Artemis II phóng thành công, mở lại hành trình đưa con người bay quanh Mặt Trăng

Chiều tối thứ Tư (1/4, giờ miền Đông Mỹ), giữa tiếng gầm vang dữ dội, tên lửa của NASA mang theo sứ mệnh Artemis II đã được phóng từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy ở bang Florida, đưa 4 phi hành gia vào không gian, bắt đầu hành trình bay quanh Mặt Trăng kéo dài 10 ngày. Đây là lần đầu tiên sau hơn 50 năm kể từ sứ mệnh Apollo 17 năm 1972, con người quay trở lại vùng lân cận Mặt Trăng.

Sứ mệnh này được đặt theo tên nữ thần Mặt Trăng Artemis – chị em song sinh của thần Apollo trong thần thoại Hy Lạp. Artemis II sử dụng tên lửa “Hệ thống Phóng Không gian” (SLS) – loại mạnh nhất trong lịch sử của NASA.

Vào 18 giờ 30 phút (giờ miền Đông), mọi công tác chuẩn bị đã hoàn tất. Trước chuyến bay lịch sử, giám đốc phóng đầu tiên là phụ nữ của NASA, Charlie Blackwell-Thompson, đã gửi lời tới các phi hành gia: “Reid, Victor, Christina và Jeremy, trong sứ mệnh lịch sử này, các bạn mang trên vai sứ mệnh của đội Artemis, tinh thần dũng cảm của người dân Mỹ và các đối tác toàn cầu, cùng hy vọng và ước mơ của thế hệ mới. Chúc các bạn may mắn, thượng lộ bình an, Artemis II. Xuất phát!”

Đội phi hành gia quốc tế của sứ mệnh mang tính “đa dạng”, gồm chỉ huy Reid Wiseman (Mỹ), Victor Glover – phi hành gia người Mỹ gốc Phi, Christina Koch – nữ phi hành gia, và Jeremy Hansen – phi hành gia Canada, cũng là người không mang quốc tịch Mỹ đầu tiên tham gia nhiệm vụ bay quanh Mặt Trăng. Họ di chuyển bằng tàu vũ trụ Orion.

Khung cảnh tên lửa cất cánh thật khó diễn tả bằng lời, khi động cơ mạnh mẽ phát ra âm thanh như sấm dậy.

Sau khi SLS rời bệ phóng thành công, các phi hành gia sẽ ở lại quỹ đạo Trái Đất khoảng 24 giờ để kiểm tra tàu. Nếu mọi thứ ổn định, một lần đốt động cơ gọi là “chèn quỹ đạo chuyển tiếp Trái Đất–Mặt Trăng” (TLI) sẽ đưa tàu vào hành trình hướng tới Mặt Trăng.

Từ đó, mất khoảng 4 ngày để đến phía xa của Mặt Trăng và thêm 4 ngày để quay trở lại Trái Đất.

Từ lúc phóng tối 1/4 đến khi hạ cánh xuống biển ngày 10/4, toàn bộ sứ mệnh dự kiến kéo dài khoảng 9 ngày rưỡi.

Giám đốc NASA: Khởi động lại sứ mệnh đưa người lên Mặt Trăng

Giám đốc NASA Jared Isaacman phát biểu sau khi phóng: “Sau 54 năm gián đoạn ngắn ngủi, NASA đã khởi động lại các sứ mệnh đưa người bay quanh Mặt Trăng. Thành tựu hôm nay là kết quả của những nỗ lực không ngừng, cam kết vững chắc trên toàn quốc, cùng sự cống hiến của hàng nghìn nhân viên NASA, các đối tác công nghiệp và đồng minh quốc tế.”

Khi được hỏi tiêu chí thành công, ông trả lời thẳng thắn: khi các phi hành gia hoàn thành sứ mệnh 10 ngày và trở về Trái Đất an toàn, Artemis II mới được coi là thành công.

“Tuyệt đối không kết thúc sớm.” ông nhấn mạnh.

Tàu Orion bay tự do trong không gian

Ngay sau khi phóng, NASA cho biết hai tên lửa đẩy nhiên liệu rắn và phần vỏ bảo vệ đã tách khỏi tàu đúng kế hoạch.

Tiếp đó, tầng lõi cũng tách khỏi tàu Orion. “Điều này đánh dấu kết thúc giai đoạn đẩy chính của Artemis II và chuyển sang giai đoạn hoạt động của tầng trên”, NASA cho biết.

Sau đó, tàu Orion mang theo 4 phi hành gia bay tự do và triển khai các tấm pin mặt trời để duy trì hoạt động trong hành trình 10 ngày.

Mỗi tấm pin dài 7 mét, gồm khoảng 5.000 tế bào năng lượng, chuyển đổi ánh sáng Mặt Trời thành điện năng. Các tấm pin này gắn với mô-đun dịch vụ châu Âu – bộ phận hình trụ ở đáy tàu Orion, do European Space Agency chế tạo, cung cấp oxy, điện và các hỗ trợ thiết yếu cho phi hành đoàn.

Khoảng 50 phút sau khi phóng, động cơ tầng trung gian đã được kích hoạt lần đầu, nâng điểm thấp nhất của quỹ đạo lên khoảng 185 km.

Những cột mốc quan trọng trong chuyến bay

Tên lửa SLS đã vượt qua mốc “áp suất động tối đa” (Max-Q) – thời điểm phương tiện chịu áp lực lớn nhất khi bay với tốc độ cao trong bầu khí quyển dày.

Khoảnh khắc này được coi là cột mốc quan trọng, nên đã nhận được sự cổ vũ lớn từ hiện trường.

