Lo ngại xe thông minh Trung Quốc bị dùng làm “xe gián điệp”, nhiều nước áp hạn chế

Sở Phương Minh
•
Thứ Sáu, 02/10/2026

Các nước như Anh, Mỹ, Ba Lan và Israel đã áp dụng các biện pháp hạn chế ở mức khác nhau, do camera, micro, GPS và kết nối mạng trên xe thông minh do Trung Quốc sản xuất gây lo ngại về an ninh dữ liệu và an ninh quốc gia.

Xe điện NIO ES8 cao cấp của Trung Quốc tại trung tâm dịch vụ ở Ludwigshafen, Đức – 14/6/2025. Ảnh minh họa. (Nguồn: Kittyfly/Shutterstock)

Xe thông minh Trung Quốc đang nhanh chóng thâm nhập thị trường nước ngoài. Bộ Quốc phòng Anh được cho là đã hạn chế xe có linh kiện Trung Quốc tại một số khu vực quân sự nhạy cảm, The Guardian đưa tin hôm thứ Năm (1/10).

Trong đó có căn cứ Không quân Hoàng gia RAF Wyton và trụ sở lực lượng đặc nhiệm Special Boat Service tại hạt Dorset. Năm ngoái, các nhà thầu quốc phòng Anh đã nhắc nhân viên không kết nối điện thoại với xe điện do Trung Quốc sản xuất, để giảm rủi ro về an ninh dữ liệu.

Cơ quan tình báo nội địa Anh (MI5) hôm thứ Tư (30/9) ra một cảnh báo công khai hiếm thấy, yêu cầu các trường đại học ngừng hợp tác với Viện Nghiên cứu Kỹ thuật Thông dụng Trung Quốc. Cơ quan này cho rằng tình báo Trung Quốc sử dụng viện này làm vỏ bọc, tài trợ nghiên cứu cho học giả Anh để lấy công nghệ và thành quả nghiên cứu nhạy cảm từ các dự án công nghệ cao.

Cùng ngày, Tổng cục Tình báo và An ninh Hà Lan (AIVD) công bố báo cáo, cảnh báo xe kết nối mạng có thể trở thành công cụ gián điệp.

Xe kết nối mạng ngày nay thường có camera, micro, GPS và có thể truy cập internet. Theo AIVD, những chiếc xe này có thể thu thập lượng lớn dữ liệu về người ngồi trong xe, về chính chiếc xe, cũng như về người và vật xung quanh. Bên thứ ba, kể cả các chủ thể nhà nước, có thể tiếp cận những thông tin đó.

AIVD khuyên những người làm việc với thông tin nhạy cảm không kết nối điện thoại hay các thiết bị khác với xe.

Thử nghiệm ở Na Uy: Khoảng 90% kết nối ra bên ngoài hướng về máy chủ tại Trung Quốc

Một thử nghiệm trước đó với một mẫu xe điện do Trung Quốc sản xuất cho thấy xe liên tục tìm cách liên lạc với các máy chủ bên ngoài.

Trang Yahoo Autos hồi tháng 9 đưa tin các nhà nghiên cứu đã lái chiếc NIO ES8 do Trung Quốc sản xuất vào một hầm mỏ dưới lòng đất ở Na Uy và cố ý cắt kết nối của xe với mạng bên ngoài. Dù vậy, chiếc xe vẫn không ngừng tìm cách kết nối với máy chủ bên ngoài.

Sau khoảng hai năm rưỡi theo dõi, các nhà nghiên cứu phát hiện khoảng 90% kết nối ra bên ngoài của chiếc xe hướng về máy chủ tại Trung Quốc. Phần còn lại hướng về máy chủ tại Đức, Mỹ, Hà Lan và Thụy Sĩ.

Tuy nhiên, vì nội dung truyền đi đã được mã hóa, các nhà nghiên cứu không thể xác định chiếc xe đã gửi đi những dữ liệu gì.

Mỹ, Ba Lan và Israel đã áp dụng biện pháp hạn chế

Lo ngại về an ninh liên quan đến xe kết nối mạng đã đi vào chính sách của một số nước.

Ngày 14/1/2025, Bộ Thương mại Mỹ công bố quy định chính thức, hạn chế một số phần mềm, phần cứng và nhà sản xuất xe kết nối mạng có liên quan đến Trung Quốc và Nga trên thị trường Mỹ. Chính phủ Mỹ cho rằng những công nghệ này có thể giúp đối thủ nước ngoài lấy được dữ liệu nhạy cảm, thậm chí điều khiển xe từ xa.

Quy định có hiệu lực từ ngày 17/3/2025. Hạn chế đối với phần mềm và nhà sản xuất xe kết nối mạng liên quan đến Trung Quốc và Nga áp dụng từ xe đời 2027, còn hạn chế đối với phần cứng áp dụng từ xe đời 2030.

Quân đội Ba Lan hồi tháng 2 đã cấm xe do Trung Quốc sản xuất vào các cơ sở quân sự thuộc diện bảo vệ, và cấm kết nối điện thoại công vụ với hệ thống thông tin giải trí trên những chiếc xe này. Phía Ba Lan lo ngại camera, cảm biến, thiết bị định vị và kết nối mạng trên xe có thể thu thập dữ liệu nhạy cảm.

Israel hành động còn sớm hơn Ba Lan.

Tháng 11 năm ngoái, truyền thông Israel đưa tin Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) bắt đầu thu hồi khoảng 700 xe do Trung Quốc sản xuất đã cấp cho sĩ quan, phần lớn là xe Chery. Giới an ninh Israel lo ngại camera, micro và các thiết bị thông minh khác trên xe có thể làm lộ thông tin nhạy cảm. Trước đó, IDF đã hạn chế xe Trung Quốc vào căn cứ quân sự.

Thủ hiến Ontario gọi xe điện Trung Quốc là “xe gián điệp”

Rủi ro an ninh dữ liệu từ xe điện Trung Quốc cũng gây tranh luận tại Canada. Hôm 16/1, Canada và Trung Quốc công bố thỏa thuận thương mại, theo đó Canada cho phép nhập khẩu tối đa 49.000 xe điện Trung Quốc mỗi năm với mức thuế 6,1%.

Số liệu của Chính phủ Canada mà Global News công bố hồi tháng 6 cho thấy hơn 2.900 xe điện Trung Quốc đã được nhập vào Canada trong tháng 5. Trang tin này còn có được tài liệu tóm tắt nội bộ của Chính phủ liên bang, trong đó các quan chức xác định quyền riêng tư và an ninh quốc gia là những lĩnh vực có rủi ro tiềm ẩn khi đánh giá xe điện Trung Quốc.

Tài liệu chỉ ra rằng thông tin do xe thu thập có thể giúp nắm bắt thói quen sinh hoạt và đi lại của một người, hoặc phục vụ việc theo dõi các địa điểm nhạy cảm.

Sau khi hai nước đạt thỏa thuận, Thủ hiến Ontario Doug Ford hôm 19/1 công khai phản đối điều khoản nhập khẩu xe điện Trung Quốc. Ngoài lo ngại xe Trung Quốc giá rẻ tác động đến ngành ô tô của tỉnh, ông còn nêu vấn đề an ninh quốc gia.

Ông Ford gọi xe điện Trung Quốc là “xe gián điệp”, nói ông không tin tưởng các thiết bị lắp trên những chiếc xe này và cho rằng công nghệ này có thể bị dùng để nghe lén cuộc gọi điện thoại của người Canada\. Ông còn gọi điều khoản này là “Huawei 2.0”.