phản hồi các câu hỏi từ The Epoch Times kịp thời trước khi bài báo được xuất bản.

Thẩm phán Carolyn Kuhl của Tòa án Thượng thẩm vào năm 2023 đã phán quyết rằng California không cho phép các khiếu nại về “trách nhiệm nghiêm ngặt”, nghĩa là luật sư của Kaley phải chứng minh các công ty biết sản phẩm của họ có lỗi và đã sơ suất. 

Các luật sư của nguyên đơn đang lập luận rằng bang Florida cho phép trách nhiệm pháp lý nghiêm ngặt, điều này có nghĩa là họ vẫn phải chứng minh các nền tảng có lỗi và nguy hiểm về mặt thiết kế, nhưng sẽ không cần phải chứng minh các công ty đã biết về lỗi đó.

Các luật sư của nguyên đơn cho biết họ hy vọng sẽ lên lịch xét xử vào thời gian trống đầu tiên của Thẩm phán Kuhl trong mùa hè này, nhưng một số bị đơn đang phản đối việc xét xử vào mùa hè.

Dự kiến ​​thẩm phán Kuhl sẽ đưa ra quyết định về cả hai vấn đề vào cuối tháng này.

Xem thêm

Hy Lạp dự kiến cấm trẻ dưới 15 tuổi dùng mạng xã hội từ năm 2027

Thứ Tư (ngày 8/4), Thủ tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis tuyên bố rằng từ ngày 1/1/2027, sẽ cấm trẻ em dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội. Ông cho biết, biện pháp này nhằm…