SLS tạo lực đẩy gần 9 triệu pound khi cất cánh. Do kích thước khổng lồ, tên lửa mất khoảng 10 giây để rời khỏi tháp phóng. Chỉ trong vòng một phút, nó đạt vận tốc siêu thanh, vượt 1.235 km/h.

Hai tên lửa đẩy cung cấp hơn 75% tổng lực đẩy khi phóng.

Hành trình không gian sâu – xa hơn Apollo

NASA định nghĩa “không gian sâu” là khu vực ngoài quỹ đạo Trái Đất, do đó chuyến bay quanh Mặt Trăng của Artemis II được xem là nhiệm vụ không gian sâu.

Khoảng cách gần nhất tới Mặt Trăng là 6.400 km, và xa nhất so với Trái Đất là khoảng 400.000 km – xa hơn kỷ lục của Apollo 13 khoảng 6.400 km.

Tổng thống Trump lên tiếng trước giờ phóng

Trước khi phóng, Tổng thống Donald Trump đã đăng trên Truth Socialđể chúc mừng sứ mệnh.

Ông viết: “Vào 6 giờ 24 phút tối nay theo giờ miền Đông, lần đầu tiên sau hơn 50 năm, nước Mỹ sẽ trở lại Mặt Trăng!”

Ông gọi Artemis II là “một trong những tên lửa mạnh nhất từng được chế tạo”, đồng thời nhấn mạnh sứ mệnh này sẽ đưa con người tiến xa hơn bất kỳ hành trình nào trước đây.

“Chúng ta đã chiến thắng trong không gian, trên Trái Đất và ở mọi nơi giữa hai điều đó”, ông nói thêm, “Mỹ không chỉ tham gia cuộc đua – chúng ta đang dẫn đầu, và cả thế giới đang dõi theo.”

Ông cũng ca ngợi NASA và các phi hành gia: “Chúa phù hộ cho những phi hành gia xuất sắc của chúng ta, Chúa phù hộ NASA, Chúa phù hộ quốc gia vĩ đại nhất trong lịch sử”.

Bốn phi hành gia sẽ bay xa hơn bất kỳ con người nào trong lịch sử nếu sứ mệnh diễn ra đúng kế hoạch.

Phi hành gia lên tàu Orion

Bốn phi hành gia tham gia sứ mệnh Artemis II đã lên tàu vũ trụ “Orion” của NASA vào khoảng 14 giờ 30 phút (giờ miền Đông Mỹ). NASA cho biết tiếp theo họ sẽ tiến hành kiểm tra liên lạc và độ kín của bộ đồ phi hành, trong khi đội hỗ trợ sẽ giúp họ cố định mũ bảo hiểm, găng tay và dây an toàn.

Trước khi vào tàu Orion, mỗi phi hành gia đều ký tên lên tường của “phòng trắng” – một không gian kín nối với cửa tàu. Theo NASA, đây là truyền thống từ thời chương trình Gemini.

Các phi hành gia cho biết họ tin tưởng tên lửa và tàu Orion có thể đưa họ an toàn tới Mặt Trăng và trở về Trái Đất, nhưng cũng nhận thức rõ những rủi ro vốn có của nhiệm vụ.

Ngày đầu tiên trong không gian dự kiến “cực kỳ gian nan”

Trong 24 giờ đầu tiên, các phi hành gia sẽ bay quanh quỹ đạo Trái Đất và tiến hành hàng loạt kiểm tra trên tàu Orion, đảm bảo các hệ thống liên lạc, dẫn đường, đẩy, điều khiển và duy trì sự sống hoạt động bình thường trước khi hướng tới Mặt Trăng.

Các thử nghiệm này bao gồm cả “thu gom chất thải” – cách NASA gọi việc sử dụng khoang vệ sinh chật hẹp trên tàu. Tất cả sẽ được thực hiện khi tàu vẫn còn đủ gần Trái Đất, để có thể quay về nhanh chóng nếu xảy ra sự cố lớn.

Chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman cho biết với CBS News: “Đây sẽ là một ngày đầu tiên điên rồ”.

Ông nói thêm: “24 giờ bay quỹ đạo này cho chúng tôi thời gian kiểm tra tất cả các hệ thống kiểm soát môi trường và duy trì sự sống (của tàu Orion). Nó có thể loại bỏ CO₂ không? Nó có thể duy trì sự sống cho chúng tôi không? Chúng tôi có thể uống nước không? Có thể đi vệ sinh không? Tất cả những chức năng cơ bản của con người đều phải được kiểm tra”.

“Trước khi bay tới Mặt Trăng, chúng tôi phải hoàn thành các thử nghiệm này”, ông nhấn mạnh.

Mục tiêu chính của sứ mệnh

Nhiệm vụ chính của Artemis II là thông qua chuyến bay không gian sâu kéo dài 10 ngày để kiểm chứng các hệ thống quan trọng của tàu. Theo Nature, dù không hạ cánh lên Mặt Trăng, sứ mệnh sẽ thực hiện nhiều quan sát và nghiên cứu khoa học sự sống gần Mặt Trăng, cung cấp dữ liệu quan trọng cho các chuyến bay có người lái trong tương lai.

Chương trình Artemis đặt mục tiêu tái hiện và vượt qua những thành tựu của Apollo program – chương trình từng đưa Neil Armstrong và 11 phi hành gia khác đặt chân lên bề mặt Mặt Trăng trong thập niên 1960–1970.

Xem thêm

NASA sắp phóng tàu có người lái bay quanh Mặt Trăng lần đầu sau 50 năm

Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) sẽ khởi động sứ mệnh “Artemis II” vào thứ Tư (1/4), dự kiến kéo dài khoảng 10 ngày. Đây sẽ là chuyến bay có người đầu tiên…