Mỹ đề xuất luật trừng phạt hành vi đánh cắp mô hình AI, nhắm vào các thực thể Trung Quốc

Bình Minh
•
Thứ Sáu, 17/04/2026

Ngày 15/4, hai nghị sĩ Đảng Cộng hòa đã trình dự thảo luật tại Quốc hội Mỹ, kêu gọi Mỹ chế tài các thực thể Trung Quốc sử dụng những phương thức không chính thức để trích xuất kết quả đầu ra từ các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến của Mỹ và dùng chúng để phát triển các mô hình AI của riêng mình.

Tòa nhà Quốc hội Hoa Kỳ. (Ảnh: Madalina Kilroy/Epoch Times)

Ngày 15/4, các nghị sĩ Bill Huizeng đệ trình (Đảng Cộng hòa, bang Michigan) và John Moolenaar (Đảng Cộng hòa, bang Michigan), Chủ tịch Ủy ban Đối phó với Đảng cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) của Quốc hội Mỹ, đã đệ trình dự thảo H.R.8283.

Mục đích của dự thảo này nhằm ngăn chặn các thế lực thù địch nước ngoài lấy cắp các đặc điểm kỹ thuật quan trọng từ các mô hình AI do Mỹ sở hữu để đe dọa an ninh quốc gia và phục vụ các mục đích khác.

Dự thảo có tên là “Đạo luật Ngăn chặn Lấy cắp Mô hình AI của Mỹ (2026)” (Deterring American AI Model Theft Act of 2026).

Dự thảo nêu rõ, các mô hình AI do các doanh nghiệp tư nhân của Mỹ sở hữu đóng vai trò rất quan trọng trong việc thúc đẩy lợi ích kinh tế và an ninh quốc gia của Mỹ; nhiều mô hình AI tiên tiến nhất hiện nay là “mô hình đóng” (closed-source models), nghĩa là các đặc điểm kỹ thuật độc đáo của chúng không được chia sẻ công khai.

Tuy nhiên, một số thực thể đã thực hiện các cuộc tấn công trích xuất mô hình để lấy thông tin chưa được cấp phép từ các mô hình AI đóng này, như trọng số mô hình, cấu trúc mô hình và các đặc điểm kỹ thuật khác. Điều này gây ra mối đe dọa đối với an ninh quốc gia và lợi ích chính sách đối ngoại của Mỹ, đồng thời làm tổn hại quyền sở hữu trí tuệ của các công ty Mỹ và khả năng cạnh tranh kinh tế của họ.

Dự thảo cho rằng chính phủ Mỹ nên hợp tác với các chủ sở hữu tư nhân của các mô hình AI đóng, thực hiện các biện pháp nhận diện, trừng phạt và ngăn chặn các thực thể này thực hiện các cuộc tấn công trích xuất mô hình nhằm vượt qua các cơ chế bảo vệ của các mô hình AI đóng. Vì các cuộc tấn công như vậy giúp đối thủ nước ngoài có thể nhanh chóng đạt được năng lực phát triển các mô hình AI tiên tiến.

Trong tuyên bố ngày 23/2, công ty AI Mỹ Anthropic chỉ trích 3 công ty AI của Trung Quốc – DeepSeek, Moonshot và MiniMax – đã sử dụng Claude, một chatbot của Anthropic, để huấn luyện AI một cách bất hợp pháp.

Các công ty này đã sử dụng khoảng 24.000 tài khoản giả để thực hiện “tấn công chưng cất dữ liệu quy mô lớn” vào Claude, với tổng số lần tương tác lên tới 16 triệu, vi phạm các điều khoản dịch vụ và hạn chế truy cập khu vực.

Trước đó, ông Bill Huizenga cũng đề xuất “Đạo luật An ninh Chip” (The Chip Security Act). Dự thảo này đã nhận được sự ủng hộ lưỡng đảng tại Ủy ban Đối ngoại Hạ viện vào ngày 26/3 và được thông qua với toàn bộ phiếu thuận.

Đồng thời, theo tờ Financial Times, các trung tâm công nghiệp lớn ở Trung Quốc đã chứng kiến một xu hướng đáng chú ý: Ngày càng nhiều nhà khoa học và kỹ sư trở về từ Mỹ trong 12 tháng qua. Sau thời gian học tập và làm việc tại nước ngoài, họ đang trở về quê hương để phát triển sự nghiệp, mang theo kinh nghiệm và kiến thức quý giá.

Thung lũng Silicon, vốn là điểm đến hấp dẫn cho nhân tài kỹ thuật toàn cầu, đang chứng kiến sự thay đổi trong dòng chảy nhân lực. Trong năm qua, một số chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) đã chuyển đến Trung Quốc.

Điển hình là Wu Yonghui, cựu giám đốc điều hành tại Google DeepMind, hiện là người đứng đầu bộ phận phát triển mô hình ngôn ngữ quy mô lớn tại ByteDance. Tương tự, Yao Shunyu đã rời OpenAI để gia nhập Tencent, trong khi Roger Jiang chuyển từ OpenAI đến công ty khởi nghiệp robot do chính ông sáng lập. Alibaba cũng đã thu hút Zhou Hao, người từng làm việc về mô hình AI tại Google DeepMind.

Theo các nhà tuyển dụng tại Trung Quốc và San Francisco, hơn 30 nhà nghiên cứu người Mỹ gốc Hoa đã trở về Trung Quốc trong năm qua, tăng đáng kể so với chỉ một vài người trong năm trước.